Mark Coenen over ‘De teloorgang van de radio’ 'Walter Grootaers maakte élke week hetzelfde programma'

Leestijd: 4 minuten

Mark Coenen is adviseur en opleidingshoofd van de Hasseltse hogeschool PXL, en columnist van De Morgen. Deze column verscheen in de krant De Morgen, op donderdag 26 april. 

De teloorgang van de radio

De teloorgang van de radio, we mogen daar niet doof voor zijn, is niet begonnen bij de opkomst van Spotify maar bij de invoering van het perfide softwareprogramma Selector, ergens in de jaren 90. Ik kan het weten want ik was erbij.  Zo’n programma stelt, gebaseerd op een beperkt aantal songs en een playlist, via een geheimzinnig algoritme de programma’s van de radiostations samen. Tot dan had de samensteller de vrije hand, of het scheelde niet veel.

Walter Grootaers, die in die tijd losse samensteller was voor Studio Brussel, maakte élke week hetzelfde programma. Enige verandering die hij doorvoerde was eens een ander nummer van The Kinks programmeren. En dan nog alleen maar in de onpare weken.  Hautekiet programmeerde altijd iets van Donald Fagen. Of Weather Report, daar wil ik van af zijn.

Speeltuin en ballenbad

Een radioprogramma was een combinatie van een speeltuin en een ballenbad voor samensteller en presentator, die graag hun geweldige muziekkennis etaleerden. Tot men er horendol en tureluurs van werd. De beslissing om het talent van de samensteller te vervangen door een hoop bits en bytes werd niet licht genomen.

Samen met de toenmalige directie gingen wij op expeditie naar Nederland, waar men ook cursussen gaf in het bestieren van het systeem. Busje naar Hilversum, logeren bij Adje Roland. Na twee dagen oefenen zei algemeen directeur Frans Ieven, hoogste in rang: doén.  Het jaar daarna schafte hij Opera en Belcanto af, het signatuurprogramma van Radio 1, en ging ook Radio 1 met een playlist en een platenrobot werken.

De profilering van de radio’s was definitief begonnen. Het kot was te klein. En toen moest de eenentwintigste eeuw nog beginnen. De vrees van zowat iedereen dat elke zender ongeveer dezelfde pap ging uitzenden in primetime, werd werkelijkheid bij de komst van Q, in 2002. 

Zeker Donna en Q graaiden in die tijd uit hetzelfde bakje der populaire popsongs die na een paar weken helemaal gaar gekookt door Selector in de vergeetput der hits werden opgenomen. Toch bleven de mensen luisteren. Negentig procent van de Vlamingen luistert naar verluidt nog altijd naar de radio. Negentig procent! Een milde glimlach krult zich om mijn mondhoeken.

De meting van de luistercijfers is na al die jaren nog niet veel betrouwbaarder dan een peiling zes maanden voor de verkiezingen. In Venezuela. Die meting gebeurt in Vlaanderen nog altijd via een dagboekje: de luisteraar vult manueel in naar welke zender en hoelang hij daarnaar geluisterd heeft. In beschaafdere landen gebruikt men een elektronische methode, die écht registreert hoelang mensen luisteren.

VRT heeft dat een tijd uitgeprobeerd: toen bleek dat onder meer de luisterduur – en dus ook de daaraan gekoppelde commerciële tarieven – plots met 30 procent naar beneden ging, was het snel gedaan met al dat nieuwerwets gedoe.  Terug naar potlood en papier en rap, sprak Bert De Graeve kwaad. De charme van de radio: een onopvallend medium dat er altijd is. Vriend aan huis. Troosteres der eenzamen.

Aaah, de koele rust van Klara! De nerveuze tjingeltjangel van Studio Brussel, die gekke Peter Van de Veire, Peter Verhulst op Radio 2! Saskia Schoeters of hoe heet ze alweer! Als men op makkelijke wijze op de hoogte wil blijven van de actualiteit met een muziekje erbij, is er slechts één adres.  Zeker in de wagen heeft het medium nog fantastische troeven.

Hondstrouwe informatie brakende kompaan in de eeuwigdurende file op weg naar het werk. Een ander massamedium dat toelaat tegelijk andere activiteiten te ondernemen: het bestaat niet.  Voor alle andere media heb je handen of ogen nodig: niet zo voor de radio. Het zal de jongste generatie wel aan hun reet roesten.

Mijn jongste zoon is helemaal into Queen en The Beatles maar ontdekte die groepen niet via de radio maar via YouTube. Net zoals al zijn andere favoriete hiphopbands. Niet Studio Brussel maar YouTube is zijn enige gids. De rest ript hij van Spotify.

Binnenkort gaan de FM-zenders op de schop. Frats van Sven Gatz. De kans dat mijn zoon een DAB+-toestel koopt is kleiner dan de kans dat Panama wereldkampioen wordt. En nu gaat die Hautekiet ook nog met pensioen. Ze kunnen het wel schudden, daar aan de Reyerslaan.

