Nostalgische column Hans Knot – 48 (audio) De 60 talen van Radio Moskou

Leestijd: 5 minuten

Er zijn veel 60+ lezers die in de voorbije decennia, naast het luisteren naar de zeezenders ook zochten naar verre radiosignalen. Via een groot scala aan korte golfstations en mits een goede wereldontvanger en dito antenne, was het goed mogelijk, met de nodige porties geduld, alle delen van de wereld binnen te halen.

Eén van die internationale korte golfstations was Radio Moskou. In de Nederlandse taal gebeurde dit zelfs heel lang, namelijk vanaf 1930 tot en met 1994. Radio Moskou werd vervolgens vervangen door The Voice of Russia en trad toe tot de Europese Radio Unie. Op 1 april 2014 kwam er een einde aan de uitzendingen vanuit Moskou via de korte golf.


Lees verder onder de advertentie


Het was op maandag 16 november 1970 dat het eerste schakelprogramma tussen de NOS en Radio Moskou plaats zou vinden. Het betrof een serie die tot stand was gekomen in het kader van een eerder dat jaar gesloten cultureel verdrag tussen beide landen. Het programma, dat zich in het bijzonder richtte op Amsterdam, werd zowel in Nederland als Rusland gelijktijdig uitgezonden tussen 20:00 en 21:30 uur.


RadioVisie

Moskou hield niet van vervelende vragen

De uitzending, die onder meer muziek, informatie en een quiz bevatte, gebeurde zowel in het Russisch als in het Nederlands. Daarbij werd gebruik gemaakt van de diensten van tolken ter beschikking gesteld door de Nederlandse afdeling van Radio Moskou en de Vereniging Nederland-USSR.

De burgemeesters van beide steden spraken een welkomstwoord. Het Nederlandse deel werd gepresenteerd door Jaap Brand. De productie, samenstelling en regie was in handen van Maarten Nederhorst en Kees van der Salm. De hoop werd uitgesproken dat, mocht de eerste serie van uitwisselingsprogramma’s succesvol verlopen, er meer van dergelijke programma’s zouden volgen.

In februari 1971 werd de uitwisseling al na één editie stopgezet. De leiding van de NOS wilde meer weten over de positie van joden in de toenmalige Sovjet Unie. Daarop besliste de leiding van Radio Moskou om er mee op te houden in verband met het… overladen programmaschema. Uiteraard was de werkelijke reden dat men vanuit de Sovjet Unie met geen woord wilde ingaan op de vraag vanuit Hilversum.

Een te volle programmering werd, zo bleek achteraf, wel vaker als smoes gebruikt om bepaalde wensen en vragen van westerse collega’s te omzeilen. De leiding van Radio Moskou liet de collega’s van de NOS dagen later alsnog weten dat er geen enkele aanleiding was om van de positie van de joden in de Sovjet-Unie een zaak te maken, omdat al vaker was gebleken dat de publieke opinie in Nederland slecht geïnformeerd was over de werkelijke gang van zaken in hun land.



Uitzendingen in 60 talen

Radio Moskou, op een bepaald moment beter bekend als Radio Moscow World Service, was het officiële internationale radiostation van de Unie van Socialistische Sovjet Republieken, zoals de Sovjet Unie officieel heette. Op het hoogtepunt van z’n bestaan werden er programma’s uitgezonden in een zestigtal talen, met behulp van sterke zenders opgesteld in de Sovjet- Unie, Oost-Europa en op Cuba. Alle uitzendingen hadden te maken met een zogenaamde ‘programmering directoraat’. Zie het als een vorm van censuur die pas in 1991 werd opgeheven.

Radio Moscow startte met uitzenden in 1922 via een zender in de regio Moskou. Een tweede kwam in de lucht vanuit de omgeving van Leningrad in 1925. Op 29 oktober 1929 werd voor het eerst een programma uitgezonden in een vreemde taal; Duits. Daarna volgden uitzendingen in meerdere talen. In 1939, op midden- en korte-golf  in het Engels, Frans, Indonesisch, Duits, Italiaans en het Arabisch.

De redactie van Radio Moskou sprak al vroeg haar uitdrukkelijke bezorgdheid uit over de opkomst van de Duitse dictator Adolf Hitler tijdens de dertiger jaren van de vorige eeuw. De Italiaanse dienst, uitzendend via de middengolf, werd later dermate gestoord door de Italiaanse dictator Benito Mussolini dat het doel van de programmering in het Italiaans werd gemist.

