fbpx

RadioVisie

  • .
    TVV Sound
    .

Kicken op radio en zo (57)

De ondergang van 538

Iets wat door velen al werd gevreesd toen het vertrek van Edwin Evers bekend werd bij de toen nog nummer 1 van Nederland lijkt nu dan toch te gaan gebeuren: het wegzakken van Radio 538 in de luistercijfers. Na het verlies van de nummer 1 positie aan NPO Radio 2 dreigen ze op de Bergweg in Hilversum nu zelfs de nummer 2 positie kwijt te raken, aan QMusic. Hoe zou dat zo kunnen komen? Alleen het Evers effect of is er meer aan de hand? We duiken er eens in.

Allereerst even een proloog. Het moge duidelijk zijn dat wat ik hier spui louter en alleen -mijn- mening betreft. Doe ik dit uit rancune richting Hilversum of omdat ik niet (meer) welkom ben op de Bergweg? Nee. Ik doe dit omdat ik voor mezelf graag duidelijk maak hoe radio werkt, iets wat me altijd heeft geinteresseerd. Wat de wetenschap en de dynamieken zijn tussen een zender en de luisteraar. Ik ben er niet op uit om mensen of merken te beschadigen, ik zit hardop te analyseren in de hoop dat het de lezer en collega radiomakers ook aan het denken zet. Wees het vooral oneens met me, zo komen we verder! Terug naar de val van 538:

(1) Het vetrek van Edwin Evers. Maar vooral de manier waarop

In deze aflevering van de Spreekbuis podcast haakte ik er al even op in. Het vertrek van RadioGod Edwin Evers uit de ochtend bij 538. Natuurlijk verdient zo’n man en team een uitgebreid afscheid na zoveel jaren trouwe dienst. Maar moet dat nou werkelijk de hele dag uitgezonden worden? En vooral: wat roep je als station eigenlijk de hele dag? Het gaat ophouden! Het wordt nooit meer zo leuk als vroeger! We zijn verloren. Dit is zó erg! Daarmee doe je je merk schade aan en geef je de opvolger van Evers, Frank Dane, op voorhand al een achterstand. Het had allemaal een tandje minder en slimmer gekund, die afscheidsdag. Het is een beetje het ‘3FM effect’ toen daar alle helden met veel bombarie zijn vertrokken. En we weten hoe 3FM ervoor staat.

(2) De opvolging van Edwin Evers, door Frank Dane, in hetzelfde raamwerk

Als je dan toch kiest voor een nieuwe ochtendshow, lanceer die dan ook. Probeer niet voort te borduren op een oude formule waarbij de sterspeler ontbreekt. Diverse ingrediënten uit Evers Staat Op zijn gebleven. De column van Peter Heerschop. Die Verrückte Halbe Stunde. Nieuwslezer Henk Blok. Allemaal dingen die aan Evers kleven. Het lijkt nu meer op een soort Evers Staat Op Light. De luisteraar is heus niet achterlijk en het doet hem of haar alleen maar meer terugverlangen naar vroeger.

(3) De bemoeienis van Ome John, deel 1

Een radioshow is iets organisch. Je kunt het vantevoren op de tekentafel wel proberen vorm te geven, maar de mooiste radio ontstaat spontaan. Door dingen uit te proberen, een kans te geven en uit te testen of het aanslaat bij het publiek. Frank Dane heeft meerdere proefafleveringen van zijn ochtendshow moeten maken die dan beoordeeld werden door hogerhand. Fout. Je zet zo’n man daar neer en geeft hem vertrouwen en de tijd om een show te ontwikkelen die alleen Frank Dane kan maken en bij hem past. Je gaat hem niet in een keurslijf dwingen.

(4) De bemoeienis van Ome John, deel 2

Algemeen bekend is dat De Mol zich graag op detailniveau bemoeit met wat er op zijn zenders te horen en te zien is. Prima, het zijn zijn zenders zeggen velen. Wat ik als creatieve maker kan bevestigen is dat dit killing is voor je creativiteit. Want waar je op je vingers getikt wordt voor iets kleins, let je de volgende keer wel op om iets nieuws te gaan proberen. Angst is dodelijk voor creativiteit. Zelfs als het niet bij jou gebeurt maar je hoort in de wandelgangen dat een collega zijn item de nek is omgedraaid omdat De Grote Baas het niks vond, beinvloedt jou dat in je kunnen. Zo gaat er ook een gerucht dat er op de Talpa radiozenders niet meer gesproken mag worden over RTL programma’s. Ook al was er die avond ervoor iets groots bij die zender aan de hand. Nog een manier om je jocks te beperken en banger te maken. Niet slim.

