fbpx

RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Hoe kort is de lange termijn van DAB+?

Of: hoe lang is de korte termijn? 

Een voorlopige balans

DAB+ verving de eerder ‘nieuwe’ DAB-standaard voor radio, en dook pas echt op toen het door minister Sven Gatz gekoppeld werd aan (nog maar eens) een verlenging van bestaande erkenningen voor de landelijke omroepen. Het was een selectieve beslissing, niet iedereen kwam in aanmerking voor zo’n verlenging. Voor de vorm, en waarschijnlijk ook wel een beetje voor die van het ‘gelijkheidsbeginsel’, werden de anderen op een wachtlijst voor digitalisering gezet. 

In het regeringsakkoord 2014-2019 stond dat ‘het radiofrequentieplan van 2016 moest zorgen voor een divers en economisch leefbaar radiolandschap, zodat alle erkende radiozenders maximaal beluisterbaar zijn in hun zendgebied’. Zonder verdere details zou dit ‘maximaal’ toch zowel voor FM als DAB+ mogen gelden? De beloofde ‘daadkrachtige’ houding tegen binnen- en buitenlandse (piraat)radiostations, die Vlaamse radio-omroepen zouden storen, laten we even buiten beschouwing. 

Meest toekomstgerichte technologie 

De nota stelde ook: ‘Private radiozenders die een extra inspanning leveren voor de Vlaamse muziekindustrie, krijgen een stimulans van de Vlaamse overheid. We zetten in op de digitalisering van de radiosector en kiezen daarbij voor de meest toekomstgerichte technologie die breed verspreid is in de Europese Unie’. De conceptnota van minister Gatz naar de Vlaamse regering heette ‘Naar een duurzaam en toekomstgericht radiolandschap’. 

Norkring lanceerde DAB+ in 2015. De erkende landelijke omroepen moesten per 1 september 2018 op DAB+ uitzenden, de erkende netwerken tegen 1 september 2019. Zeven ‘landelijke’ omroepen in totaal, plus daarbij nog de niet-erkenden op FM zoals FamilyRadio, Radio Maria, enz. Het leek allemaal mooi, op papier. Om een nieuwe technische standaard succesvol in te voeren zijn er echter nog andere zaken van belang. Die zaken zijn zelfs elementair. 

Extra non-stop kanalen

Vooreerst moet er voldoende content zijn. Sommigen herinneren zich nog de concurrentiestrijd tussen VHS, Betamax en video 2000. Het was eerder een strijd om de enige standaard voor video te worden. VHS was technisch gezien niet de beste nieuwe standaard, toch won het uiteindelijk omdat daarop de meeste filmtitels te vinden waren. Het toont aan dat een nieuwe markt niet altijd wordt bepaald door diegenen aan de input, maar ook door diegenen aan de output. De consument. 

Wie vandaag naar FM luistert in Vlaanderen kan, naast de openbare- en landelijke omroepen, plaatselijk ook luisteren naar lokale radiostations. In het grootste gedeelte van het land kan ook afgestemd worden op openbare- én private omroepen uit Wallonië en Nederland. Wie overschakelt naar DAB+ kan niet meer luisteren naar al deze zenders. Dat zou moeten gecompenseerd worden met voornamelijk extra non-stop kanalen zoals Joe 70’s, Joe 80’s, MNM Hits, Q Non-stop.

Weinig ambitie voor een nieuwe standaard

Het is maar de vraag of deze extra non-stop kanalen – intussen al tien stuks – voor de luisteraar interessant genoeg zullen zijn om hen aan te zetten een nieuw toestel te kopen. In de wagen is dat niet nodig, overheden maken het binnenkort verplicht om toestellen met DAB+ in te bouwen. Het vervangen van het wagenpark gaat zeker tien jaar duren. Ook voor huistoestellen wordt de verkoop richting DAB+ gestuurd. Toch zouden de meeste luisteraars  voorlopig (waarschijnlijk) wel eens tevreden kunnen blijven met de FM-keuzes die ze momenteel hebben. 

