Kroniek van een bewogen muzikaal 1963 Muziektijdschriften boordevol hitparades en lijstjes

Terug naar 1963. Veel kans dat u toen nog niet geboren was. Het is dan ook… vijfenvijftig jaar geleden. Alhoewel heel wat moderne media nog in hun kinderschoenen stonden of zelfs helemaal niet waren uitgevonden, gebeurde er al heel wat. Hans Knot blikt onder terug op ‘de strijd’ die de jeugd moest voeren voor de erkenning van hun muziek, maar ook op de muziekbladen van toen, Radio Luxemburg, Radio Veronica en… And Baert. Een Vlaming in Holland. 

Kroniek van een bewogen muzikaal 1963

De bekende Nederlandse impresario Lou van Rees beklaagde zich over het feit dat de grotere Nederlandse zalen eigenlijk niets meer te maken wilden hebben met de opkomende beatgroepen en andere jonge artiesten. Te vaak waren er te hysterische rellen geweest waarbij de veiligheid van het personeel niet langer was gewaarborgd.


Lees verder onder de advertentie


Zo probeerde van Rees het Concertgebouw in Amsterdam te huren voor een optreden van Johnny Hallyday. Maar dit mislukte. Ook het onderbrengen in een groot, veelzeggend theater van The Beatles liep op niets uit. De Fab Four zouden, na een wilde rondvaart door de Amsterdamse havens, alsnog optreden… in de veilinghallen van het Noord-Hollandse gehucht Blokker.

In trance naar huis

Rob Olthof: “The Beatles mochten niet komen, maar Hallyday mocht later alsnog optreden. Zijn show werd vastgelegd door de camera’s van VPRO televisie. Mijn vader, Hofkapper, had een klant, mevrouw Kappijne van de Copello, haar vader was dan weer secretaris van het bestuur van het Concertgebouw. Van hem kreeg ik kaarten en zo was ik getuige van de optredens van Trini Lopez, Roy Orbison, Johnny Hallyday, Adamo en nog een stel andere artiesten”.

“Tot 31 maart 1963 had ik nog nooit van Hallyday gehoord. In het voorprogramma zaten ondermeer Anneke Grönloh en Johnny Lion. Na een korte pauze daalde vanaf de trap een lange jonge man naar beneden, naar het podium. Zijn orkest, Les Golden Stars, zette in. Het repertoire van Hallyday bestond uit covers van Amerikaanse en Britse hits.”

“Hij zong onder meer ‘L’idole des jeunes’, ‘Retiens la nuit’, ‘Let’s twist again’, ‘Shake the hand of a fool’, ‘Tes tendres années’ (bekend van Brook Benton en van Willeke Alberti’s ‘Spiegelbeeld’) en als hoogtepunt, volgens De Telegraaf het dieptepunt, ‘Trouble’ van Elvis Presley en ‘I got a woman’. Bij dat laatste nummer merkte je dat hij de ‘microfoonerotiek’ als de beste beheerste. Hij ging door de knieën en kronkelde over de grond, aangevuurd door de aanwezigen in de inmiddels zeer verhitte zaal. En opeens was het afgelopen”.

“Als in trance liep ik naar huis, waar mijn moeder boven aan de trap vroeg: “Hoe het was?”. Ik lispelde dat het geweldig was. Mijn stem was ik die volgende week totaal kwijt. De televisieregistratie werd uitgezonden op 24 april 1963. En ik heb ze eindelijk op dvd. Bij het terugkijken op YouTube komen ook een aantal bezoekers van het concert aan het woord. De meningen liepen uiteen: “Hij speelt soms met het publiek, maar dat doet hij dan zo charmant” , “Ik vind het reuze knap wat hij doet” , “Ik vond het buitengewoon hysterisch.”



Zaal in vuur en vlam 

“Een dag of wat later stonden er grote stukken in De Telegraaf.  ‘Er was totale verwording van de jeugd. Schandelijk! Dit nooit meer’. Het was pure reclame voor de plaatverkoop van Hallyday natuurlijk. In korte tijd bracht de platenmaatschappij Phonogram een aantal singles en EP’s op de markt, alsook een live concert dat was opgenomen in de L’Olympia in Parijs.