(5) De vormgeving on-air en off-air van Radio 538

Als je dan toch een nieuwe ochtendshow lanceert (je belangrijkste programma wat de kar moet trekken), lanceer dan ook meteen een nieuwe huisstijl. Dat logo van 538 met die foeilelijke kleuren is nu toch wel echt aan vervanging toe. En hoe graag ik de beste man ook mag en hoeveel respect ik ook voor zijn staat van dienst heb, wordt het niet eens tijd om de Overdreven Aangezette Vijf Drie Acht stationvoice Wessel van Diepen te vervangen?

Kom op hey, we zitten bijna in 2020! En eerlijk: dat opgefokte van ooit ’s lands nummer 1 heeft me nooit aangestaan, het versnellen van hits, geschreeuw, geen milliseconde pauze tussen de commercials: oei, als je al niet gestressed in de auto zit dan word je het daar wel van. Ik durf hier zelfs te beweren dat menig ruzie op de weg door Radio 538 veroorzaakt is met al dat gejaag. In een tijd dat 1 op de 3 werknemers burn-out klachten heeft kan het heus wel een tandje minder met dat gepomp. Je zal er maar de hele dag naar moeten luisteren op kantoor, a-relaxed.

(6) Het verliezen van de Top 40 aan QMusic

Alhoewel hitlijsten ook iets oudbolligs beginnen te krijgen werken ze nog steeds. Ook ik ben apetrots als ik zie dat mijn podcast bovenaan staat bij Spotify of Apple. Ongelofelijk hoe een akkefietje uit het verleden, geld en een soort misplaatste arrogantie ervoor kon zorgen dat 538 dacht een eigen hitlijst net zo populair te maken als het instituut Top 40. In Amsterdam zullen ze gedacht hebben ‘prachtig, dankjewel voor dit kado, 538!’.

(7) De (on)zichtbaarheid van 538 in de pers

Waar Edwin Evers toch zeker iedere twee weken uitgebreid de krant haalde met een uitspraak door een BN’er in zijn radioshow, is 538 sinds zijn vertrek niet meer zo hip & happening als voorheen. Dit wordt mede gevoed waarschijnlijk omdat er angst hangt in het pand. Angst dat er verkeerde pers gescoord wordt en er daardoor iemand op het matje moet komen in Laren. Toegegeven, Frank Dane wordt ook nog wel gevolgd door journalisten, maar verder dan een kiekje van zijn vriendin komt het niet. Als je veel free publicity scoort met je show en station krijgt het een hoge urgentiewaarde, zo van ‘hier moet ik ook maar eens naar gaan luisteren’. Dat sfeertje is 538 aan het kwijtraken.

(8) Wie probeert 538 nu toch eigenlijk te bedienen?

Het plan was ooit dat Radio 538 de grote, brede verdienzender van de Talpa Radiogroep moest zijn. Dus zo breed mogelijk programmeren. Classics als ‘The Final Countdown’ van Europe (uit 1986, 33 jaar oud) komen nu dus niet alleen bij Radio 10 en Radio Veronica voorbij, nee, ook bij 538. En daarmee schiet je alle drie de stations in de voet. In de tijd dat 538 nog groot moest worden, de nineties, was het een stoer, opkomend merk waar je als jonge Nederlander graag bij wilde horen. In de zeroes idem. Mede door de duidelijkheid in de muziek.