Succes is ook afhankelijk van de inzet van de omroepen zelf. Het lijkt een geschreven verhaal dat de openbare- en landelijke omroepen tevreden zijn met de huidige verdeling van de koek, als het over luisteraars en bijhorende reclamegelden gaat. De verwachtingen voor DAB+ zullen dan wel even hoog en even groot zijn. Toch zal er wat meer animo moeten komen. Twee digitale promotieweken per jaar, of extra non-stop kanalen lanceren, lijkt te getuigen van weinig ambitie voor een nieuwe standaard. 

Handhaven en beschermen

Minister Gatz, die duidelijk Brusselse ambities laat aanvoelen, merkte ooit op dat ‘het verdelen van frequenties niet louter een technische zaak was’. De omroepen zouden de inkomsten van de radio immers gebruiken om hun televisieomroep te financieren. Letterlijk: “zou het opengooien van de band vergelijkbaar zijn met het slachten van de kip met gouden eieren”. Het lanceren van non-stop kanalen lijkt vooral bedoeld te zijn om de bestaande machtsverhoudingen te handhaven, en een kunstmatige schaarste van kanalen te realiseren. 

Voorlopig nemen de grote mediagroepen alle bestaande DAB+ ruimte in met – vooral – nietszeggende non-stop kanalen. Dat is een ‘bescherming’, en een verzekerde stabilisering van de huidige markt: een duopolie van DPG Media (Medialaan) en VRT, en SBS Belgium/Mediahuis in de bijrol. DPG Media zet tientallen miljoenen euro om met radio, net als de VRT. De kostprijs voor het bezet houden van DAB+ kanalen is zelfs maar een koopje, tegenover het bedrag dat voor 4FM werd betaald. 

Een goed uitgedachte wetgeving

Of het de bedoeling was van de minister (overheid) om de radiomarkt op die manier te ‘bevriezen’ zullen we wellicht nooit weten. Als Sven Gatz soms een ‘slip of the tongue’ had, (zie boven), dan leek het er alleszins op. De minister heeft de parlementaire conceptnota, die ‘naar een meer divers radiolandschap’ moest leiden, zeker ook niet letterlijk uitgevoerd. Theoretisch kan iedereen op DAB+ beginnen, alle kanalen worden echter geblokkeerd door de huidige invulling, inclusief non-stop. 

Die invulling is een rechtstreeks gevolg van het beleid dat de overheid voerde. Of beter gezegd: niét voerde, want een wettelijk kader voor een inhoudelijke invulling van de muxen ontbrak compleet. In andere landen worden de vergunningen afgeleverd aan de omroepvereniging(en), die dan samen opdracht geven aan de operator om de DAB+ kavel uit te zenden. DAB+ kanalen zijn zeker ook ‘schaars’, een wettelijk kader is dan zeker geen overbodige luxe, bij het ontbreken ervan dreigt de impasse, of zelfs de chaos. 

Te klein voor 36 ‘nationale’ spelers

De VRT heeft voor haar openbare taak in totaal ‘slechts’ vijf netten in gebruik, toch kregen ze twaalf plaatsen op DAB+ toegewezen, en dit zonder enige maatschappelijke discussie. Wat is daarin het ‘openbare nut’ van non-stop kanalen, die gepresenteerd worden als ‘omroepen’? De VRT startte online met MNM Urba Nice en De Tijdloze. Non-stop kanalen, die – uiteraard – op hun radioplayer te beluisteren zijn, en misschien op een onbewaakt moment binnenkort ook op DAB+?  

Zoiets is een openbare omroep toch onwaardig? Het is bovendien ook nutteloos: op het internet zijn zo duizenden, gelijksoortige, streams te beluisteren. Er werden in totaal 36 kanalen voorzien voor ‘nationale’ radio, veel meer dan de bestaande kanalen, zoiets vraagt toch om problemen? Vlaanderen is te klein voor 36 ‘nationale’ spelers, daar hoeft geen economische studie voor besteld te worden. Het is nu allemaal realiteit, en DAB+ lijkt daarmee nog lang niet op de goede weg te zijn.

Beperkingen voorzien

Er zijn in ons dagelijks gebruik zaken die we niet zo snel vervangen. Een duurtijd van tien jaar, zoals voor een auto, is in de wereld van de techniek een eeuwigheid. De FM-keukenradio zou wel eens even lang, of nog langer, kunnen meegaan. Als die niet vals begint te klinken, of kapot valt, dan hoort die bij het behang. De radiotechniek staat echter niet stil: er is ook radio op internet, en via de digibox en op de slimme speaker, de keuzes zijn daar veel ruimer dan bij DAB+.     

