fbpx

RadioVisie

  • .
    TVV Sound
    .

Nostalgische column Hans Knot – 94 (video)

Het Nederlandse Planta-schandaal en een Zweeds veto tegen Bonanza

Omdat ik al een halve eeuw publiceer over radio en aanverwante is het logische gevolg dat ik een gigantisch archief heb opgebouwd. Ik deel dit graag met eenieder. Soms zijn bepaalde zaken te vergelijken, aan de andere kant heeft de tijd verre van stilgestaan. In 1960 waren schaar en het flesje gluton dankbaar om iets voor later vast te leggen. De geur van het plakmiddel komt zo weer naar boven.

Zoals bij een oud recept, waarin het woord ‘Planta’ voorkwam. Als je anno 2019 bij een grote Jumbo boodschappen doet, staan er ettelijke tientallen meters koelkasten boordevol soorten en merken boter, margarine, halvarine en andere smeerbare producten. Voor elk wat wils. In de jaren vijftig van de vorige eeuw was het aanbod veel minder gevarieerd. Roomboter werd in de kruidenierswinkel hoofdzakelijk uit de kuip verkocht. Verder was er een aantal merken margarine, en daar was de huismoeder mee tevreden. 

Ook toen al werd een groot deel geproduceerd bij Unilever. Vlak voor een nieuw decennium werd er besloten om een nieuw product in de markt te zetten. Planta, dat reeds als margarine bekend was, zou een vernieuwde versie krijgen zodat men er ook mee kon bakken en braden. Wel diende aan het product een zogenaamde Emulgator ME 18 te worden toegevoegd. En zo geschiedde. Planta was, de naam zei het al, dat geheel werd gemaakt op basis van plantaardige vetten. 

Al waren de tests op dieren niet zo positief, toch werd er een reclamecampagne gestart. Vele Rotterdamse huismoeders, waar het product eerst te koop was, probeerden het. Als vrij snel stonden de kranten vol over het schandaal uit de levensmiddelenindustrie. Diverse gebruikers kregen plotseling rode bultjes en koorts, waarbij in eerste instantie werd gedacht aan een grootschalige uitbarsting van de mazelen. Maar al vrij snel werd bekend dat het vooral voorkwam in gezinnen die Plata geprobeerd hadden. 

Het liep helemaal uit de hand, ruim honderdduizend mensen werden ziek, vier personen overleden. Unilever betaalde aan achtduizend personen in totaal 1,25 miljoen gulden aan schadevergoeding. Als gevolg van deze problemen werd het merk ‘Planta’ geheel uit de handel genomen, terwijl in bepaalde andere landen het nog steeds – uiteraard in sterk verbeterde vorm, te koop is. 

Unilever was zo slim een soortgelijk product te lanceren en zo wordt in een deel van de Nederlandse huishoudens al weer decennia lang in Brio het vlees gebakken. Het programma ‘Andere Tijden’ besteedde jaren geleden aandacht aan de epidemie. Heel wat  achtergrondinformatie is hier nog te vinden. te vinden via de volgende link: https://anderetijden.nl/aflevering/124/De-Planta-affaire

Bonanza in Zweden, seks in het UK en Dorus in Nederland

In 1961 was in Zweden een zevenkoppige commissie, aangesteld door de regering, diverse malen bijeen geweest, waarna een voorstel werd ingediend bij de directie van de staatstelevisie om geen buitenlandse televisieseries meer te programmeren, waarin wreedheid voorkwam. Dit om nadelige invloed op de jeugd te voorkomen. Als gevolg werd de reeks Bonanza uit het programmaschema geschrapt. De Amerikaanse producers van de serie reageerden door te melden dat, in vergelijking met soortgelijke programma’s, er juist weinig geweld in voorkwam. 

In dezelfde periode begon de BBC zich op een andere manier te bemoeien met de jeugd. De doelgroep 12 tot 20 jaar kreeg seksuele voorlichting. In Engeland was men al veel verder met de ontwikkeling van de televisie en werd er overdag al zendtijd vrij gemaakt voor dergelijke programma’s. Scholen kregen het verzoek om deze uitzendingen te kijken en na afloop van iedere aflevering vragen door deskundigen te laten beantwoorden.

In het West Duitse Kiel werd rond die tijd een congres gehouden voor oogartsen en ook daar kwam het onderwerp ‘televisie’ ter sprake. Een van de adviezen was dat bejaarde mensen een speciale bril dienden aan te schaffen, maar dat dit ook voor andere leeftijdsgroepen zeker aan te raden was. Het beeld zou weliswaar zwakker worden, maar zou oogproblemen kunnen voorkomen bij langdurig kijken naar een klein beeldoppervlak. 

Tegelijk werd door tal van deskundigen aangevoerd dat het heel erg onverstandig was de televisie als… verlichting van een donkere kamer te gebruiken en dat er zeker genoeg andere lichtbronnen moesten worden voorzien. Door deze extra verlichting van de kamer was het bijgevolg ook niet meer nodig om heel dicht dicht bij het televisietoestel te gaan zitten, wat ook slecht was voor de ogen.

Vlak voor de zomer van 1961 ondertekende Tom Manders met de publieke, socialistische omroepvereniging VARA een contract om maar liefst 24 televisieshows, met telkens de duur van een vol uur, te gaan maken. De shows zouden over drie winterseizoenen worden verdeeld en op zaterdagavonden worden geprogrammeerd. In november van dat jaar werd de eerste uitgezonden, telkens opgenomen in een zaal met publiek.

‘In elk programma zullen een vast team aan begeleiding, een vaste balletgroep en afwisselende gastartiesten Tom Manders, ofwel Dorus, begeleiden’, meldde het persbericht van de VARA.


TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Broadcast Partners
Belgian Radio Day
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
Toen de radio nog 'symfonische muziek' programmeerde In de 60-er jaren van de vorige eeuw
Het echte Eurovisie Songfestival Massa’s mensen in de zaal, de één nog uitbundiger dan de
Hoe Rob Out The Beatles vond (en vice versa) Recentelijk verscheen een biografie over Rob
'Muziek uit zee' (en een beetje vanaf de kade) In de negentiger jaren van de
Recentelijk luisterde ik weer eens naar één van de prachtige programma’s van de New Yorkse
De ochtendburgemeester van de radio (1) Recentelijk luisterde ik weer eens naar één van de
Tijd voor Teenagers Co de Kloet en Leo Boudewijns doken ruim achttien jaar geleden in
Kappers- en kaper- avonturen van ene Mario Welman  Hij noemde zich de meest excentrieke persoonlijkheid

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Kicken op radio en zo (56)

Kolder en Klodder – 98 (video)

JLB gaat (soms) naar zee – 49 (audio)

Nostalgische column Hans Knot – 93 (video)

Groen Licht – 12 (audio & video)

Kolder en Klodder – 97 (video)

Sluiten