Maar nu we afscheid gaan nemen van de 10’s is het helemaal niet meer zo duidelijk waar 538 nu eigenlijk voor staat. De posters met aan een lollie likkende vrouwen beginnen zelfs wat sneu aan te voelen. Tijd voor een duidelijke herpositionering! Sky Radio klinkt bij tijd en wijlen hipper en meer van nu dan grote broer 538. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de voorspelbaarheid bij de radiozender. Als je bij radio voorspelbaar wordt in de content, verlies je de wedstrijd. Ieder jaar maar weer dezelfde truttige dingen bij Coen & Sander (de faam naam), Win met de Zin wat een slappe tegenhanger van Het Geluid is. Ik heb werkelijk nog nooit iemand gehoord over ‘Win met de Zin’, terwijl mijn dochter van tien laatst zelfs nog begon over ‘Het Geluid’.

Nee, 538 is zeker geen trendsetter (meer). Toegegeven, zo’n aktie van Swijnenberg & Lantinga haalt flink wat free publicity, maar doet het het imago van 538 eer aan of alleen de schijt lolligheid van de middagshow? En ook hier weer, net als bij de ‘Skippybal race’ van Frank Dane, krijg je toch meer het ‘Ter Land Ter Zee en in De Lucht’ gevoel, met een Johan Vlemmix sausje. Geen klasse. Weinig spannends aan, voor jong Nederland.

(9) Het vertrek van programmaleider Dave Minneboo (en zijn opvolger)

Op het moment dat het vertrek van Evers bekend werd was voor velen al duidelijk dat 538 een moeilijkere fase in zou gaan. De jarenlange koppositie in de luistercijfers kan ervoor zorgen dat je op je lauweren gaat rusten en denkt ‘wij blijven net zo groot’. Dave Minneboo zag dat anders en vertrok naar concurrent QMusic, om met de jarenlange kennis die hij bij 538 had opgedaan daar goede zaken te doen. En dat blijkt te werken. Hij werd bij 538 opgevolgd door Menno de Boer. Een discjockey die eerst zijn assistent was. Maar ook iemand met nog 10 andere ballen in de lucht.

Nogmaals, ik heb niks persoonlijks tegen de mensen die ik in deze blogs benoem, maar als ik dan 10 filmpjes op zijn Instagram zie waarbij Menno een appeltaart staat te bakken denk ik: ‘is dat nou de baas van een groot radiostation?’. Zou hij zich niet veel beter kunnen bezig houden met het analyseren van de concurrentie, dan deze onzin te posten. Dag later zie ik hem een polonaise veroorzaken samen met DJ Barry Paf van concurrerend radiostation 100%NL in een jeugdsoos op Terschelling. Je bent de zetbaas van een grote radiozender. Stop daar al je aandacht en energie in! Dit doe je er niet ‘zomaar even bij’.

(10) De radiostudio van 538, balzaal of sfeervolle uitzendplek?

Ik ben er een keer geweest om eens een kijkje te nemen en het viel me toen al op wat voor een gekke studio het eigenlijk is. Je zit als deejay aan een enorme (meng)tafel waarbij je je sidekicks of producers nog net kunt zien, in de verte. Er staan enorme bouwlampen op je gericht, omdat alles natuurlijk wel goed te zien moet zijn. Er zijn verhalen van deejays die wel eens een telefoontje krijgen uit de ‘controlekamer’ dat ze toch echt het licht niet zo mogen dimmen, want anders is het beeld niet goed. Zucht.

Wat veel goeie radiomakers weten (en slechtere niet) is dat luisteraars radio -voelen-. Ze voelen door de radio heen of je bullshit zit te verkopen, of je angstig bent, gejaagd, oprecht of fake. In zo’n grote studio, waarbij tijdens de belangrijkste shifts ook nog social media redacteuren achter een tafeltje hangen die voornamelijk naar hun scherm zitten te staren is het knap lastig die sfeer op te roepen die nodig is om compleet jezelf te zijn. En je hoort het gebrek aan concentratie vaak terug op de radio. Slordige (telefoon)gesprekken, stiltes, versprekingen: allemaal te herleiden naar een te volle, te onrustige radiostudio met mensen die te veel afgeleid zijn en die bijzaken hoofdzaken laten worden.

(11) Het on-air team van 538

Iets wat een goed radiostation nodig heeft is een hecht team on-air. Luisteraars moeten het gevoel hebben dat ze naar een vriendenclub luisteren. Vergeet niet, mensen reageren op mensen, niet op merken. Dus je kunt nog zo’n sterk merk hebben, als de mensen die te horen zijn weinig coherent zijn en toch vooral druk met hun eigen selfie, tja. Daar helpt een teamuitje op een boot in de grachten van Amsterdam ook niet zo heel veel aan.