De huidige situatie is er nu, voor de één een verworven recht, voor de ander een voldongen feit, waarover trouwens ook nog juridische procedures lopen. Misschien kan een nieuwe Vlaamse regering toch maar best een aantal beperkingen voorzien in de volgende beheersovereenkomst met de VRT? Een beperking tot vijf openbare radiokanalen, zonder sub-merken zou toch voldoende moeten zijn? Uitbating van FM-omroepen is lokaal beperkt tot maximaal twee, zoiets kan toch ook voor ‘nationale’ DAB+ omroepen?   

Ruimte creëren voor echte radio

Vreemd genoeg mag een lokale omroep naar de letter van de wet geen non-stop uitzenden, terwijl de DAB+ kanalen net gevuld worden met non-stop. Mediaconcentratie is nog een ander element: de rapporten lijken soms misschien wel mooi, ruimte creëren voor echte radio met (gesproken) inhoud zou toch een hoofdzaak moeten zijn in het gevoerde mediabeleid? Gaat de overheid ooit eens echt optreden tegen mediaconcentratie, of blijft het bij een jaarlijks rapport? Als de beschikbare ruimte efficiënt wordt gebruikt dan is er plaats genoeg voor iedereen. 

Die plaats zou er ook voor lokale omroepen moeten komen. Kan het nog langer dat de minister, en/of de operator Norkring, blijven pretenderen dat er ‘waarschijnlijk geen aanvraag uit de lokale sector’ zou komen? Mogen de omroepen dat eens eindelijk zelf beslissen? Bovendien zou het allemaal meehelpen aan meer diversiteit. Meer écht aanbod zou de luisteraar dan weer (meer) kunnen overtuigen, om over te schakelen naar DAB+. 

Andere spelers in de markt

De volgende minister van media heeft alleszins een aantal dringende agendapunten. Daarbij is zeker al de vraag of DAB+ in Vlaanderen écht, en gevarieerd, zou kunnen doorbreken, of dat het moet afstevenen op een ravijn van gemiste kansen. Er zijn immers nog (mogelijke) spelers in de markt: Google, Facebook en andere giganten zullen zeker ook een belangrijke rol gaan opeisen in de distributie van radio, en televisie.

Een afgeremde, en daardoor te late doorbraak van DAB+ zou er kunnen voor zorgen dat het distributiebeleid niet meer in Vlaamse handen zou zijn (blijven), maar net in handen zou komen van dergelijke tech-giganten. Het is eveneens de vraag of dit, op termijn, in het belang zou zijn (blijven) van de bestaande – lees: dominerende – spelers. (Victor Olsen)


TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
Broadcast Partners
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
De radiomakers aan de Medialaan in Vilvoorde blijven aan een flink tempo de tweede Vlaamse
In het artikel ‘Q-Foute Radio ‘gepromoveerd’ naar Vlaamse DAB+’ vroegen we ons al luidop af
De themastream Q-Foute Radio van de Vlaamse Qmusic is sinds gisteren ook te horen op
Oudste Britse commerciële mux zet eerste stappen naar DAB+Britse mediaregulator versoepelt overstap van DAB naar
Het Britse Cumbria krijgt geen twee maar drie nieuwe muxenAustralische DAB+ only stations scoren 2
Toch nog sprankeltje hoop voor tweede Duitse Bundesmux?Ook in Bordeaux en Toulouse zijn de slots
Het was alweer een erg boeiende week voor DAB+ in Europa en dus kiezen we
Frankrijk: erkende radiostations nationale muxen mogen zelf hun operator aanduidenNieuwe Zwitserse DAB+ operator wil kanalen

4
Reageer op dit artikel

avatar
2 Aantal reacties
2 Antwoorden op reacties
0 Volgers
 
Meest beantwoorde reactie
Artikel met de meeste reacties
4 Personen die reageerden
HaveveMarc Van IngelghemMarinoPieter Van Banden Personen die recent reageerden
  Inschrijven  
Abonneren op
Marino Coolsaet
Lid
Marino Coolsaet

Ik vernam dat er in België reeds 667.000 dab+ radio’s zijn verkochte dit mag dus wel als een succes vernoemd worden. De auto industrie zal in de toekomst alleen maar verder bijdragen aan de verkoop.

