Nostalgische column Hans Knot (45) Maatregelen tegen Veronica en CIA-activiteiten

Leestijd: 5 minuten

In de maand december 1962 werd in tal van kranten bericht dat er toch maatregelen te verwachten waren van regeringszijde tegen de activiteiten van Radio Veronica. 

De Telegraaf schreef op 21 december: ‘Wettelijke maatregelen tegen het doen van omroepuitzendingen buiten het nationale territoir zijn in voorbereiding. De minister voor Verkeer en Waterstaat pleegt overleg hierover met het ministerie van Justitie. Mede in verband hiermee is het bezwaarlijk thans mededelingen te doen betreffende de termijn, binnen welke zodanige maatregelen kunnen worden tegemoet gezien, alsook om de aard van deze maatregelen tegen ondermeer Radio Veronica, zo blijkt uit de memorie van antwoord op de begroting van Verkeer en Waterstaat.’

Op de laatste dag van 1962 werd er in een krant, die in Amsterdam werd uitgegeven maar waarvan de naam niet werd vermeld in het archief van Max Lewin, de vraag gesteld wat het jaar 1963 zou brengen voor Veronica. Bij de redactie wist men dat er nog steeds een ‘slag tegen de drijvende zender Veronica nog steeds aan de gang was’. 


Lees verder onder de advertentie


Veronica vergeleken met Fidel

In de inleiding van het verhaal ging men aan het vergelijken: ‘Door de geruchten, die er over de aard van de te treffen maatregelen gaan, lijkt het een en ander een beetje op de toestanden, die aan de in 1961 mislukte invasie onder Amerikaans patronaat van Castro’s Cuba voorafgingen. Door de vele details van deze jammerlijke verlopen vertoning, destijds in scene gezet door de Central Intelligence Agency en wel door de afdeling ‘dirty tricks’ – zoals de Amerikanen het zelf zeggen. In Washington, waren reeds vele, later waar gebleken, bijzonderheden bekend. Dit gebeurde nog voordat de eerste in Miami gestarte Cubaanse vrijheidsstrijders in Castro’s moerassen omsingeld raakten. Niet de CIA was de bron van deze voortijdige publicaties in de grote Amerikaanse pers; wel Fidel Castro zelf!’

De redactie van de krant vond een vergelijking van toepassing op ‘Veronica’: ‘Zo is het ook met de oorlog tegen Veronica. Uit de met deze omroepspeeldoos verbonden kringen van radiotalent en reclame komen hardnekkige berichten over de strategie, die de regering tegen het exterritoriale vaartuig wil toepassen. Er zou, willen deze berichten, een verbod komen voor Nederlanders aan programma’s van Veronica, die op het vasteland worden geproduceerd en ingeblikt, op enigerlei mee te werken. Kan een dergelijke weg werkelijk bewandeld worden? Is er in dit opzicht iets van een wet te maken die klopt met constitutionele, burgerlijk rechterlijke en strafwettelijke bepalingen?’ 

Door alle jaren dat Radio Veronica als zeezender in de ether was, is er in vele publicaties gesuggereerd dat er spoedig maatregelen waren te verwachten, zo ook in het bewuste artikel van 31 december 1962, dat besloot met: ‘De tijd zal het spoedig leren. Zeker is dat de ambassadeurs der Hilversumse zuilenbelangen in ons parlementaire leven niet zullen aflaten aan te dringen op een zo snel mogelijke terdoodveroordeling van Radio Veronica, middels wettelijke bevoegdheden.’

De Borkum Riff, het zendschip van Radio Veronica in 1962/1963

Levensliederaars en teenagerromantiek

Ook ging men in op het gegeven dat op het ‘Jaarcongres van het Genootschap voor Reclame’ bekend was geworden dat Radio Veronica in een jaar tijd een omzet van twaalf miljoen gulden haalde. ‘Of dit zakenleven oppositie zal voeren tegen een verdwijnen van de reclame-omroep lijkt, op grond van dit bedrag, niet geheel denkbeeldig. Er zijn heel veel mensen die nooit naar Veronica luisteren omdat de programma’s vol van levensliederaars met een ‘beat’ vol muzikale teenagerromantiek (waaraan overigens ook de huisvrouwen zich gaarne overgeven omdat er zo’n prettige achtergrond bij het strijken uit resulteert), hun niets te zeggen hebben.’

Natuurlijk was het merendeel van het Nederlandse volk tegenstander van maatregelen tegen Veronica. De tegenargumenten waren immers verre van doorslaggevend. Het artikel ging verder: ‘Men heeft geprobeerd ons volk tegen Veronica in te nemen met publicaties, die het onveilig worden van lucht- en scheepvaart, door het vrijmoedig innemen van een radiogolflengte voor Elvis Presley en Willeke Alberti midden uit zee, suggereerden. Daar is vervolgens niet zoveel meer over vernomen, omdat dit punt niet uit de verf kwam. Radio Veronica kwam in Mies Bouwmans langste televisiedag opdraven met de toezegging van een aanzienlijk bedrag en het RAI-gebouw te Amsterdam stortte haast in elkaar van de ovaties. De AVRO zei trouwens ook niet ‘nee’ tegen deze bijdrage voor Het Dorp;  wat de geste van twee Nederlandse liefdadigheidsfondsen, die zelf wel ‘nee’ zeiden toen Veronica met aanbiedingen op het tapijt verscheen, in een ietwat vreemd daglicht stelde.’