De generatie jocks van nu is nou eenmaal net als leeftijdgenoten heel erg veel met zichzelf bezig. Op social media maar ook on-air. De luisteraars en collega deejays zijn secundair. Want IK heb er weer zin in vandaag! Dat zou het succes van NPO Radio 2 trouwens wel eens kunnen verklaren, daar zitten jocks van een andere generatie die nog eens verwijzen naar en trots zijn op elkaar en de luisteraar niet als handige aanvulling op hun showtje zien. Daar hoor je nog wel eens oprechte interesse naar een luisteraar toe in plaats van ‘Hallo met wie!’HAHAHA! En doorrrrr..

(12) De deejays bij 538, maken ze brave burgerlijke gezinsradio of zorgen ze voor een spannende zender?

Een van de grootste aankomende talenten bij 538 (Ivo van Breukelen) werd net voor de tweede keer in twee jaar tijd vader. Idem voor Frank Dane en Barend van Deelen, ook dagelijks te horen op de zender. Hoe denken die gasten dat nou allemaal te combineren met een succesvolle radioshow? Dat is je kindje en daar gaat alle aandacht en energie naar uit. Succesvolle radio is niet iets wat je er zomaar even bij doet, je leeft ervoor, 24 uur per dag. Je zit in de premier league en doet aan topsport. Daarvoor moet je offers brengen.

Niet 3 keer per nacht wakker worden van gejank en in het weekend nog tot laat plaatjes staan draaien op een schuurfeest in Balkbrug. Om goeie radio te maken heb je een frisse kop en focus nodig. Als je al tijd overhoudt dan stop je die terug in je radioprogramma’s door ze terug te luisteren en jezelf bij te spijkeren met alles wat er op dit vakgebied te vinden is wereldwijd. Niet met poepluiers verschonen en gezellig bij oma op de koffie met de kleine. Wat voor burgerlijk leven heb je dan ook. 

En denk je dat Giel Beelen zich in zo’n situatie live had kunnen laten pijpen op de radio (zijn doorbraak waarna iedereen hem kende). Het probleem is dat 538 zich profileert als ‘jong, sexy en wild’ terwijl de jocks niks spannends mogen doen on-air van hun baas of niks opvallends kunnen doen door hun thuissituatie en schoonfamilie. Bovendien, vroeger toen een platenmaatschappij een boyband lanceerde, werd angstvallig stilgehouden of de leden een relatie hadden of vrijgezel waren. Ze moesten ‘zum haben’ zijn voor de vrouwelijke fans. Nee wij bij de radio gooien maar alles op straat. Wat dat betreft valt iemand als Frank Dane te prijzen die het lang stilhield hoe zijn prive situatie eruit ziet.

Je hebt ook geen tijd meer voor spannende dingen of een wild leven, wat je weer als inspiratie voor je radioshow kunt gebruiken. Ik hou mijn hart dan ook vast wat er met de radiocarriere van deze drie kersverse vaders gaat gebeuren. Onthou dit: kinderen krijgen en een gezinnetje stichten is niet alleen killing voor je seksleven maar ook voor je dj carriere. Maar bij 538 denken ze: we hebben supermensen in dienst. Die trekken dat makkelijk. Korte nachten en toch een topshowtje neerzetten!

Hoezeer ik ook iedereen alle geluk van de wereld wens, ook op privegebied, ik snap echt niet hoe deze mannen (en hun werkgever) nou denken Olympisch Goud te kunnen (blijven) winnen met zoveel ballen in de lucht en afleiding in hun leven en op de werkvloer. We hebben het er over een paar jaar nog wel eens over.. Geen toeval in ieder geval dat een flink aantal van de grote namen op de radio die succesvol werden en het lang volhouden in de media (Evers, Staverman, Diergaarde, Beelen, Labrand, Domien, Lindo Duvall, Corné Klijn, Jeroen Nieuwenhuize, Wouter v.d. Goes, Schiffers, Jensen en Stenders) nooit aan het stichten van een gezinnetje zijn begonnen, zeker niet tijdens het succesvol proberen te maken van een dagelijkse radioshow bij een landelijke zender. En hoeveel huwelijken zijn er niet vroegtijdig gestrand in radioland, door al die druk?

