Nostalgische column van Hans Knot (10) (video) Guus Weitzel: laatste der radio Mohikanen

Leestijd: 6 minuten

Guus Weitzel, voor vele 65-plussers zal zijn stem zeker nog in het geheugen liggen, voor anderen zal zijn naam misschien iéts zeggen maar voor velen is hij totaal onbekend. Toch kan hij gezien worden als een van de groten tijdens de eerste decennia van de radiogeschiedenis van de Nederlandse radio. Bijna een halve eeuw geleden nam hij afscheid van de Wereldomroep, waar hij werkzaam was.

Op 13 juni 1969 besloot hij een loopbaan bij de Nederlandse omroep, die 42 jaar besloeg. Je zou kunnen zeggen dat Weitzel daarmee, hij was op 12 mei van dat jaar 65 was geworden, een van de laatste der Mohikanen van het eerste uur van de radio was geweest. Hij was echt de enige persoon die vanaf het eerste uur bij de Nederlandse radio nog actief was.


Lees verder onder de advertentie


Hij was in zijn jeugd onrustig en wist eigenlijk niet wat hij na zijn middelbare school, de HBS-tijd, wilde gaan doen. Volgens eigen zeggen lummelde hij wat rond en was hij van mening dat er helemaal niets van hem terecht zou komen. Een baantje als omroeper had hij tijdens de middelbare schooltijd niet in gedachten. Sterker nog, een dergelijke baan bestond toen nog niet.


RadioVisie

Stoppen om de zender te laten afkoelen

In een interview met een journalist van de Gemeenschappelijke Persdienst, aan het einde van zijn prachtige loopbaan, stelde Guus Weitzel: “Er is een analogie tussen radio en jazz, mijn grote hobby’s in mijn jeugdjaren. Radio-enthousiastelingen werden later professionals (zoals ik) en vele latere beroeps-jazzmusici speelden in amateurbands. Dat was ook met het bouwen van radiotoestellen het geval – amateurs bouwden de eerste van deze apparaten en later maakte de handel er zich meester van.”

Vervolgens nam hij de pionier op het vlak van transmissie van radiosignalen in Nederland als voorbeeld: “Neem de legendarische Idzerda, de man die de allereerste radio-uitzendingen ter wereld verzorgde. Ik kende hem goed en kwam via de vereniging voor radiotelefonie, waarvan we beiden lid waren, met hem in contact. Die radioconcerten van hem, daar was ik vaak bij. Dan werd er soms muziek afgedraaid van een beroemde amateur-jazzband uit die dagen, de Queens Melodists, een studentenband uit Den Haag, waarin Theo Uden Masman en Melle Weersma zijn begonnen. In die tijd moest je na een poosje uitzenden een kwartiertje stoppen om de zender te laten afkoelen”.

“In één van die afkoelingsperiodes stonden Idzerda en ik op het balkon van de mooie zomeravond te genieten. Toen zei hij ineens tegen mij dat dit soort uitzendingen leiden en verzorgen echt iets voor mij zou zijn. Later, toen ik omroeper was, heb ik vaak aan zijn profetische woorden teruggedacht!”

In 1927 werd de Nederlandse Omroepvereniging (NOV) opgericht, dat was in dezelfde tijd dat de HDO van Idzerda van naam veranderde in ANRO. De NOV maakte zich per advertentie bekend en in die annonce las Guus Weitzel dat mr. Cohen de Boer secretaris van het bestuur was en hij kende deze persoon. Een telefoontje volgde. Weitzel andermaal: “Ik vertelde hem dat ik wel iets van radio afwist en vroeg of hij mij kon gebruiken”.



“Wel voegde Weitzel eraan toe dat salaris hem niet direct interesseerde maar dat hij gewoon lekker bezig wenste te zijn: “Ik mocht bij hem langs komen en bij dat bezoek zag ik in een hoek van de kamer een enorme stapel post liggen. Allemaal brieven als reactie op de advertentie.” Het gesprek dat volgde was kort maar met resultaat want Weitzel hoorde van De Boer dat hij onvoldoende tijd had om al die sollicitaties uit te zoeken. Vervolgens bood hij aan het voor De Boer te gaan doen. Gevolg was de start van een lange loopbaan bij de radio.

