fbpx

RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

JLB gaat (soms) naar zee – 59

Een pompeschitter betaalt geen radiotaks

Na 67 jaar, 7 maanden en 6 dagen ben ik niet langer een Gaper, maar een Pompeschitter. Woon je niet in Zuid-West-Vlaanderen, dan weet je niet wat je leest. Even helpen dus. Geluwe, het dorpje dat ik mee op de radiokaart probeerde te zetten omdat er nogal wat radioplannen werden gesmeed voor Radio Mi Amigo en Radio Gemini toen het niet mocht, wordt de Gapersgemeente genoemd. Da’s één. Maar ik woon er niet meer, sinds dit weekend vind je me zes kilometer verderop. In Dadizele en de inwoners gaan er door het leven als pompeschitters. Dat is dus twee. Maar dat heeft niks te maken met dt verhaal… Of toch niet zoveel, het was enkel de aanleiding en inleiding…

Uiteraard heb ik mijn NSF-lampenradio uit 1947 mee verhuisd. Met dat toestel ontdekte ik de radio en werd verliefd… op radio. Het ding gaat dus overal mee. Mocht mijn appartement ooit in de fik staan, da’s het eerste dat ik ga proberen te redden. Enfin, de lampenbak inpakken en uitpakken, deed me denken aan het feit dat ik dat toestel jàrenlang illegaal in mijn bezit had. De overheid – in casu de belastingdienst – mocht het immers niet te weten komen. En ze hebben het ook nooit geweten.

Want om naar de radio te mogen luisteren, moest je… betalen. Je moet al een flinke twintiger zijn en een goed geheugen hebben om je te herinneren dat er in Vlaanderen een belasting moest worden opgehoest op het bezitten van een radiotoestel. Lange tijd diende je zelfs voor iéder apparaat een bedrag te storten, later werd dat een algemene, jaarlijkse ’taks’. En voor het hebben van een autoradio moest je nog eens apart betalen.

Kocht je een nieuw toestel bij een handelaar, dan kwam daar het nodig papierwerk aan te pas. De verkoper was wettelijk verplicht om jouw naam en adres door te spelen aan de belastingdiensten. Er onderuit komen was moeilijk, behalve als je een toestel in het buitenland kocht en de grens oversmokkelde. Dan was het enkel nog uitkijken dat de controledienst niet bij je langskwam. En dat gebeurde. Het Vlaams Gewest zette de aanslagvoet op nul in 2001 onder impuls van de sp.a-politicus Steve Stevaert. Dat gold zowel voor radio als voor televisie. Met wat vertraging volgden ook de negentien gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Vanaf 2018 zou de belasting ook in Wallonië worden afgeschaft.

Snel stijgende taks

Een radiotoestel hebben was honderd jaar geleden pure luxe. Het ding oogde indrukwekkend en lokte talrijke… kijklustigen. Nieuwsgierigheid alom die de Minister van PTT op 19 oktober 1908 deed beslissen om een belasting te heffen. Over de exacte som geraakte men het echter niet eens, maar de naweeën van de Eerste Wereldoorlog en de vrees dat het nieuwe medium de veiligheid van het land op de helling zou zetten, zorgde op 7 augustus 1920 voor een Koninklijk besluit om de 26 (!) toenmalige bezitters van een radio-ontvanger een jaarlijkse taks van twintig frank te laten betalen.

De wet zou slechts tot 30 juni 1930 gelden want er werd volop aan andere regelingen gewerkt. PTT-minister Maurice August Lippens diende drie wetsontwerpen over de omroep bij de Kamer van Volksvertegenwoordigers in. Één daarvan hield de verhoging van de belastingen op radiotoestellen tot negentig frank in. Een té hoog bedrag oordeelden de parlementsleden die het op zestig frank hielden. Er volgde een flinke reeks discussies om tot een algemeen akkoord te komen. Het was inmiddels 30 juni 1930 geworden en België telde 77.000 bezitters van een radiotoestel.

Tijdens het wereldconflict bleef de nationale omroep NIR functioneren. De programma’s werden immers door middel van staatstoelagen door de bezetter gefinancierd. Op 16 oktober 1943 deed een nieuw begrip zijn intrede: het Kijk- en Luistergeld. Na de oorlog keek men anders aan tegen diverse media. De radio groeide uit tot een algemeen aanvaard iets en op 1 januari 1947 maakte de Belgische regering daarvan gebruik om de radiotaks tot 144 frank op te drijven. En er waren voortekenen dat het daar niet bij zou blijven….

De jaren ’50 stonden symbool voor de vooruitgang. De televisie werd geïntroduceerd. De wetgever kon niet achter blijven en vanaf 1 januari 1958 betaalden tv-eigenaars 840 frank taks. Begin 1972 werd een onderscheid gemaakt tussen kleuren-tv en zwartwit-kijkers. De prijzen van het Kijk- en Luistergeld volgden vanaf dan de index en op 31 december 2001 kostte het bezit van een autoradio 1152 frank, een zwartwit-tv 5496 frank en een kleurentelevisie 7872. 

Eind jaren ’80 werd de belasting op radio’s bijgestuurd: enkel voor een toestel in de auto moest nog betaald worden. Niet elke Belg betaalde echter braaf aan vadertje staat. Volgens een studie van MERS in 1996 zou de schatkist meer dan twintig miljoen euro aan Kijk- en Luistergeld misgelopen hebben. Meer en meer stemmen gingen op om die belasting af te schaffen en na de regionalisering van het Kijk- en Luistergeld via de Lambermont-akkoorden, besliste de Vlaamse Regering in 2002 om dat soort belastingen niet meer te heffen. Wallonië zou volgen op 1 oktober 2008, maar enkel wat radio betreft.

En ja hoor, in ons nieuwe appartement, staat ie regelmatig aan, de meeverhuisde NSF. Net als de PURE, de DAB+-ontvanger, waar geen noot uitkomt wegens hele slechte digitale dekking in mijn nieuwe gemeente. Gelukkig is er nog analoge radio, internet en FM. Je hoort deze nieuwe pompeschitter dus niet klagen… Of we hier weer wilde radioplannen gaan smeden? Zeg nooit, nooit…

° Met dank aan Pieter Vanbanden


TVV Sound

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

JLB gaat (soms) naar zee – 58 (audio)

Rob was de eerste (en meer dan eens) Voor zij die het nog niet weten Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 57

Gemini-project zat Mi Amigo 272 in de weg! Flashback naar 1979. Vlaanderen raakte langzaam in Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 56

De NSF, trouwer dan een hond! Yep, de kogel is door de kerk. Ik ga Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 55 (audio)

Gastcolumn van AdG en die blijft aan zee. Omdat hij moét! Regelmatige lezers van RadioVisie Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 54 (audio)

Het was vroeger inderdaad veel beter! Vrijdag 1 mei, de eerste dag van een verlengd Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 53

Een halve eeuw in radio Eigenlijk was ik helemaal niet van plan om dit jaar Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 52 (video)

Het begon allemaal met een NSF-radio In de vroege jaren 60 stelde ik proefondervindelijk vast Lees verder

JLB gaat (soms) naar zee – 51

De nadagen van de Nederlandse radiokolonisatie Zaterdag jongstleden kwam oud RadioVisie-collega Ron Schultz nog eens Lees verder

Inschrijven
Abonneren op
guest
0 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
0
Deel hier gerust uw gedachtenx
()
x
Lees vorig bericht:
Nederland: Meer Ruud bij NPO Radio 2?

Het is vandaag 26 oktober… 1977 (audio)

2001: Vlaams Blok krijgt een beetje gelijk

Sluiten