Er wordt maar steeds gezegd dat ‘tijden veranderd zijn’ en we niet meer zitten te wachten op ‘shockjocks’ als Giel. Je hoeft ook niet te shockeren om boeiend te zijn. Maar wat velen vergeten bij de landelijke radio, zeker de jonge gasten, is dat ze in de entertainment business zitten. Niet alles wat je op de radio zegt of op Instagram post hoeft waar te zijn! Ik zie allemaal saaie beelden als ‘kijk ik breng mijn kind naar school’ of ‘kijk nu rij ik naar de studio’. Dit maakt je normaal, gewoon en saai om te volgen. Radio = larger than life. Daarom geven we ook een trip rond de wereld naar 10 gave concerten weg, géén weekendje Centerparcs. Je wil tot de verbeelding spreken met je station en show, dat trekt aan.

(13) De hit in de ochtend bij QMusic: Mattie & Marieke

Tot slot het grootste probleem wat 538 natuurlijk heeft op dit moment is dat concurrent QMusic een hitshow in de ochtend heeft: Mattie & Marieke. Waarbij vooral laatstgenoemde in rap tempo de harten van vele (jonge) vrouwen veroverd, door haar openheid en het feit dat ze zich in haar herkennen. De cast van de 538 ochtendshow lijkt hierbij toch een beetje een bij elkaar geraapt zooitje: natuurlijk mensen met talent, maar passen ze ook daadwerkelijk bij elkaar en vullen ze elkaar aan?

En zijn ze open en kwetsbaar genoeg zodat ze een grote groep fans aan zich kunnen binden, of houden ze zich toch een beetje op de vlakte en blijven daardoor maar gewoon ‘stemmen op de radio’. In een radiostudio waarbij het gemiddelde crematorium nog meer sfeer heeft en een pand waar zoals eerder beschreven een angstige sfeer hangt zou dat laatste goed te verklaren zijn. Ja, ga er maar aanstaan, Edwin Evers opvolgen, natuurlijk geen makkelijke klus. Dan verdien je des te meer support en backup van boven, geen bemoeienis.

Toch is het goed dat 538 eens een draai om de oren krijgt. Zoals een Amerikaanse radioconsultant al eens zei: de radiomarkt in Nederland was ongezond met zo’n duidelijke sterdeejay als Evers, die 538 jarenlang op de nummer 1 positie hield. De kaarten kunnen eindelijk eens opnieuw geschud worden. Het plannetje om de zusterstations Sky, 10 en Veronica te gebruiken om 538 te beschermen is mislukt. Wie weet dat het ervoor zorgt dat nu alle Talpa radiomerken volwaardige zenders mogen worden met genoeg marketingbudget en een duidelijke eigen koers. Of dat Talpa de boel opsplitst en haar radiostations los verkoopt. Het zou de medewerkers en luisterend Nederland ten goede komen.

Patrick Kicken
twitter.com/kicken


Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
Iets wat me in twintig jaar landelijke radio is opgevallen is hoe druk radiomakers toch
Is radio ouderwets? Het grote radioavontuur dat effectief zo’n dertig jaar in beslag nam voor
Van radio naar podcast! Zaterdag 28 september, was het podcastfestival in Amsterdam, waar enthousiastelingen over
Lekker los in de Nieuwe Revue Ik schrijf dit stukkie op de dag dat het
John de Mol en de Chinezen Ik had een enge droom vannacht. Ik droomde dat
Ik lees in een artikel dat Igmar Felicia op zoek is naar een sidekick voor
Lachen met Wietze Chapeau, Wietze de Jager doet de 538 ochtendshow. Stand in voor Frank
Junkiegedrag bij deejays Alhoewel de titel van dit schrijfsel doet vermoeden dat ik hier een

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Dit is het slot van Kolder en Klodder – 100 (video)

JLB gaat (soms) naar zee – 51

Nostalgische column Hans Knot – 95 (audio)

Groen Licht – 13 (audio)

Kolder en Klodder – 99 (video)

JLB gaat (soms) naar zee – 50

Sluiten