fbpx

RadioVisie

.
Spotlight
.

JLB gaat een laatste keer naar zee (37)

Deel of print dit artikel

Het is eind februari 2019 exact vijftig jaar geleden dat ik mijn eerste artikel over media, reclame en radio schreef… dat werd gepubliceerd. Een geschiedenis van enkele toevalligheden die me op een spoor zette dat ik nooit meer zou verlaten.

Ik was zestien en volgde een economische richting, haatte wiskunde en omarmde alles wat met geschiedenis, aardrijkskunde en taal te maken had. Van de leraar Nederlands hadden we bij het begin van het tweede trimester de opdracht gekregen om een stuk(je) te schrijven waarin we argumenteerden waarom we voor of tegen reclame waren.

Dames met volle boezems

Het was 1969, ik studeerde aan het ultra conservatieve en uiterst katholieke Sint Aloysius-college in Menen. Ik had al snel door dat ik er vooral leerde wat ik niét wilde worden in het leven, wat ik niet wilde denken en hoe ik uit die wereld moést ontsnappen. De door priesters gerunde school was een bastion waar de nieuwe tijden – de vrijgevochten sixties – angstvallig buiten werden gehouden. Met alle middelen.

Het was duidelijk dat voor de schrijfopdracht je geacht werd tégen reclame te zijn. Commerciële boodschappen besmetten immers reine gedachten, zetten aan tot consumptiegedrag en bezoedelden de ziel. In reclame was inderdaad al eens een wulpse dame te zien met volle lippen en een flinke boezem. Vooral in advertenties in kranten en magazines.

TV-reclame was er nog niet, op de Vlaamse radio mochten geen commerciële boodschappen worden uitgezonden. Voor bewegende beelden van mevrouwen die shampoo aanprezen, meisjes die vertelden hoe fantastisch Coca Cola wel niet was of stoere mannen die beweerden dat je pas man werd als je rookte, moest je naar de bioscoop. En dat laatste vonden ze in het college ook al niet zo fijn.

Ik zocht en vond een andere invalshoek voor de verwachte schrijverij; de radioreclame. Maar om die te horen, moest ik naar het buitenland vluchten. Niet letterlijk. De oude NSB-lampenontvanger die ik had geërfd van mijn grootouders, bracht soelaas. Ik luisterde dagenlang naar Radio Veronica, Radio Luxemburg, Europe 1 en collega’s en noteerde zorgvuldig wat ik hoorde, met commentaar…

En ik vond de meeste spotjes leuk, de manier waarop ze werden gebracht was een deel van het programma, het werd dé identiteit van dat soort radio. Mij stoorden ze niet, integendeel. En dat schreef ik in een betoog van bijna… acht bladzijden. Bijna vierhonderd lijnen in totaal.

Door mijn eigenzinnige standpunt, inzicht en aparte motivatie, verwachtte ik me aan een puntendebacle. Gelukkig zaten in het Menense college ook enkele leraars die wisten hoe de wereld evolueerde. Die van Nederlands uit het ‘3de Economische’, was zo iemand. Mijn werk was opgevallen, de invalshoek kreeg applaus en ik een dikke 10 op 10. Met daarbij het commentaar, voor de hele klas, dat dit uiterst zelden, tot nooit gebeurde.

‘De ‘Dingen’ des levens

Ik garandeer je dat dit voorval je als zestienjarige een boost geeft. Ik wist dat ik kon schrijven – ik was in 1965 al laureaat geworden in een wedstrijd van het Davidsfonds – , maar mijn ‘opstel’ over reclame op de radio zette me pas goed aan het denken en op weg naar mijn eerste gepubliceerde artikel.

In september 1970 was ‘Ding’ verschenen. Een progressieve uitgave die zichzelf ‘onderwaterkrant’ noemde. Een beetje naar analogie met de term ‘underground’ die toen opgang maakte in diverse werelden. Een subcultuur die zich al dan niet bewust afzette tegen de uitingen voor het grote publiek. Idealisme of maatschappelijke betrokkenheid lag vaak aan de grondslag.