Ook voor Afrika en de Verenigde Staten

De Verenigde Staten werd voor het eerst het doelwit van Radio Moskou tijdens de vroege jaren vijftig. Eerst via zenders in de regio Moskou. Later werd West-Noord-Amerika het doelwit van de nieuw gebouwde Vladivostok en Magadan relay-stations. De eerste uitzendingen gericht op Afrika gingen in de lucht eind van de jaren vijftig. In het Engels en het Frans.

In 1961 waren er via Radio Moskou voor het eerst programma’s in drie Afrikaanse talen te beluisteren; het Amhaars, het Swahili en het Hausa. Na verloop van tijd werden daar nog acht andere Afrikaanse talen aan toegevoegd. In augustus 1963 werd gestart met centraal geredigeerde uitzendingen waarmee luisteraars over de gehele wereld konden worden bereikt omdat ze in alle diensten werden gebracht.

In de jaren zeventig werd een centraal team van commentatoren van Radio Moskou verenigd en verantwoordelijk voor het programma: ‘News and Views’. Deelnemers aan dit ambitieuze project waren Viktor Glazunov, Leonid Rassadin, Yuri Shalygin, Alexander Kushnir, Yuri Solton en Vladislav Chernukha. In de loop der jaren groeide het programma uit tot een belangrijke informatief- en analytisch onderdeel van de internationale service.

Kom maar eens op bezoek!

Als je een ontvangstbericht of gewoon een brief stuurde, dan kreeg je geheid een redelijk dikke envelop terug uit Moskou. Er was een speciaal team bij het station werkzaam om de post van de luisteraars te beantwoorden en dus kregen luisteraars, naast de internationale folders, ook een in het Nederlands geschreven persoonlijke brief terug. Speciaal voor de oudere jeugd was er een club waar je lid van kon worden. De luisteraars werden zelfs uitgenodigd om achter het IJzeren Gordijn een bezoek aan de hoofdstad ‘van het machtige land’ te brengen.

Tegen het einde van de jaren zeventig werd de Engelstalige service definitief omgedoopt in Radio Moscow World Service. Het project stond onder leiding van de geroutineerde journalist en manager Alexander Evstafiev. Later werd er een service gericht op Noord-Amerika, een Afrikaanse service en zelfs een speciale service voor het UK en Ierland. Telkens in het Engels, gedurende een paar uur per dag. Dit naast de reguliere 24/24 Engelstalige World Service.

Intussen was mijn interesse in de programma’s van Radio Moscow, begin van de jaren tachtig, tanende. Ik luisterde alleen en zelden nog naar de ‘Listeners Request Club’, dat werd gepresenteerd door Vasily Strelnikov. Radio Moscow was trouwens niet het enige korte-golf station dat ik beluisterde en brieven stuurde, maar da’s voor een andere keer.

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Nostalgische column Hans Knot (47) Sprechen sich Niederländisch? Ter voorbereiding van deze nostalgische terugblik waande ik mij weer even op de schoolbanken van de Cort van der Lindenschool in Groningen, waar ik mijn eerste schreden zette op we...
Nostalgische column Hans Knot (46) Plots vond iedereen de weg naar het postkantoor 'Omroepbijdragen verplicht', ik schreef er al eerder een column over, dit is een vervolg. In februari 1969 hield de Dienst Omroepbijdragen een grote en opvallende actie, dat i...
Nostalgische column Hans Knot (45) Maatregelen tegen Veronica en CIA-activiteiten In de maand december 1962 werd in tal van kranten bericht dat er toch maatregelen te verwachten waren van regeringszijde tegen de activiteiten van Radio Veronica.  De Teleg...
Nostalgische column Hans Knot (44) Piraatzenders werkzaam op Oostends grondgebied? Zie daar een vragende kop, destijds afgedrukt in rode letters in een Vlaamse krant, waarvan helaas de naam niet meer is te achterhalen, maar wel de datum; 3 april 1964. Waarom, na ...
Nostalgische column Hans Knot – 43 (audio) De MV Galaxy in de haven van Hamburg  Op 15 augustus 1967 werd in Engeland de wet van kracht die de geschiedenis is ingegaan als de ‘Marine Offences Act’. Plots was het voor Britten officieel verboden om op wat voor ma...
Nostalgische column Hans Knot – 42 (video) Het verhaal achter de man die "Man Of Act... Ik neem je mee naar Klaus Quirini, wiens naam zeker kan worden geassocieerd met de tune van Radio Noordzee Internationaal (RNI), ‘Man Of Action’, van Les Reed and his Orchestra. Ad...
Deel of print dit artikel
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Dick is (nog steeds ) radio actief – 10 (audio)
Plaatje maar weer – 37 (video’s)
Kicken op radio en zo – 23 (video)
Kolder en Klodder – 50 (video)
De Playa Papers – 20 (audio)
Het vinylmoment van Manneke Pop – 44 (video)
Sluiten