Nostalgische column Hans Knot – 47 Sprechen sich Niederländisch?

Leestijd: 3 minuten

Ter voorbereiding van deze nostalgische terugblik waande ik mij weer even op de schoolbanken van de Cort van der Lindenschool in Groningen, waar ik mijn eerste schreden zette op weg naar het leren van de Duitse taal.

Het was meneer Woudstra die mij leerde omgaan met deze taal en vooral de rijtjes er in stampte om ze nooit meer te vergeten. Dat ik ooit later met een Duitse lieve vrouw zou trouwen speelde helemaal niet mee maar kwam later mooi uit. Ik herinnerde mij ook de advertenties die in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw in tijdschriften werden afgedrukt, waarin werd aangekondigd dat diverse talen, waaronder de Duitse, via grammofoonplaten kon worden aangeleerd.


Lees verder onder de advertentie


Maar hoe zat het met het leren van de Nederlandse taal aan de oostelijke kant van de Nederlandse grens in bijvoorbeeld 1970? Het zal menigeen verbazen dat de belangstelling voor onze taal verrassend groot was bij de West Duitse radioluisteraars.

Ruim een jaar eerder begon de Westdeutsche Rundfunk (WDR) van de studio in Keulen een radiocursus Nederlands, waarvoor zich ruim 12.000 deelnemers hadden aangemeld. Het was zo succesvol dat in november 1970 een vervolgcursus voor gevorderden werd aangekondigd, waarvoor binnen een week 2100 WDR-luisteraars zich inschreven.

Na het succes van de WDR kregen ook de inwoners van Noord Duitsland de kans zich te verdiepen in de Nederlandse taal. Door het Keulse succes gestimuleerd nam de programmaleiding van Radio Bremen de begincursus van de WDR over.

Het werd zelfs in de Nederlandse kranten aangekondigd waarbij de toenmalige programmaleider van Radio Bremen, W.A. Kreije, wist te melden dat de aanvragen voor de cursusboekjes afkomstig waren uit het gehele ontvangstgebied van Radio Bremen. Zo ook uit Sleewsijk-Holstein in het hoge noorden.

De deelnemers waren afkomstig uit zowat alle beroepsgroepen. Bovendien had een groot aantal leraren zich had aangemeld om klassikaal deel te nemen. Trouwens dit laatste was ook het geval in het hele ontvangstgebied van de WDR. Vooral in de grensgebieden werd aan middelbare scholen van de lessen Nederlands geprofiteerd.



Het idee was destijds afkomstig van mevrouw dr. M. Nestel-Begiebing (foto), die vond dat het voor de vakantiegangers, die Nederland in het vizier hadden, belangrijk was enige kennis van onze taal te hebben.

Zij was destijds leider van de schoolradio van de WDR. Graag vertelde ze over allerlei reacties die er op de cursus waren binnengekomen. Zo bleek er een aardige brief te zijn geschreven door een Ober Studienrat uit Aken die liet weten dat de radiolessen zeer goed aansloten bij het onderwijs in Aken en omgeving. De interesse voor de Nederlandse taal was naar aanleiding van de radiocursus, volgens de briefschrijver, aanzienlijk gestegen.

Niet zo verrassend wellicht was het feit dat een aantal leerboekjes aan douaniers werd geleverd. De populariteit van de begincursus leidde er toe dat de programmaleiding van de WDR in 1972 nog eens tot herhaling besloot, wat later ook zou geschieden met de vervolgcursus. Bij Radio Bremen werd tevens dat jaar de vervolgcursus in de programmering opgenomen.

De belangstelling voor WDR-radiocursussen Frans en Engels, eveneens vroeg in de avond en in hetzelfde programma uitgezonden, bleek aanzienlijk minder belangstellenden te lokken bij onze Oosterburen. Betekende dit dat de Franse taal beter lag bij de Duitsers dan de Nederlandse?

Dit laatste paste wel bij de opvatting van de voornaamste propagandist aan Nederlandse kant, de heer M. Mourik, van de Nederlandse ambassade in Bonn. Hij liet daarover het volgende noteren in november 1970: “De positie van de Nederlandse taal in de Bondsrepubliek is hoogst bevredigend. Alleen in Noord Rheinland Westfalen word het Nederlands facultatief in scholen onderwezen. Waarbij in een tiental scholen de mogelijkheid tot het leren van de Nederlandse taal inderdaad bestaat.”

Aan slechts twee West-Duitse Universiteiten bestond destijds een leerstoel Neerlandistiek en Nederlandse Cultuur (Munster en Keulen). Er waren een twintigtal lectoraten, maar die hadden minder te betekenen dan aan Nederlandse Universiteiten. Een Duitse lector was toen bijvoorbeeld niet bevoegd examens af te nemen.

Veel waarde werd in 1971 gehecht aan het verkrijgen van een leerstoel aan de nieuwe Universiteit van het noordelijke Oldenburg in Neder-Saksen. De regeringen van Nederland en België hadden in principe besloten zich daar gezamenlijk voor in te zetten, hetgeen ook werd gerealiseerd.

Tegenwoordig is het voor onze oosterburen mogelijk om via een blog en podcast onze taal deels kundig te worden. Zoals bijvoorbeeld bij Buurtaal.

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Nostalgische column Hans Knot (46) Plots vond iedereen de weg naar het postkantoor 'Omroepbijdragen verplicht', ik schreef er al eerder een column over, dit is een vervolg. In februari 1969 hield de Dienst Omroepbijdragen een grote en opvallende actie, dat i...
Nostalgische column Hans Knot (45) Maatregelen tegen Veronica en CIA-activiteiten In de maand december 1962 werd in tal van kranten bericht dat er toch maatregelen te verwachten waren van regeringszijde tegen de activiteiten van Radio Veronica.  De Teleg...
Nostalgische column Hans Knot (44) Piraatzenders werkzaam op Oostends grondgebied? Zie daar een vragende kop, destijds afgedrukt in rode letters in een Vlaamse krant, waarvan helaas de naam niet meer is te achterhalen, maar wel de datum; 3 april 1964. Waarom, na ...
Nostalgische column Hans Knot – 43 (audio) De MV Galaxy in de haven van Hamburg  Op 15 augustus 1967 werd in Engeland de wet van kracht die de geschiedenis is ingegaan als de ‘Marine Offences Act’. Plots was het voor Britten officieel verboden om op wat voor ma...
Nostalgische column Hans Knot – 42 (video) Het verhaal achter de man die "Man Of Act... Ik neem je mee naar Klaus Quirini, wiens naam zeker kan worden geassocieerd met de tune van Radio Noordzee Internationaal (RNI), ‘Man Of Action’, van Les Reed and his Orchestra. Ad...
Nostalgische column Hans Knot – 41 (video) Bonanza voor de Utrechtse rechter Zij die boven de 65 jaar zijn zullen lyrisch reageren als ik de naam van een televisieserie noem die in de jaren zestig zeer populair was. Overigens, moeilijk was dat niet want er ...
Deel of print dit artikel
TVV Sound
TVV Sound
Spotlight

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Dick is (nog steeds) radio actief – 9 (audio)
Plaatje maar weer – 36 (video)
Kicken op radio en zo (22)
Kolder en Klodder – 49 (video)
De Playa Papers – 19 (véél audio)
Het vinylmoment van Manneke Pop – 43 (video)
Sluiten