fbpx

RadioVisie

  • .
    TVV Sound
    .

De Playa Papers – 2

Lente 1975. Zoals ieder voorjaar komt niet alleen de natuur weer tot leven, ze is ook de motor achter individueel opborrelde energie waar een mens maar beter iets nuttigs mee kan doen. Dat moet het toch geweest zijn toen ik contact opnam met het hoofdkwartier van Radio Mi Amigo in het Spaanse Playa de Aro. Voorstel en vraag waren van een kinderlijke eenvoud: ‘De VVVR gaat een documentaire maken over het verdwijnen van de Nederlandse zeezenders, willen jullie die uitzenden?’

De VVVR, dat waren Frans Schuurbiers (FAA) en Jean-Luc Bostyn (JLB). Respectievelijk verantwoordelijken voor de Vereniging voor Vrije Radio (VVVR) in Nederland en België. Op dat moment uitsluitend bekend door het maandelijkse radiomagazine Baffle.

Playa de Aro: JL Bostyn en Frans Schuurbiers in april 1975

Middelvinger richting overheid

31 augustus 1974 was de laatste uitzenddag geweest van de Nederlands/Vlaamse zeezendervloot. Daarna verboden de zogenaamde anti-Veronica wetten alle Nederlandse medewerking, ook commerciële, aan radiostations die vanaf zee uitzonden. Eenvoudiger hadden ze het niet kunnen bedenken, effectief was het wel. Radio Veronica, Radio Noordzee Internationaal en Radio Atlantis waren er gelijk mee opgehouden.

Eén collega was koppig blijven doorgaan, maar had daarvoor wel hebben en houden moeten verhuizen naar Spanje. Het enige West-Europese land dat geen anti-zeezenderwet had. Via Radio Mi Amigo wilde de VVVR een ‘Tribute to’ uitzenden. Een jaar na de fatale datum… op 31 augustus 1975 dus. Mooi toch zo’n voorstel? De laatste der Mohikanen die vanaf een hoge heuvel liederen zingt zoals zijn voorvader het eerder had gedaan. Een soort weerwraak. Een vinger, naar keuze, opsteken richting overheid. We zijn nog niet verslagen! 

De wens is uiteraard sneller geuit dan het resultaat neergezet. Een enkel telefoontje met Joop Verhoof, toen programmaleider van Radio Mi Amigo, betekende dat er geen weg terug meer zou zijn. Hij vond het een prima idee, maar dan wel op voorwaarde dat we iédere week zo’n documentaire zouden produceren. Helemaal terecht had hij opgemerkt dat een eenmalige tribute-uitzending rond het verdwenen trio te eng zou zijn. Er waren nog zoveel meer zeezenders geweest.

Een wereldwijd fenomeen

Ook daar moest over gepraat worden. Van Nieuw-Zeeland al over Schotland en Denemarken, Groot-Brittannië en Zweden tot in Israël hadden ze uitgezonden vanaf schepen, allemaal in een poging de publieke omroepen te beconcurreren. De gehate monopolies te doorbreken. En geld te verdienen natuurlijk. Maar Joop had gelijk en zonder veel na te denken hadden we gezamenlijk ‘We gaan er voor!’ geroepen. 

Nadenken is inderdaad nergens voor nodig als je je in een mammoet-operatie stort. Verstand op nul, blik op oneindig. Zoals de wielrenner op de Tourmalet moet geraken. Zo pak je dit soort zaken aan. En hopen op een portie geluk. Meerdere porties zelfs. Er was afgesproken dat de programma’s precies 25 minuten zouden duren. Dan konden ze op zondagnamiddag worden uitgezonden tussen half vijf en vijf uur.

Net na de uitzending van Dominee Torenvliet van de radiogemeente in Bloemendaal. Tot dan werd de resterende tijd, tot het tijdstip van vijf uur, opgevuld met non stop muziek, live van boord. Daarna kwam Peter Vandam met het overzicht van de Billboard 100. Een ideaal ‘gat’ dus om eens iets anders te doen. Meteen zou Radio Mi Amigo kunnen bewijzen ook tot andere zaken in staat te zijn dan het plaatjes en praatjes format.

Joop Verhoof in de studio van Radio Mi Amigo

Nadat de eerste euforie was weggeëbd, realiseerden we ons plots dat we niet eens een opname-studio hadden, noch iemand die de noodzakelijke teksten kon inspreken. Teksten die we trouwens ook niet hadden. Oude programmafragmenten, die waren er wel, maar hier dook dan weer een ander fenomeen op: ‘Waar liggen ze? Op welke tape staat wat? En aan wie heb ik die cassette met het laatste uur van Radio Atlantis uitgeleend?’

Illegaal voor ons allemaal

En dat we ons in de illegaliteit zouden storten, dat moesten we dan ook maar vergeten. Noch Belgen (al sedert 1962!), noch Nederlanders mochten meewerken aan Radio Amigo. Maar net dat maakte het extra spannend. Het zorgde voor de extra adrenaline die we nodig hadden om boven op die verdomde Tourmalet te geraken.

Positieve faalangst is een van de fijnste dingen die een mens kan overkomen. Het leidt tot inzichten en oplossingen. Die van ons woonde in Sint-Amandsberg en heette Pierre Deseyn. We hadden de man leren kennen eind jaren zestig als Belgische vertegenwoordiger van de Free Radio Asscociation (FAA). Een organisatie die geleid werd vanuit London om in ieder land het gedachtegoed van offshore radio, toen simpelweg ‘free radio’ genoemd, te promoten.