Aan het werk voor AVRO

Hij werkte in die eerste week zo hard dat het afgesproken maandsalaris van 50 naar 75 gulden werd gebracht, een voor die tijd geweldig bedrag. Ook de eerste keer dan Weitzel echt ging omroepen herinnerde hij zich nog goed op het einde van de loopbaan: “We zonden rechtstreeks uit vanuit een cabaret waar een Roemeens strijkje stond te spelen. Erg boeiend was het niet en daarom werd mij gevraagd of ik de nummers maar wilde aankondigen, dan ging de rest van het opname personeel maar een boulevardje pikken.”

Na de uitzending belde mr. Cohen hem op en kreeg hij te horen dat het omroepen voortaan zijn vaste werk zou worden. Een korte periode later was er een fusie tussen de NOV en de ANRO. Zo ontstond in 1928 de AVRO ontstond. En dus trad Guus Weitzel bij deze nieuwe omroep in dienst en ging hij voor het eerst op kamers wonen in Hilversum. Overdag zat hij op het AVRO-kantoor dat destijds in Amsterdam was gevestigd en ’s avonds reisde hij, samen met Willem Vogt, waar hij hielp bij het aankondigen van de uitzendingen.

Weitzel: “Geleidelijk aan ging ik dat omroepen steeds meer doen, tot het in 1930, toen het zendtijd-besluit werd afgekondigd, mijn dagtaak werd. Vaak stond ik in die tijd de volle zestien uur achter de microfoon. Tussen 1935 en 1940 was het een grote periode voor de AVRO. We begonnen toen ondermeer met ‘De Bonte Dinsdagavondtrein’, en die kondigde ik met een hele rist andere programma’s, die topics van de dag waren, aan. Ik was destijds even beroemd als Colijn en Mengelberg.”

Strakke scheiding tussen de omroepen

In de oorlogsjaren waren er geen uitzendingen van de bestaande omroepen en werd de sfeer met de collega’s ook anders. Voorheen was er een zeer scherpe verhouding want als AVRO-medewerker mocht je niet al te veel VARA-vrienden hebben want dat was niet goed voor het imago van de AVRO en de medewerker zelf. Andermaal Weitzel: “Toen pas leerde je als man van de AVRO je collega’s van de VARA en de NCRV kennen. Gedurende de oorlogstijd dachten we naar een eenheid te werken. We dachten aan een nationale omroep”.

De zender waarmee de reportages werden uitgezonden tijdens de inhuldiging van koningin Juliana, aan boord van de vloot van Urk.

“Ik had daarover ook de mond vol en daardoor raakte ik met de AVRO, die net als de andere zuilen vocht om na de bevrijding terug te komen, gebrouilleerd. Anno 1969 bekijk je die zaak natuurlijk anders. Ik voor mij vind het een zeer goed ding dat de zuilen terug zijn gekomen. Zeg nu zelf, waar ter wereld vind je een voorlichting via de omroep, variërend van uiterst rechts tot uiterst links, als in ons zuilensysteem?”

Naar de Wereldomroep

In andere landen werd destijds met jaloersheid naar ons omroepsysteem gekeken want waar was een dergelijke verdeling nog meer. Vaak waren in andere landen nationale omroepen, zoals in Engeland met de BBC, die alleen macht had en van bovenaf werd gedirigeerd. Een systeem dat totaal ondenkbaar was in Nederland met politieke partijen die alle richtingen uit gingen. Maar in het jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog trok Weitzel, samen met een aantal andere collega’s naar de Wereldomroep om daar zijn kunnen te tonen.

Weitzel destijds tegen de journalist van de GPD: “Aanvankelijk bestond er tussen mij en de AVRO een scherpe verhouding. Maar de tijd heeft alle wonden en strijkt alle plooien strak. Ik verkeer met de AVRO en alle andere omroepen in een beste verstandhouding. We zijn nu allemaal collega’s van elkaar. Bij de Wereldomroep kwam ik, na wat administratief werk te hebben gedaan, geleidelijk aan ook wat meer voor de microfoon. In 1948 vroeg Herman Felderhof of ik een verslag wilde maken van de opening van het hengelsportseizoen.”