“Elk jaar, als ik in België of Frankrijk ben, probeer ik iets te vinden van mijn idool. Wat uiteindelijk het bestuur van het Concertgebouw ertoe gebracht heeft toch weer popconcerten toe te laten blijft onduidelijk. Wel zou het in 1963 nog een aantal malen echt uit de hand lopen, met als voorbeeld een concert van de Amerikaanse zanger Trini Lopez in oktober . De kranten meldden dat er ‘Tienergeweld in Concertgebouw’ had plaatsgevonden”.

Van het concert is overigens weinig terecht gekomen. Het publiek was van tevoren al dusdanig enthousiast dat Trini Lopez nauwelijks aan zingen toe kwam. Dat wil zeggen, hij zong wel maar niemand kon het horen. Alleen de aankondigingen waren enigszins verstaanbaar, maar daarna ontstak het publiek telkens in zo’n heftige vervoering, dat er van musiceren in het Concertgebouw geen sprake meer kon zijn. Op gewiekste wijze is Lopez na afloop van zijn optreden aan zijn fans ontsnapt. Hij werd door aanwezige suppoosten weggeleid, terwijl zijn muzikale begeleiders doorspeelden. 

De fans konden echter niet geloven dat Trini er zo maar van door was gegaan. Het bleef tot ver na middernacht onrustig in de buurt van het Concertgebouw in Amsterdam. Aanwezigen verweten achteraf de leden van de band van het voorprogramma dat ze het hoofdzakelijk vrouwelijke publiek onnodig hadden opgejut, waardoor de hysterie was ontstaan. Bij een volgend optreden, in 1964, wilde Lopez de groep ZZ en de Maskers, weer in het voorprogramma hebben, wat door de directie van het Concertgebouw werd verboden. 

Heden ten dage worden we via internet, televisie en de kranten overspoeld met berichten die zo uit de artistieke goot worden gehaald. Artiesten en filmsterren worden het liefst zo smerig mogelijk afgebeeld. Vaak zijn het berichten die ook niet eens van de eigen redactie komen, maar vertaald werden uit buitenlandse boulevardbladen als ‘The Sun’ en ‘Bild’.

Over Brenda Lee en Cee Cee

In 1963 was de berichtgeving in tijdschriften over artiesten gelukkig heel wat matiger van toon, hoewel men de lezer toch ook zoveel mogelijk wilde informeren. Enkele voorbeelden uit de Muziek Parade van februari 1964. Het blad meldde dat Brenda Lee bijna was omgekomen. Een brand had namelijk haar luxueuze villa in Nashville volledig in de as gelegd:

‘Brenda keek ’s avonds laat nog naar een televisieprogramma, terwijl haar huisgenoten al naar bed waren, toen zij merkte dat haar gang en keuken al in lichterlaaie stonden. Bij een poging haar poedel Cee Cee te redden liep Brenda brandwonden aan haar gezicht en handen op. Cee Cee was echter niet meer te redden. De villa brandde geheel af. Haar kostbare garderobe ging volledig verloren.’

‘Bijna omgekomen’ lijkt nogal overdreven, de journalist had blijkbaar ook totaal geen belangstelling voor de medebewoners. Over hun lot, iedereen sliep immers al, werd verder niets gemeld.

Drie keer raden

De AVRO verraste ons in 1963 voor het eerst met de familie televisiequiz ‘Wie van de Drie’. Een panel, bestaande uit Eva Margadant, Guus Oster, Eva Smit en Hans Tetzner, moesten de oplossing voor een ‘probleem’ zien te vinden. Het programma begon met drie schimmen achter een gordijn. Eenmaal geopend stelde het trio zich voor, evenwel steeds met dezelfde naam.

Vervolgens herhaalde de spelleider de naam en gaf een toelichting over het beroep dat de persoon in kwestie uitoefende. Daarna namen de kandidaten onder muziekbegeleiding plaats op hun stoelen tegenover de leden van het panel. Elk panellid had een minuut de tijd om vragen te stellen aan de kandidaten.

Nadien moesten ze gaan raden welke van de drie personen de echte was door een bordje met het cijfer 1, 2 of 3 te tonen. Tot slot moest de echte kandidaat opstaan. Vervolgens stelden de twee overige deelnemers zich voor, met hun echte naam en echte beroep (dat vaak totaal iets anders was).

Er was steeds een beloning van vierhonderd gulden beschikbaar, te verdelen onder de deelnemers. Voor elk panellid dat goed had gegokt, werd er honderd gulden afgetrokken. Het was dus zaak het panel zoveel mogelijk te misleiden.