Hugo Van Vlaenderen
Lid

@Marino Coolsaet: Wat jij ‘vernam’ is de copy-paste uit de website van WorldDAB. Die website wil ons doen geloven dat DAB+ hier pas startte in november 2018 met de Digitale Week, dat is natuurlijk onzin en vooral een belediging voor de echte pioniers (ketenradio’s). Het juiste cijfer wat daar staat (in een grafiek) is 661.000 (niet 667.000). Er zijn geen gegevens voor de cijfers, het is dan waarschijnlijk enkel een geschat cijfer. De autoverkoop was vorig jaar (volgens Febiac) 549.632 voertuigen. Volgens WoldDAB zou 30% automatisch uit de autoverkoop komen, maar België ‘begon’ pas in november 2018. (?) Dat er vanaf 2013 al gemeten zou zijn stelt hier niets voor, de echte start was er pas vanaf zo’n twee jaar geleden. Over het hele jaar zouden dat 164.889 (30%) autotoestellen zijn, een geschatte verkoop, en wat bovendien niet automatisch betekent luisteraars. Als het cijfer van 661.000 inclusief huisverkoop zou zijn (gegevens???), dan zijn er in België nog altijd 11,3 miljoen inwoners, 4,94 miljoen gezinnen, en dan zouden er tot nu toe 13% van de gezinnen met één DAB+ toestel zijn. Of 6,6% met twéé toestellen, of 4,4% met drie toestellen. Jij ziet dat ‘de auto-industrie in de toekomst alleen maar zou verder bijdragen aan de verkoop’. Waar zie jij dat? In de IMAC-gegevens van 2018 staat voor DAB+ inderdaad een stijging van 5 naar 10%. Los van het feit dat dit slechts maandelijkse metingen zijn, en geen dag-cijfers (wat beter zou zijn), neemt het luisteren naar radio via tablet en TV bijna evenveel toe, en via computer en smartphone zelfs méér. Anderzijds neemt het luisteren naar autoradio enorm af, vooral bij de jeugd en de ouderen, net zij die ook de grote verhogingen bij computer en smartphone realiseren. Als we dan alle digitale bronnen samentellen, dan zijn zij als niet-DAB+ bron zeker evenwaardig, met tot nu een trend in stijging. Het luisteren naar DAB+ op autoradio’s zou dan nogal een boost moeten krijgen, om uw verwachtingen waar te maken.

Pieter Van Banden
Lid

Ik herinner mij nog zeer goed de tijd toen AM moest (enfin mocht) vervangen worden door FM (begin der jaren ’60).Dat heeft enorm lang geduurd vooraleer FM effectief ook de standaard luisteraar kon bekoren, zeg maar tot midden der jaren ’70 ! Ik vrees dus dat het nog een paar jaren zal duren vooraleer de doorsnee FM luisteraar DAB+ echt zal ontdekken. In tegenstelling tot de overgang van AM naar FM (waar toen begin der jaren ’60 heel weinig te beluisteren viel buiten de nationale zenders) zit die DAB+ wél al bijna proppensvol op een vrij korte periode met van alles en nog wat. Of de doorsnee luisteraar volgt is toch een heel andere kwestie. Ik ben echt benieuwd naar luistercijfers op dit ogenblik van die DAB+.Blijkbaar nu een zeer grote enorme taart voor…een select publiek.

Marc Van Ingelghem
Gast
Marc Van Ingelghem

Uiteindelijk is het een kwestie van tijd. Bij het uitzetten van de landelijke en commerciële fm zenders blijft alleen
DAB+ als alternatief. Ik heb in de wagen fm en dab+. Luister nog zelden naar fm. Dab+ is beter van kwaliteit (geen
gespetter meer).

Meer in Actueel
Blad 175: Honger, piraten en radiokolonisten (audio)

Stoelendans aan top VRT-radio

RadioVisie’s DAB+ weekrapport (20)

Blad 174: 100 jaar, mediavertrouwen en Martine (video)

Nederland: ’s Zondags wordt het minst geluisterd

De Radio Maigret à Studio Clouseau – 4 (video)

Sluiten