Mee met de vloot van Urk

Reportagewerk bleek volkomen nieuw voor Weitzel maar al vrij snel vielen zijn bijdragen goed in de smaak en kreeg hij een prachtige opdracht. “Vrijwel direct daarna voer ik mee met de vloot van Urk en daarna volgde een grote opdracht, het verslaan van de inhuldiging van koningin Juliana. Sinds die tijd heb ik zo’n 2500 radioreportages gemaakt.”

Op een dag diende Guus Weitzel in te vallen in het koopvaardijprogramma van Radio Nederland Wereldomroep: “Vanaf die eerste keer boeide mij die hele materie enorm. Het werd een ware hartstocht voor me. En dat sloeg aan. De luisteraars voelden in mij een oprechte interesse. Het ‘schip van de week’, heb ik tot op de dag van vandaag onder mijn hoede gehouden”, aldus Weitzel in zijn afscheidsinterview destijds in 1969.

August Wilhelm Philip Weitzel, zoals de officiële naam van Guus was, overleed in november 1989 op 85-jarige leeftijd.

Epiloog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij een leidende functie bij de genazificeerde Nederlandsche Omroep. Dat kwam hem na de bevrijding aanvankelijk op een straf te staan, maar in hoger beroep werd hij gerehabiliteerd toen hij kon aantonen het nodige verzetswerk te hebben gedaan. Hij werkte vervolgens bij Radio Herrijzend Nederland alvorens weer bij de AVRO aan de slag te gaan.

Over de reportage met de Urkse vloot op het IJsselmeer kan vermeld worden dat dit gebeurde aan boord van de M.S. Juliana waar ook de zenderapparatuur was opgesteld. In Urk was er ondermeer een optreden van een zangkoor. De foto’s betrekking hebbende op de uitzending zijn uit de collectie ‘Paul Snoek’, ondermeer werkzaam geweest als Hoofd Technische Dienst Nederlandse Radio Unie. Een collectie nu in bezit van de auteur.

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Dick is (nog steeds) radio actief – 13 Digitale Radio Digitale Radio is er in allerlei soorten en maten. Te denken valt aan een digitale radiostudio maar ook aan digitale signalen via de koperdraad, de kabel, de glasvezel en de satell...
De Playa Papers – epiloog (audio) Enkel voor de 'die hard' verzamelaars! Een epiloog aan de ‘Playa Papers’. Ik had het niet ingecalculeerd, maar omdat meer ‘volgers’ van deze reeks met ongeveer dezelfde vragen kwamen heb ik alsnog besloten om er nog één...
Het vinylmoment van Manneke Pop – 47 (video) Bert De Coninck - Eveline Halverwege de jaren tachtig begon de NOS voor het eerst met live programma's vanuit de Tour de France. 'Radio Tour de France' was te horen op Hilversum 3, en begon iedere middag om...
Nostalgische column Hans Knot (50) Terug naar de zomer van 1963 Het is altijd leuk om herinneringen bij elkaar te sprokkelen voor deze column. Ik neem je deze keer mee terug naar het jaar 1963. In juni werd bekend dat Fred van Amstel, echte naa...
Dick is (nog steeds) radio actief – 12 (audio) Offshore radio Omdat ik er over in de krant las zocht ik na Pasen 1964 op de middengolf naar een nieuwe zeezender: Radio Caroline via het schip de Frederica. Ik vond hen op 199 meter, vlak naast ...
Plaatje maar weer – 39 (video) Hadden ze het geweten, ze zouden iets anders uitgevon... Radio, uitgevonden door Nikola Tesla (ja die!) in 1895, alleen vloog zijn zendbuis in de fik net zoals zijn hele laboratorium, waardoor de uitzending mislukte. Marconi (ja die!) be...
Deel of print dit artikel
TVV Sound
TVV Sound
Spotlight

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Kolder en Klodder (11)
Plaatje maar weer (7)
JLB gaat soms naar zee (11)
Het vinylmoment van Manneke Pop – 5 (video)
Nostalgische column van Hans Knot (9)
Kolder en Klodder (10)
Sluiten