Vlaamse Nand in Holland

In de periode 1963 tot en met 1967 werd de quiz geleid door Nand Baert (1932-1985), een Vlaams radio- en televisiepresentator. Tijdens de Expo 58 wereldtentoonstelling in Brussel, was hij één van de stemmen die voor de BRT vanuit de paviljoenen verslag deed. Hij werkte ook voor Radio Luxemburg onder de naam ‘Peter’ en hij maakte programma’s voor BRT 2 Omroep Oost-Vlaanderen. Van 1977 tot 1985 was hij de presentator van de televisiequiz ‘Van Pool tot Evenaar’.

‘Wie van de drie’ ging, weliswaar met enkele onderbrekingen, door tot 4 januari 2013, toen Ron Brandsteder de allerlaatste aflevering mocht presenteren. Tussen Nand Baert (foto) en Ron Brandsteder waren ook volgende heren en één dame, de mensen die de show in goede banen hebben geleid: Pim Jacobs (1967-1968), Herman Emmink (1971-1982), Flip van der Schalie (1983), Fred Oster (1985), Caroline Tensen (1991), Rob van Hulst (1994), Jos Kuijer (1995-1996) en Joop Braakhekke (1997).

Hierboven hadden we het over Radio Luxemburg, de Vlaams-Nederlandse poot van het radiostation. Bij ons thuis werd er behoorlijk intensief, vooral in het weekend, naar geluisterd. Ik was destijds ook lid van de Radio Luxemburg Luisterclub en maakte aantekeningen waaruit opmerkelijke dingen kunnen worden gereconstrueerd.

Als ik de naam Guus Jansen jr. noem dan zullen velen hem meteen koppelen aan het Strengholt concern uit Naarden. In de jaren zeventig was hij erg aanwezig binnen het bedrijf door het idee te lanceren om met een eigen radiostation te beginnen. Het zou resulteren in Radio Noordzee Internationaal.

Teenager Muziek Express 

In de eerste helft van de jaren 60 was Guus Jansen jr. al betrokken bij het maandblad Muziek Parade. In juni 1963 was hij met een bijna gelijknamig programma al voor de 125ste keer te beluisteren bij Radio Luxemburg. ‘Teenager Muziek Parade’ werd iedere zondagmiddag via de 208 meter uitgezonden. Hij stelde de nieuwste releases voor en ontving belangrijke artiesten.

Het was de tijd dat steeds meer buitenlandse formaties, zangers en zangeressen de hitparade bestormden. Samensteller Aart C. Swart verzorgde op zondag om 12:45 uur het programma ‘Op volle toeren’, waarin hij alleen Nederlandse producties liet horen. Iedere week was er ook een nummer 1. Een song waarvan de plaat nog moest worden… geperst.

De gedrukte Juke Box

Het Vlaamse ‘teenager’ muziekblad Juke Box, dat maandelijks verscheen, publiceerde in mei 1963 een ‘Belgische Hitparade’. Er stond slechts één Nederlandstalig nummer in; ‘Eenzaam zonder jou’ van Wil Tura. In dezelfde uitgave werd ook een lijst met kanshebbers gepubliceerd voor een volgende lijst. Een soort voorganger van de Tipparade. Tot slot was er ook een derde lijst, ééntje met de namen van winkeliers, waarmee men samenwerkte om de hitlijst samen te stellen.

Nog meer lijstjes

Bij de wissel van 1963 naar 1964 publiceerden vele tijdschriften favoriete lijstjes. We werpen een blik op het overzicht van Muziek Parade. Vooral de keuze van de Nederlandse lezers voor buitenlandse radiostations en deejays is boeiend.

Radio Luxemburg won met ‘Teenager Muziek Parade’ (56%). Het programma ‘Top 20’ van dezelfde zender haalde de tweede plaats (23%). Op drie vinden we ‘Swinging USA’ terug (11%). De drie favoriete deejays waren Chris Howland (25%), Guus Jansen jr. (24%) en Camillo Fellegen (11%). Deze laatste presenteerde bij de Duitse sectie van Radio Luxembourg. Hij nam ook tientallen songs op, waarvan velen in Duitsland een hit werden.

