fbpx

RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Nostalgische column Hans Knot – 80 (video)

Toekomstige kabeltelevisie met of zonder REM?

Vorige week eindigde ik met het gegeven dat de PTT de komst van kabeltelevisie niet alleen zou aankunnen. Het ging immers om een investering van enkele honderden miljoenen guldens en dat in bedragen van 1965. Men hoopte daarom ook op samenwerking met verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen en woningbouwverenigingen.

Daarmee zouden collectieve contracten kunnen worden afgesloten voor de aansluiting van hele woonblokken op het systeem. Een collectief abonnement zou dan niet al te hoog worden. De PTT-topman verwachtte ook dat zo’n abonnement als een meerprijs in de maandelijkse huurafdracht zou kunnen worden doorberekend.

Om het publiek warm te maken was de PTT ook niet wars van verre visioenen. Opmerkelijk is de vroege vorm van betaaltelevisie, die professor Bast in gedachten had. Hij was van mening dat het mogelijk zou zijn bij elk televisietoestel een soort van muntautomaat te plaatsen, waarbij bepaalde kanalen zouden kunnen worden bekeken.

Hier moest dan extra voor worden betaald: “Een mooie manier om de lokale sport te bevoordelen, immers een plaatselijke distributiemaatschappij zou er toe over kunnen gaan wekelijks een voetbalwedstrijd van de plaatselijke vereniging, tegen betaling, te gaan uitzenden. Een soort van wasmunt kan dan het beeld voor de bewoners zichtbaar maken.”

Plannen voor een REM op een eiland

De optimistische vooruitzichten van de PTT waren echter niet aan de regering besteed. Die had op dat moment andere zorgen. De aarzelende houding van de overheid ten aanzien van reclame op beeldbuis, had geleid tot een aantal creatieve, particuliere initiatieven. Daarover was sinds eind 1963 ook al het een en ander in de pers geschreven. Veel aandacht hadden de journalisten voor de plannen van een aantal Nederlanders om voor de kust van Noordwijk een kunstmatig eiland te verankeren. Dit zou worden gebouwd in Ierland (Cork) en op het platform zouden zowel een radio- als een televisiezender worden geïnstalleerd. 

Het geheel zou worden geëxploiteerd onder de naam REM (Reclame Exploitatie Maatschappij). De onderneming zou weliswaar pas in september 1964 van start gaan. Maar aangezien woordvoerder Brandel veelvuldig de publiciteit zocht en ook de kranten de activiteiten nauwgezet volgden, werden de beheerders van de eerder voornoemde CAI’s wakker geschud. De meeste van hen zagen de zenderuitbreiding evenwel niet zitten. 

Begin februari 1964 meldde een woordvoerder van een CAI, in één van de grote steden van de Randstad, dat zijn onderneming de centrale antenne-installatie in de woningen beslist niet in orde wenste te brengen voor de ontvangst van de toekomstige ‘reclamezender’ uit zee. Dat had overigens ook niet gekund, want het was nog onbekend op welk kanaal er zou worden uitgezonden. Het was een vraag die Brandel niet wilde beantwoorden. 

En ook dat leverde weer stof op voor commentaren in de pers: “De chaos op het gebied van de antennes voor de televisie-ontvangst wordt met de dag groter. Niemand weet op welk kanaal de reclamezender in zee in de loop van de zomer zal gaan zenden. Gevolg is dat niemand de antenne thuis, of de centrale antenne-installatie, al gereed kan gaan maken voor ontvangst. Met andere woorden: hoe langer meneer Brandel wacht met het geven van het antwoord op de vraag die velen bezig houdt, des te kleiner maakt hij – zeker in de beginperiode – het aantal kijkers naar zijn betaalde zender.” 

Maar Brandel en de zijnen kozen voor een eigen antenne die extra moest worden gekocht. Via een reclamecampagne in de dagbladpers wist men later toch vele kijkers te trekken. Vrijwel dagelijks waren er ingezonden brieven, dan wel redactionele opmerkingen over de toekomst van de CAI, de reclamezender en een eventueel tweede publieke televisienet. 

Ook Duitsland was niet welkom

Zo kwam er uiteraard commentaar op de weigering van de CAI-woordvoerder om de centrale antenne-installatie aan te passen, wanneer REM TV van start zou gaan. In diverse plaatsen in Oost-Nederland wensten de CAI’s in het begin ook niet om de Duitse tv-stations door te geven. Waarna massaal protest uitbrak en men alsnog overstag ging. 

Daaruit, zo schreven de kranten, viel een les te leren: ‘Geen exploitant zal zich waarschijnlijk kunnen veroorloven de installatie te laten zoals zij is, en dus niet te zorgen dat zijn abonnees ook naar deze zender zullen kijken. Hij zou, gezien de ervaringen in het oosten van het land, het risico lopen dat de mensen, ondanks het verbod in hun contract zelf antennemasten op hun dak te mogen aanbrengen, dit toch zullen gaan doen. Daarna voor politieagent spelen bleek in het oosten van het land in de praktijk onuitvoerbaar. Gezien het gegeven dat er binnenkort ook beslist zal worden over een eventueel tweede net, zal de technische vakhandelaar het druk gaan krijgen met het aanleveren en plaatsen van twee nieuwe ontvangstantennes bij de verschillende gezinnen.’ 