‘Ding’ was bedacht en gemaakt door jonge mensen en werd ook in studentikoze kringen gelezen, zelfs in het Sint Aloysiuscollege. De uitgave zag eruit als een krant, met veel psychedelische kleuren, rare lettertypes en een vreemde layout.

Niet zelden hadden ze het moeilijk om hun krant vol te schrijven en daardoor kregen gastauteurs makkelijk publicatieruimte. Gerdy, één van mijn toenmalige vrienden had al vaker geschreven voor ‘Ding’. Hij stelde me voor om het ook eens te proberen. Ik herwerkte mijn ‘reclame-artikel’ van een jaar eerder en bood het aan voor publicatie. Wat gebeurde…Mijn allereerste stuk dat een weg vond buiten de schoolmuren. Alweer een boost!

Daarna schreef ik nog meer stukjes voor ‘Ding’; over film, over boeken, over godsdienst. Op een dag was er een lezersbrief waarin de schrijver het had over een nieuwe ‘zender’ die op komst was; Radio Nordsee International, vanaf een schip. In één ruk door werd ook het bestaan van de Free Radio Organisation vermeld. Als je lid werd, kreeg je hun periodieke blad toegestuurd.

Auteur werd (even) illustrator

Ik wérd lid, verslond de gestencilde infoblaadjes, ontmoette uitgever Pierre Deseyn, startte als illustrator toen het blad overging op offset druk en de naam wijzigde van Newscaster naar Beatwave, begon zelf stukjes te schrijven en… de rest is geschiedenis natuurlijk.

Met dit verhaal is de cirkel zowat helemaal rond want dit is mijn laatste column. Voor een aantal maanden. Er wachten me tot eind mei tal van opdrachten waar ik geen nee tegen kan, wil en mag zeggen. De huidige en bijna vorige regering heeft me immers dermate gedesillusioneerd, geaffronteerd en geïrriteerd dat ik mee wil helpen om straks nieuwe miserie te voorkomen. Ik sta nog steeds graag op de barricades als iets me niet bevalt…

Maar kijk… de plek van deze zondagse verhaaltjes wordt ingenomen door niemand minder dan… Peter Van Dam. Twee weken geleden kwam een einde aan zijn reeks columns, met flink wat reacties als gevolg. Helaas geldt in deze de triestige evidentie ‘op is op’. Manneke Pop schrijft niet meer. Althans niet in deze wereld. Toen herinnerde ik me ander schrijfwerk van ‘Peer’, dat eerder bij RadioVisie verscheen.

Een wekelijkse les in radiomaken. Bedoeling was om alle afleveringen te bundelen en daar een boek van uit te geven. Om diverse redenen is dat evenwel nooit gebeurd. Maar deze herkansing is er wel. Meteen kunnen we nog een tijd langer eer betonen aan de unieke mens Peter Van Dam. Een eer die hij verdient! Veel plezier met de nieuwe reeks Radio voor dombo’s en tot over enkele maanden!

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

TVV Sound
TVV Sound
Spotlight
TVV Sound

2
Reageer op dit artikel

avatar
2 Aantal reacties
0 Antwoorden op reacties
0 Volgers
 
Meest beantwoorde reactie
Artikel met de meeste reacties
2 Personen die reageerden
RettGuy Devos Personen die recent reageerden
  Inschrijven  
Abonneren op
Guy Devos
Gast
Guy Devos

Hoi JL, ik begrijp als geen ander wat de insteek is, alhoewel ik niet ben gebeten van het radio-onderwerp. Van het schrijven, des te meer.
Ik wens je heel veel succes in wat je straks onderneemt. Ik kom in april naar België terug en zal dan zeker een vrij moment bijeen sparen om je te bezoeken. Maak dan maar een paar uurtjes vrij om bij te praten.
See you …!!

Rett
Gast
Rett

We gaan je missen, maar gelukkig niet te lang. Succes !
En merci voor de reeks schrijfsels van Peter.

Meer in Column
Nostalgische column Hans Knot (58)
Dick is (nog steeds) radio actief – 22 (video)
Plaatje maar weer – 47
Kicken op radio en zo (35)
Kolder en Klodder – 62 (video)
JLB gaat (soms) naar zee – 36 (audio)
Sluiten