Populairste presentatoren

Uiteraard werden er soortgelijke keuzes gemaakt voor de Nederlandse programma’s en deejays. De uitzending ‘Tijd voor Teenagers’, die werd geprogrammeerd door de VARA op zaterdag, haalde de eerste plaats (40%), gevolgd door ‘Tussen 10+ en 20-‘ van de NCRV. ‘Teenager Muziek Expres’ van Radio Veronica haalde de derde plaats (13%).

Bij de deejays was de presentator van ‘Tijd voor Teenagers’, Herman Stok (fotocredits: Vara) de nummer 1 (42%), gevolgd door Joost den Draaijer (28%), terwijl Jos Brink van het NCRV-programma, op de derde plek eindigde. Hij kreeg 18% van de uitgebrachte stemmen toegekend.

Tot slot gaan we terug naar de periode dat we met z’n allen naar muziek luisterden die letterlijk vanop de Noordzee kwam, via zenders aan boord van speciaal uitgeruste schepen. Buiten de territoriale wateren gelden immers geen landelijke wetten. Men moest er alleen zorg voor dragen dat zo’n schip nooit binnen de landsgrenzen belandde.

Kikvorsmannen voor Veronica

Maar hoe moest het dan met het onderhoud? In de kranten van augustus 1963 vonden we een antwoord. Er wordt bericht over een nieuwe vinding, waardoor het mogelijk werd schepen een schoonmaakbeurt tot onder de waterlijn te geven en op te knappen. Het bedrijf N.V. Magneto-Chemie uit Schiedam vermeldde daarbij uitdrukkelijk het zendschip van Radio Veronica.

“Aan boord van de kotter die Veronica regelmatig van proviand en programma’s op de band voorziet, zullen enkele kikvorsmannen uit de Scheveningse haven vertrekken om het schip onder de waterlijn op te knappen.” Het was daarbij de bedoeling om de roestlaag, die zich in de loop der jaren op de romp van de Borkum Riff (foto) had vastgezet, te verwijderen. Normaal gebeurde dit op de werf, maar aangezien het radiozendschip geen enkele haven binnen kon worden binnengesleept zonder gevaar in beslag te worden genomen, had de directie van Veronica zich gewend tot de Schiedamse ondernemer, H. B. Beer, directeur van Magnete-Chemie.

Voor de toen nieuwe vinding was patent verleend in verschillende landen en de directeur had een verklaring waarom op zee gewerkt kon worden: “Gewoonlijk bestaat de bescherming tegen roest op de scheepshuid uit zinken blokken, die tegen de platen van het schip worden gelast. Deze blokken dienen te voorkomen dat roest ontstaat. De werkingssfeer van de zinkblokken bedraagt enkele meters, zodat elk schip – afhankelijk van de grootte, tientallen van deze blokken nodig heeft.”

En nu twee jaar roestvrij

Tot begin 1963 was het voor het aanbrengen van de blokken steeds noodzakelijk geweest een schip op de werf of in een dok te zetten omdat laswerk heel moeilijk onder water kon worden uitgevoerd. De heer De Beer ontdekte echter een nieuwe mogelijkheid. In de blokken bracht hij sterke magneten aan met een trekkracht van niet minder dan 1800 kilo. Daardoor hechtten de blokken zich onwrikbaar vast op de scheepshuid.

Op deze manier kon een schip binnen enkele uren een anti-roestbeurt krijgen. De Beer: “Het systeem biedt grote voordelen voor de scheepvaart. Immers, de vinding betekent kosten- en tijdsbesparing. Normaal dient een schip voor een dergelijke behandeling ongeveer 36 uur uit het water worden genomen, terwijl werken volgens de nieuwe methode slechts enkele uren vergt. Bovendien kan het schip gewoon in het water blijven liggen. Daarnaast biedt het systeem mogelijkheden voor de bestrijding van roest op damwanden of pijpleidingen. “

De Borkum Riff was het eerste schip waarop de nieuwe methode werd toegepast. Volgens de ondernemer zou het voor twee jaar van roest gevrijwaard blijven.

Deel of print dit artikel
Amptec
TVV Sound
Spotlight
TVV Sound

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer in Dossier
Avonturen op de Vlaamse kabel (audio)
Wallonië: Radio- en tv-reclame in ruil voor aandelen
Van kabouter tot gigant
De dag dat België de radio uitvond
De dag dat België de radio uitvond (II)
De pre-historie van de hitparade
Sluiten