De FAA was in het leven geroepen in 1967, in een ultieme poging de Britse wetgever af te stoppen de eigen zeezenders het leven onmogelijk te maken. Maar op 15 augustus 1967 was het Britse onderdanen al verboden om enige vorm van medewerking te verlenen aan stations als Radio London, Radio Caroline en Radio 270. De ‘eilanders’ voerden hun beruchte Marine Offences Act in.

Van Caroline naar RNI

Pierre had enkele tijdschriftjes uitgegeven over Free Radio. Ik was er gedebuteerd als… cartoonist. Maar de magazines stopten toen de uitgever naar het leger moest. We verloren elkaar uit het oog. Na zijn legerdienst ‘sukkelde’ Pierre bij Radio Caroline. Onder de naam Jeremy Bender zat hij enkele weken aan boord van de MV Mi Amigo en dat was voldoende om iets later voor Radio Nordsee International te gaan werken. Iedere zondag nam hij, samen met die andere legendarische Belg, AJ Beirens, het kortegolfprogramma ‘RNI goes DX’ voor zijn rekening.

Pierre Deseyn, aka Pierre Van Gent, aka Jeremy Bender

Twee Belgen die voor een Nederlands/Zwitserse zeezender programma’s maakten in het Frans en het Engels, voor de rest van de wereld. Duidelijker waarom het woord ‘internationaal’ achter Noordzee stond, kon haast niet. ‘RNI goes DX’ werd vooraf op band opgenomen in… de studio van Pierre. Een zeldzaamheid in die tijd. Een echte radiostudio die niet van de publieke omroep was! Waarna ons huiswerk heel snel gemaakt was. Pierre zou niet alleen zijn apparatuur ‘lenen’, de man had voldoende microfoon-ervaring om de VVVR-uitzendingen ook te presenteren.

Iedereen kende inmiddels zijn deel van de afspraak. Veel mensen konden we er niet bij betrekken, wegens de illegaliteit van het project. Een jaar eerder was Peter Vandam nog in de gevangenis verdwenen omdat hij programma’s voor Radio Mi Amigo had zitten tapen in een hoeve in Opbrakel. En dat was niet eens ze heel ver van Sint-Amandsberg vandaan. Trouwens alles moest heel erg snel gaan. Tot de eerste uitzending op 31 augustus, restten minder dan vier weken.

Niet naar de kalender gekeken

Het eerste programma zou een tribute-uitzending worden aan het verdwenen trio Atlantis, Veronica en Noordzee. Passende programmafragmenten werden gezocht, een ruwe story board werd geschreven. Er restte ons alleen nog een telefoontje naar Pierre om de dag van de definitieve opname af te spreken. Maar dat ging niet door. Pierre kwam niet aan de telefoon want hij bleek met vakantie te zijn op Tenerife en zou pas op 25 augustus terugkeren. Wij waren hem vergeten te vertellen dat de opnames minstens twee weken op voorhand in Playa de Aro moesten zijn wegens postproductie en om aan boord te geraken van het zendschip. Waarna we alweer geen studio meer hadden.

Het toeval en een goed geheugen snelden ter hulp. Enkele maanden eerder, eind april 1975 waren we de Mi Amigo kolonie in Playa de Aro gaan bezoeken. Het kuststadje aan de Costa Brava was nog totaal onbekend en de enige toeristen die er rondliepen waren gewoon verdwaald. Stan Haag, Peter Vandam, Joop Verhoof, Bert Bennett, Maurice Bokkebroek, Sylvain Tack en hun respectievelijke ega’s waren er enkele weken eerder halsoverkop neergestreken. Op de vlucht voor de Nederlandse en Belgische justitie.

Peter Vandam leest ‘Baffle Radio Magazine’, een uitgave van de Vereniging voor Vrije Radio.

Nog steeds in de ban van hun grote avontuur, maar toch minstens even blij met bezoekers die Nederlands spraken en het over radio Mi Amigo wilden hebben. Je kan het je nauwelijks nog voorstellen, maar in 1975 was het contact tussen Spanje en de Lage Landen, beperkt, summier, zeldzaam. Telefoneren kon uiteraard, maar was niet aangeraden wegens heel duur. Een faxtoestel kenden we, maar vooral uit de film en van op het bedrijf waar we werkten. Kortom, bezoek van het luisterend thuisfront, werd met open armen ontvangen in Playa. We voelden ons vereerd. Het omgekeerde gold ook, maar dat zou pas later veel duidelijker worden.

° Aanstaande zondag: deel 3


TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
RADO - Wié, wàt en hoé? Niet te geloven waar een mens in z’n leven
RadioVisie bijna in beslag genomen De gedrukte RadioVisie, ik blader er nog af en toe
BRT investeert (tijd) in landpiraat Als ik het afrond, dan ben ik ruim een halve
Alan Freed, de man die de rock and roll (term) uitvond De nieuwe tv-seizoenen zijn
Iedereen houdt van PAMS! Oud RadioVisie-columnist en stripliefhebber Martin Hofman attendeerde mij een poos geleden
De zondag was altijd een hele speciale DX-dag voor mij. Nederland was dan piratenland. Beneden
DX, QLS en SINPO. Pardon? Geluwe is nog steeds een redelijk rustig dorp, in de
Iedere vrijdagavond werd ik een beetje 'Visser' Ad Visser kende ik nauwelijks van de radio,

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Het vinylmoment van Manneke Pop – 26 (video)

Nostalgische column Hans Knot – 30 (video)

De Coverack Dossiers (10)

Plaatje maar weer (21)

Kicken op radio en zo (4)

Kolder en Klodder – 31 (video)

Sluiten