Katholieken worstelen met reclame op televisie 

In maart 1964 lieten de leden van het Katholiek Maatschappelijk Beraad die zich publiekelijk uit over de vraag of ‘er wel of geen reclame op de televisie moest komen’. Binnen het Katholiek Maatschappelijk Beraad waren allerlei andere katholieke organisaties, zoals de Katholieke Werkgevers, de KNBTH, de Katholieke Middenstandsbond en de Nederlandse Katholieke Vrouwenbond, vertegenwoordigd. 

Er werd een soort compromis bedacht. Men achtte de toelating van reclame aanvaardbaar, mits het gebrachte televisieprogramma gevrijwaard bleef van commerciële invloeden. Het Bestuur van het Katholiek Maatschappelijk Beraad was tot deze conclusie gekomen naar aanleiding van een rapport, over de toekomst van de televisie, dat was samengesteld door een commissie binnen het Beraad: ‘… een gemeenschappelijk standpunt kon worden geconcludeerd na diepgaand overleg, waarbij duidelijk de verschillende wijzen van benadering in de onderscheiden organisaties naar voren kwamen.’ 

Het KMB onthield zich evenwel van een standpunt over de meest wenselijke vorm van reclametelevisie. Diende er een onafhankelijke commercieel station te komen, of moest reclame worden ingevoerd in de programma’s van de bestaande omroepen? Op dat punt wrong de schoen natuurlijk het meest. 

Een ‘geheim’ rapport 

Al in 1961 legden de omroepverenigingen in een geheime nota hun ideeën voor aan de regering over de eventuele invoering van reclame op de Nederlandse televisie. De nota werd in februari 1961 bij de Tweede Kamer ingediend. Het rapport was geheim, maar toch werd het in maart 1964 even aangehaald toen bekend werd dat minister Bot de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) had gevraagd hem voor 15 juli van dat jaar een plan voor te leggen voor de invoering van de reclame op de televisie. 

Het verzoek kwam er naar aanleiding van een oriënterend gesprek, dat op 25 maart van dat jaar plaatsvond met het bestuur van de NTS. De omroepbestuurders ontvouwden toen hun denkbeelden over reclame op televisie, maar deze bleken allerminst vast omlijnd. De minister gaf daarop zijn voorlopige reacties, zonder daaraan dwingende consequenties te verbinden. 

Minister Bot wilde vervolgens dat de NTS met een nauwkeurig voorstel op tafel kwam. Daarin moest concreet worden aangegeven hoe volgens degenen die televisie-uitzendingen verzorgden, reclameboodschappen in de programma’s konden en moesten worden geïncorporeerd. 

Het rapport zelf is altijd geheim gebleven. Er mag evenwel worden aangenomen dat het ging om de oprichting van een orgaan voor exploitatie van reclame. Daarin zouden, behalve de omroepen ook andere belanghebbenden, met name de tijdschriftuitgevers (NOTU) en de adverteerders (VEA), moeten zijn vertegenwoordigd. 

Het verzoek van Minister Bot leverde overigens nog een reactie op in de pers. Een woordvoerder van de NTS liet weten dat de organisatie, mede gelet op het feit dat hij voor 15 juli 1964 antwoord wenste, haast had met de invoering van tv-reclame en bovendien snel wilde overgaan tot het oprichten van een tweede net in Nederland. 

Hoogstwaarschijnlijk dient deze uitlating te worden gezien als een gevolg van de angst dat het toekomstige REM-project daadwerkelijk vele kijkers zou kunnen wegtrekken bij de omroepverenigingen.


TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
Veel televisie en veel onzekerheid voor één draadje (2) Vorige week eindigde ik deze column
Veel televisie en maar één draadje Juli is een zomermaand, een maand om vakantie te
Meer dan 55 jaar geleden, in maart 1964, begonnen de uitzendingen van Radio Caroline vanaf
Blije bende in Kralingen, doffe ellende in het UK Mijmeren over het jaar 1971 doen
Cliff Richard in Nederland in 1962 Bladerend door allerlei mappen besef ik dat ik reeds
1959: Ontwikkelingen in tv-land Een blik tv-nostalgie vandaag. Als we heden ten dage het grote
Vandaag de laatste aflevering van mijn terugblik op de Amerikaanse radio van de jaren 70
Begin jaren 80 van de vorige eeuw was het format ‘Disco Radio’ tanende en onderging

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Dick is (nog steeds) radio actief – 44 (audio)

De zaak Natsie – 11 (video)

Kicken op radio en zo (48)

Kolder en Klodder – 84 (video)

JLB gaat (tegen zijn zin) naar zee (37)

Nostalgische column Hans Knot (79)

Sluiten