De afgelopen dagen is het genieten van echt winterweer. Informatie over gladheid, verkeerssituaties en weersverwachtingen haal ik tegenwoordig vooral online: via gespecialiseerde websites en de digitale edities van kranten. Radio luisteren staat daarbij op een laag pitje, al klinkt er in Huize Knot wekelijks nog altijd een flinke dosis historische radioprogramma’s. Dat was in andere tijden wel anders, bijvoorbeeld tijdens de beruchte winter van 1979.
Mijn werkgever, de Rijksuniversiteit Groningen, besloot destijds om zoveel mogelijk de deuren te sluiten. Tegelijk kwam vanuit onze afdeling het advies om – waar mogelijk – een deel van de werktijd in te zetten om het winterse leven voor anderen draaglijker te maken. Zo hielp ik, samen met vele anderen, een dag lang mee om het terrein van het Academisch Ziekenhuis aan de Oostersingel enigszins sneeuwvrij te krijgen. Geen eenvoudige klus, gezien de enorme hoeveelheden sneeuw. Complete dorpen raakten ingesneeuwd.
Op pad
Op andere dagen trok ik met een team van ziekenomroepen door Groningen om verslag te doen van de situatie in stad en provincie. Onder barre omstandigheden toch samen een degelijk klankbeeld neerzetten: het was een intensieve maar rijke ervaring. Plaatsen als Garmerwolde en Sint Annen waren volledig onbereikbaar voor normaal verkeer. De provinciale overheid riep daarom de hulp in van de landmacht. Mijn tweelingbroer Egbert kreeg zelfs de kans mee te rijden op een tank om broden af te leveren in de ingesneeuwde dorpen, daar waar de sneeuw tot aan de dakgoot tegen de huizen was opgewaaid.
Het was een onvergetelijke winter, uit een tijd waarin nog geen sprake was van code geel of code oranje – en al helemaal niet van internetcommunicatie. Wie wél volop informatie wilde, kon terecht bij de regionale omroep in Groningen. Er werd aanzienlijk meer zendtijd gebruikt dan normaal. In maart van dat jaar werd via onderzoek bevestigd hoe intensief er tijdens de sneeuwstormen naar de regionale omroepen was geluisterd. In de drie noordelijke provincies stemden destijds negen op de tien inwoners af op hun regionale zender.
Radio werd levenslijn
Deze cijfers kwamen uit het rapport ‘IJs en weder dienende’, gebaseerd op een telefonische enquête van de NOS. In de periode van 14 tot en met 18 februari werd in ongeveer driekwart van de huishoudens meer radio beluisterd dan gebruikelijk. Minstens driekwart van de luisteraars van Radio Fryslân en Radio Noord volgde ’s ochtends en ’s middags de extra uitzendingen.
Dat vele luisteren ging vooral ten koste van Hilversum 3. De algemene waardering was hoog: het overgrote deel van de luisteraars in Friesland en het servicegebied van Radio Noord was positief over de inhoud van de uitzendingen. Wel was er een kleine minderheid die de berichtgeving als onnodig, onduidelijk of zelfs paniekerig ervoer.
Het NOS-onderzoek toonde verder aan dat in een derde van de huishoudens het dagelijks leven daadwerkelijk werd beïnvloed door de weersomstandigheden. Een even groot deel gaf aan geen hinder te hebben ondervonden. Bijna de helft van de huishoudens had vooral last bij het naar school gaan en het kerkbezoek.
Foto bovenaan: Historische Vereniging Thesinge
Hans Knot – 5 januari 2026