Vijand van de democratie?

Een eventuele behandeling van de zaak ‘Veronica’ in het Parlement kon een intense belangstelling tegemoet zien. Uiteraard mocht niet worden verwacht dat parlementariërs in die tijd een onafhankelijke mening hadden. Tot schade van de reputatie van het toenmalige parlement werd er veel gesproken en geschreven over de invloeden die de monopolistische zuilenomroepen daarin konden laten gelden. 

Ook werd er in publicaties gesuggereerd dat Radio Veronica ongewenste, anti-regeringsprogramma’s, zou kunnen uitzenden. Men vervolgde met: ‘Democratieën om een voorbeeld te noemen, zijn kwetsbaar en vijanden van democratieën zijn zonder scrupules. Dit is wat het huidige Radio Veronica aangaat zuivere theorie, daar de heren Verweij, de eigenaars van de tot nu toe stormvast gebleken omroep, energieke en brave kooplieden zijn, die allerminst op piraten lijken.’

Er speelde meer dat de situatie nog moeilijker maakte. Tegelijkertijd werd immers gediscussieerd over de invoering van een derde Nederlands publieke radiostation, waarvoor de omroepzuilen zich hadden aangemeld. Een groot deel van de luisteraars wist vooraf reeds welke organisatie dit derde net diende te vullen: Radio Veronica. 

‘Landsbelang’ tien jaar uitgesteld 

De beschouwing in de krant ging verder: ‘Moet Veronica wijken, dan is het de moeilijke en delicate taak van Den Haag de vele vrienden van het schip, die straks trouwens weer naar de stembus gaan, duidelijk te maken, dat de noodzaak geen ‘groepsbaatzuchtige’ is doch in essentieel landsbelang wortelt. Men zal te maken krijgen met uitingen van openbare verontwaardiging, die veelal niet anders dan exploderende emoties zullen zijn, doch die Nederlandse opvattingen over democratie en politiek, waarover de gemiddelde Nederlander zich toch al dikwijls schamper placht te uiten, een niet onbedenkelijke knauw kunnen geven.’

Tot een wettelijk ingrijpen kwam het in 1963 niet, laat staan een massale uiting van emoties. Daar moest nog meer dan tien jaar op worden gewacht, toen op 18 april 1973, massaal veel luisteraars van Veronica naar Den Haag trokken om te protesteren tegen de komende maatregelen van de Nederlandse regering. 

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Nostalgische column Hans Knot (44) Piraatzenders werkzaam op Oostends grondgebied? Zie daar een vragende kop, destijds afgedrukt in rode letters in een Vlaamse krant, waarvan helaas de naam niet meer is te achterhalen, maar wel de datum; 3 april 1964. Waarom, na ...
Nostalgische column Hans Knot – 43 (audio) De MV Galaxy in de haven van Hamburg  Op 15 augustus 1967 werd in Engeland de wet van kracht die de geschiedenis is ingegaan als de ‘Marine Offences Act’. Plots was het voor Britten officieel verboden om op wat voor ma...
Nostalgische column Hans Knot – 42 (video) Het verhaal achter de man die "Man Of Act... Ik neem je mee naar Klaus Quirini, wiens naam zeker kan worden geassocieerd met de tune van Radio Noordzee Internationaal (RNI), ‘Man Of Action’, van Les Reed and his Orchestra. Ad...
Nostalgische column Hans Knot – 41 (video) Bonanza voor de Utrechtse rechter Zij die boven de 65 jaar zijn zullen lyrisch reageren als ik de naam van een televisieserie noem die in de jaren zestig zeer populair was. Overigens, moeilijk was dat niet want er ...
Nostalgische column Hans Knot (40) Je bent veel te vroeg heen gegaan beste Rob! Geen ‘gewone vaste kop’ bij deze column? Dit is dan ook een speciale aflevering. Eentje waarin ik stil wil staan bij het feit dat het op 23 september aanstaande alweer vijf jaar ge...
Nostalgische column Hans Knot – 39 (audio) De vele (radio)levens van Willem van Koot... In deze aflevering van de 'Nostalgische Column' neem ik je mee naar de vroege jaren zeventig van de vorige eeuw. In de maand februari 1972 maakte Willem van Kooten bekend dat hij b...
Deel of print dit artikel
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Dick is (nog steeds) radio actief – 7 (audio)
Plaatje maar weer – 34 (video)
Kicken op radio en zo (20)
Kolder en Klodder – 47 (video)
De Playa Papers – 17 (veel audio)
Het vinylmoment van Manneke Pop – 41 (video)
Sluiten