Mark Coenen ■

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

VRT-persbericht: DVB-T vlag dekt lading niet (video) Ingrediëntenlijst die (bewust) onvoll... In de donderdagse editie (17 mei) van de rubriek ‘Avondblad’ had RadioVisie een kort bericht over het feit dat de VRT besloten heeft om te stoppen met het verspreiden van haar tv-p...
Te lelijk voor de radio! Patrick Kicken over de teloorgang van de echte radio Patrick Kicken begon zijn radiocarrière in december 1989 bij lokale en regionale radiostations. Zes jaar later was hij te horen op het landelijke popstation 3FM. In de zomer 2004 w...
Hoezo evenement?  Zonder webradio was ik al lang geïmmigreerd RadioVisie wil een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we r...
Als voice track het hele ‘model’ is Waar is de controle? Maar vooral, waar is... RadioVisie wil een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we r...
Tien jaar Radio Nostalgie   Staat de luisteraar wel centraal in het beleid? RadioVisie wil een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we r...
Sport op netwerk en lokale radio onmogelijk? Sportspress.be erkent enkel Sporza (VRT) Over sportuitzendingen op de nieuwe nationale en lokale radio’s was er al heel wat commotie omdat het al dan niet opnemen van een dergelijk programma in de erkenningsdossiers goed ...
Deel of print dit artikel
Spotlight
Amptec
Amptec
Amptec
TVV Sound

4 gedachten over “Mark Coenen over ‘De teloorgang van de radio’

  • za 28 apr 2018 om 11:06
    Permalink

    Goed artikel met een klare kijk hoe radio reeds jaren in dezelfde richting aan het evolueren is…eenheidsworst !
    Of de computer het nu zoveel beter doet dan de muzieksamensteller heb ik mij
    twijfels over, mensen luisteren tegenwoordig naar “playlisten” die maandenlang
    wat zeg ik jarenlang niet vernieuwd noch aangepast worden, of horen ze dat tegenwoordig niet meer ?
    Peter Van De Veire , geef mij maar de “personalityjocks” van de jaren 60 en 70 dat waren tenminste andere radiotijden….

    Beantwoorden
  • zo 29 apr 2018 om 17:23
    Permalink

    Inderdaad. Volledig mee eens. En de zenders die al eens andere dingen brachten dan die eenheidsworst (wat praktisch allemaal lokale radio’s waren), zijn door Sven Gatz vakkundig de nek omgedraaid. Met DAB+ zal het sowieso niet beter worden. Een bijkomend “probleem” is daar dat een aantal (waarschijnlijk voornamelijk oudere?) luisteraars ook niet zomaar van “ensemble” zullen gaan wisselen om naar totaal andere/nieuwe zenders te gaan luisteren of zoeken. Die radiotoestellen laten vaak wel gemakkelijk toe om in hetzelfde ensemble naar een ander station/programma te gaan, maar naar een ander ensemble is vaak al moeilijker. Veel van zo’n mensen denken nog te vaak in termen van “op één station afstemmen” zoals op FM waardoor ze nu bij DAB+ in hetzelfde ensemble zullen gaan blijven zoeken als men hen niet goed duidelijk uitlegt hoe dat allemaal werkt. Daarom ook dat ik nooit voorstander ben geweest van DAB/DAB+ dat werkt met dergelijke ensembles (en naast het feit dat ik vind dat een radiostation -en dan zeker de lokale radio’s- niet naar een instantie zoals Nordkring zouden moeten stappen om uitzendingen mogelijk te maken. Die rekenen meer aan dan nodig en gaan dan zelf bepalen wie wel of niet in een ensemble mag (maar we wijken af). Aan de eenheidsworst zal het in ieder geval niet veel veranderen als je ziet wat er allemaal op DAB+ beschikbaar is en komt anno 2018. Jammer, een gemiste kans om “kleinere” stations en lokale radio’s niet op DAB+ te zetten op een betaalbare manier wat mijn inziens met een minimum aan politieke wil wel mogelijk zou kunnen zijn.

    Beantwoorden
  • zo 29 apr 2018 om 23:14
    Permalink

    Jah,
    In de jaren ’60 , ’70 en ’80 bestonden nog de zeezenders.
    Die mensen moesten nog hemel en aarde verzetten om goede radio te kunnen maken vanop een schip.
    In de illegale periode was het nog moeilijker. Maar ze deden het.
    Alhoewel, met het gejank dat men tegenwoordig nog muziek noemt kan het ook niet makkelijk zijn om goede radio te maken.
    Via die streamings kan men muziek downloaden en weer weggooien. Gelukkig maar.
    Als je tegenwoordig de radio opzet, krijg je veel van die jankers en brabbelaars die met moeite kunnen spreken laat staan zingen. Gelukkig staat er een knop op de radio om hem uit te doen voor enkele momenten.
    Groet
    Eric

    Beantwoorden
  • ma 30 apr 2018 om 10:17
    Permalink

    Eric: er was toen ook nog geen geleuter over al die vrije radio’s die al dan niet over een frequentie moeten… willen… kunnen… mogen, enz. beschikken, om nog te zwijgen over al die anderen die in “dezelfde vijver blijven vissen” !

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *