RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Waarom Frankrijk zo lang verknocht bleef aan zijn “grandes ondes”

>> Nieuw! RadioVisie kan je nu ook volgen via Instagram en LinkedIn!

In Vlaanderen en Nederland dweepten we vele decennia met de middengolf, maar hadden we – behalve in de prille beginjaren van de radio – nooit een radiostation ‘dat er toe deed’ op de langegolf. In Frankrijk daarentegen speelden die “grandes ondes”, de laagste omroepfrequenties tussen 30 en 300 kHz, vele tientallen jaren een zeer dominante rol in de radiogeschiedenis. Tijd om hierover enkele misvattingen recht te zetten.

In Frankrijk kwam er, net als in België, na de Tweede Wereldoorlog een staatsmonopolie op de radio, dat officieel zou standhouden tot 1981. Maar in tegenstelling tot ons land bleef dat Franse staatsmonopolie in de praktijk grotendeels dode letter, en dat had alles te maken met de zogenaamde ‘radios périphérique’.

De zendinstallaties van deze perifere radio’s bevonden zich in het buitenland, maar de hoofdkantoren bevonden zich meestal wel gewoon in Frankrijk. Vaak nam de overheid via Sofirad zelfs een minderheidsbelang in deze radiobedrijven, kwestie van er invloed op uit te kunnen oefenen. Bij RTL gebeurde dat via Havas. Enkel Radio Andorra slaagde er in om zich aan deze controle te onttrekken.

De bekendste en langstlopende perifere radio’s zijn RTL, Europe1 en RMC (Radio Monte Carlo). Alle drie vergaarden ze hun faam gedurende tientallen jaren op de langegolf. Al bestonden er tot in de vroege jaren ’80 in feite zes zulke radiostations-van-net-over-de-grens. Je had ook nog de middengolfzenders Radio Andorra en Sud Radio, allebei actief vanuit Andorra, en het vanuit het Spaanse San Sebastian opererende Radio Atlantic, dat later werd omgedoopt tot Radio Océan en nog later tot Atlantic 2000. Dit Frans-Spaanse perifere avontuur, dat eigenlijk een zusterstation was van Radio Andorra, was commercieel nooit een succes en de stekker ging er definitief uit toen de Spaanse dictator Franco in 1975 overleed.

Voor Radio Andorra en Sud Radio eindigde het perifere avontuur in 1981. De Andorrese autoriteiten wilden de uitzendingen van het Prinsdom nationaliseren en stopten met het verlengen van de concessies van Radio Andorra en Sud Radio. Voor Sud Radio was dit geen al te groot probleem, want met de komst van François Mitterrand in het Elysée kregen de particuliere radiostations op Franse bodem een officiële status. Dus trok het station zich terug in zijn studio’s in Toulouse en kon het gebruik maken van een TDF-zender in Muret. Radio Andorra zag echter geen mogelijkheid om uit te wijken, niet naar Frankrijk en ook niet naar Spanje, en stopte definitief met uitzenden op 9 april 1981.

Maar zoals gezegd waren RTL, Europe1 en RMC de échte grote succesverhalen. Hoe ze dat technisch klaarden, met fenomenale zendinstallaties, dat hebben we bij RadioVisie al vaker beschreven en hoeven we hier niet meer opnieuw te doen.

Samen met France Inter zorgden ze er voor dat de langegolf vele tientallen jaren meer dan de helft van de Franse luisteraars aan zich wisten te binden, heel wat meer dan de middengolf waarvan de zenders minder ver droegen. Plus dienden ze, mede dankzij hun enorme zendvermogens, tegelijk de Franse belangen in de rest van Europa. Overigens was het net dankzij die grote onderlinge concurrentiestrijd dat er bij de grote vier langegolfstations ook een voortdurend opbod in kilowatts werd uitgevochten.

De mooiste en populairste

Het enorme succes van zowel RTL, Europe1 als RMC lag hem vooral in het feit dat het altijd zeer generalistische en nobele radio’s waren. Binnen het Franse radiolandschap hadden ze vele decennia de mooiste en populairste programma’s, de meest uitgebreide inhoud en de bekwaamste radiofiguren. Kortom, ze hadden niet alleen in vermogens, maar ook op vlak van imago de grootste ‘uitstraling’. Het waren dé stations waarvan politici willen dat ze er elke ochtend uitgenodigd zouden worden.

Zelfs toen in de vroege jaren ’80 de FM-band ook in Frankrijk stormenderhand doorbrak, duurde het nog zeven jaar voor RTL, Europe1 en RMC er hun eerste stappen zouden zetten. Dat deden ze uiteindelijk pas onder druk van de evolutie en het geleidelijk verlies van marktaandeel aan de nieuwere stations op FM.

Toch bleven de grote vier nog meer dan 20 jaar aanzienlijk investeren in het verder moderniseren van hun zenderparken op de langegolf. Pas in het afgelopen decennium was het belang van de langegolf in Frankrijk voldoende afgenomen opdat ze het risico durfden nemen om hun sterke AM-zenders uit de lucht te nemen.

France Inter was de eerste in 2017. De jaarlijkse kostprijs van 6 miljoen euro om de langegolfzender aan te houden vond men niet meer verantwoord. Toch verloor France Inter hierdoor amper luisteraars, ook al was er maandenlang striemende kritiek van luisteraars. De belangrijkste reden: in vergelijking heeft France Inter het beste en sterkste FM-netwerk, veel beter dan de FM-netten van RTL, Europe1 en RMC.

Als je er de luistercijfers van Europe1 en RMC van de voorbije twee jaar echter bijneemt, dan stel je vast dat het stopzetten van hun langegolfzenders veel minder goed werd verteerd. Al valt het bij deze twee stations dan weer moeilijk te bewijzen of dat effectief enkel te wijten was aan dat stopzetten, dan wel aan de interne strubbelingen die al veel langer op de achtergrond meespeelden. Zowel Europe1 als RMC communiceerden nooit concrete luistercijfers over hun langegolfzenders. Bij het stopzetten klonk het enkel dat “het aantal luisteraars via de langegolf al vijftien jaar geleidelijk afnam”.

Het sop en de kool

Zo bleef en blijft RTL voorlopig nog als enige zender voor Frankrijk actief op die langegolf. Weliswaar met geleidelijk gereduceerde vermogens, al communiceerden ze daar nooit openlijk over. Ongetwijfeld weten ze intern wel hoeveel van hun luisteraars nog actief beroep doen op de ruim 100 jaar oude AM-technologie. Ongetwijfeld maken ze daar ook regelmatig hun rekening of het sop de kool nog waard is. In absolute cijfers gaat het – op maandbasis – wellicht nog steeds om een paar miljoen luisteraars. Voor RTL was vooral het bereik van de zender in de noordelijke helft van Frankrijk altijd belangrijk.

Eén ding is wel duidelijk: RTL, dat continu in gevecht is om de eerste plek in Franse luistercijfers, vindt het risico momenteel duidelijk nog steeds te groot om zijn langegolfzender nu al uit te schakelen. Uit liefdadigheid gaan ze die kosten verslindende zender zeker niet aanhouden. Het duurt daarnaast zeker nog enkele jaren eer de twee nationale DAB+-netwerken een voldoende grote dekking zullen bereiken in heel het land.


Blikvangers op deze dag

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Dure elektriciteit: RTL zet langegolf ’s nachts uit

De hoge elektriciteitsprijzen dwingen blijkbaar ook de Franse RTL-radio, het laatste Franse radiostation dat nog Lees verder

Hoe lang nog blijft RTL op de langegolf?

Maakt ook RTL zich klaar om zijn zender op de langegolf (234 kHz) uit te Lees verder

Frankrijk: RMC gestopt op lange golf

Na France-Inter en Europe 1 nam RMC de kostenbesparende maatregel om de doorgifte van de Lees verder

Europe 1 niet langer meer op de vertrouwde 183 kHz

Het hing al een hele tijd in de lucht, dan weer werd het ontkend, om Lees verder

Monaco: Lucien Allavena leeft voort op de zendersite Madone (video)

De historische zendersite van Radio Monte Carlo op de col de la Madone, in de Lees verder

Blad 1524: Proefprojecten DAB+, Litouwen, Veronica aan land (audio)

• Eerste evaluatieronde voor Vlaamse lokale DAB+-proefprojecten • Tweede middengolffrequentie voor Litouwen • Podcast over Lees verder

Blad 1523: RAI Radio 1, Radio PROS, BV Day

• Italië: RAI Radio 1 stopt op de middengolf • William trapte 40 jaar Radio Lees verder

Blad 1522: Deutsche Welle, RadioShack, (VRT) Radio 2 (video)

• Deutsche Welle in het Russisch via de Litouwse middengolf • RadioShack ‘herleeft’ als cryptomunt Lees verder

Inschrijven
Abonneren op
guest
8 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
Ronny
Ronny
6 april 2022 - 09:52 09:52

De eerste radio uitzending vanuit België gebeurde op 165 Khz met 2 kW vanuit de tuin van het paleis in Laken in 1913.

Pieter Van Banden
Pieter Van Banden
5 april 2022 - 11:15 11:15

Ergens heb ik ooit eens gelezen dat men ook begin der jaren ’20 testen gedaan heeft (in België dus) op langegolf vanuit Nieuwpoort (op de dijk).

Jean
Jean
5 april 2022 - 00:25 00:25

Radio-omroepverenigingen in Nederland zijn begonnen uitzenden op 1075 m (279 kHz) langegolf.
NCRV op 24 december 1924, VARA op 7 november 1925, KRO op 24 november 1925 en de VPRO op 30 mei 1926. 

jaques
jaques
4 april 2022 - 16:55 16:55

Belgie had ook ooit een lange golf frequentie toegewezen, mogelijks om te delen met Nederland. Ben ik niet zeker, maar de mensen van RadioVisie gaan dit zeker kunnen aavullen, verbeteren of bevestigen.

Robert van H.
Robert van H.
4 april 2022 - 15:42 15:42

Nederland heeft wel degelijk ooit een zender op de lange golf gehad! Tot 1951 geloof ik…..

GLokhoff
GLokhoff
4 april 2022 - 19:39 19:39
Antwoord aan  Rudy De Saedeleir

Zie https://nvhrbiblio.nl/biblio/boek/Vijzelaar%20-%2070%20jaar%20radio-omroepzenders.pdf voor de geschiedenis van de Nederlandse langegolfzenders tot na de 2e Wereldoorlog…

Rink
Rink
8 april 2022 - 00:59 00:59
Antwoord aan  Rudy De Saedeleir

De allereerste omroepzender ter wereld, PCGG van Idzerda heeft uitgezonden vanuit Den Haag op de lange golf.
Voor WO2 heeft jarenlang een lange golf zender uitgezonden vanuit Huizen en Kootwijk voor Hilversum 1.
Bewijsjes van Hilversum 1 op lange golf:
comment image
comment image
http://users.telenet.be/on1aht/radio/Radio_Desmet/Radio_Desmet_schaal_1024.jpg
http://users.telenet.be/on1aht/radio/Philips_625U/Philips_625U_schaal_800.jpg

Don`t copy text!
8
0
Deel hier gerust uw gedachtenx