De Coverack dossiers (1) Over radio’s en leugenaars

Leestijd: 7 minuten

Geboren tien jaar na de tweede wereldoorlog heb ik de beste tijd van de radio meegemaakt. Dat vind ik zelf. Toen ik heel klein was zat ik al aan de knopjes van de radio, vaak tot ergernis van mijn ouders. Je hoefde maar even aan het knopje te draaien en je had andere muziek of vreemde stemmen die ik niet kon verstaan. En dat boeide me. Wat zeiden die stemmen en waar kwamen ze vandaan? Ik zag wel namen op de ontvanger zoals Brussel, Luxemburg, Praag, Berlijn Londen, Moskou en nog veel meer. Dat was na de periode dat ik dacht dat er heel kleine mensjes in de radio zaten die praatten en muziek maakten. Ook Paul Vlaanderen zat daar.

Met wat schelledraad had mijn vader het snoer van de radio verlengd zodat hij in de gang kon staan. Mijn moeder, mijn broer en ik konden dan naar een hoorspel luisteren als we op bed lagen. Wij gingen vaak vroeg naar bed vanwege de kou, want geld was er vaak niet. Zo spaar je wat kolen uit. Ik was schijnbaar erg jong, want ik weet er niet zo veel meer van. Ook niet waar mijn vader was, waarschijnlijk in de kroeg. Soms, als het spannend werd, was het dubbeltje op in de lichtmeter en sprong de stroom uit. Een ramp was het als we geen dubbeltje hadden, dan wisten we niet hoe het hoorspel afliep. Dat we geen dubbeltje hadden kwam vaak voor, want wij waren arm, niet gewoon arm, maar heel arm.


Lees verder onder de advertentie


Als ik de radio op KG/SW zette hoorde ik de meeste muziek en stemmen. Op een goede dag hoorde ik Nederlands praten met een vreemd accent. De man vertelde me dat het in zijn land goed vertoeven was en hij vond het in de meeste andere landen maar niks. Daar zou ik wel eens willen zijn, dacht ik. Het waren de Nederlandse uitzendingen waren van Radio Moskou. Mijn vader vertelde me dat het communisten waren en dat ze logen. Een man met een nog vreemder accent vertelde me dat het in zijn land ook goed vertoeven was als je tenminste die enge zwarte mannetjes vermeed. Dat was Radio South Africa. Mijn vader vertelde me dat die mensen slecht waren voor zwarten.

Gezien onze financiële positie toentertijd zal het niemand verbazen dat we een radio hadden die je kon repareren met een goedgeplaatste klap. Dan deed je het weer een half uurtje. Ik was nog een klein ukkie en ik redeneerde als volgt; als ik nu eens een wat hardere klap geef, met een hamer bijvoorbeeld, dan blijft hij gewoon de hele dag spelen. Dat is makkelijker en kan ik ongestoord de hele dag luisteren. Met die redenering had ik het einde van onze buizenradio-tijdperk ingeluid. Daarna kwamen we, heel modern, in het transistor tijdperk. Wat je met een hamer al niet kan doen.

Op een gegeven moment had ik gehoord dat bepaalde onderwereldfiguren Hilversum wilde ondermijnen. Schimmige figuren, zo begreep ik toen, hadden een schip gekocht en via via een radiozender. Ze vaarden de zee op buiten de territoridinges (ik kon dat woord nog niet uitspreken) en gingen uitzenden. Het scheepje heette Veronica en zat op de 192 meter. Dat schip moest wel een hoge zendmast hebben om tot 192 meter te kunnen komen. Ik had het al snel gevonden op de radio en iedereen was blij bij ons thuis. Want nu konden we onze muziek horen. Die was tot toen alleen maar te horen via jukeboxen in de kroegen van onze Brabantse hoofdstad.

Johnny Jordaan, Tante Leen, Johny Hoes en de Zangeres Zonder naam. Wat was het leven toch mooi! Dit was onze muziek en die draaiden ze in Hilversum niet. Iedereen heeft het altijd over de popmuziek die ze draaiden op Veronica, maar vergeten vaak dat Johnny Hoes en de Zangeres Zonder Naam in Hilversum taboe was. Smartlappen en muziek waar het volk, in Hilversum bekend als gepeupel en achterbuurtvolk, dol op was. Toen brak een mooie tijd aan. Zeezenders die kwamen en gingen. En ik maar draaien aan het knopje.

En dan kwam er een tv in huis. Een van de eerste in de buurt, mijn vriendenkring was al snel vertienvoudigd. Want iedereen wilde bij ons tv kijken tijdens het kinderuurtje. Ik moet bekennen dat ik daar wel eens misbruik van heb gemaakt. ‘Vrienden’ die me ergens mee hinderden of me niet meer zinden werd de toegang tot ons huis ontzegd. Ik was koning in onze volksbuurt. Natuurlijk duurde dat niet zo heel lang. Want ook andere mensen maakten gebruik van afbetaling, of ‘Op de pof’, zoals wij dat noemden.



Een winkel gaf je een tv en een boekje. Met dat boekje ging je iedere week terug en gaf je de winkelier een paar gulden. Dat schreef hij in het boekje en trok het bedrag af en je wist wat je nog moest betalen. Maar mijn vader ging vaak via de kroeg naar de winkelier en verzoop het geld. Zonder geld ging hij daarna naar de winkel en vroeg of hij een week kon overslaan. De winkelier stemde dan toe maar had de ‘kegel’ wel geroken die uit mijn vaders strot kwam.

Ik was jarig en mijn vader was met zijn pofboekje naar de winkelier geweest; ik kreeg een kleine transistorradio in zakformaat en met een oortelefoontje. Wat was ik gelukkig. Mijn vader was wel zo verstandig om dubbel te betalen die week voor hij vroeg of hij een radiootje kon krijgen voor mij. Ik had het ding altijd bij me en velen waren jaloers, Marten had een eigen radio. En als de batterijen leeg waren ging ik naar onze buurman, die had een fietsenwinkel en had ook batterijen. Ik zei dan altijd, ‘mijn vader vraagt of u ze in het pofboekje kan zetten’. Ik had al vroeg een soort creditcard!

Enkele jaren later was mijn broer geld gaan verdienen en ik drong bij hem aan dat we een nieuwe radio nodig hadden, want ik had een groot probleem. Hilversum 3 was gestart met uitzendingen en ik kon op de keuzeknop van de radio geen stand FM vinden. En al wat op de FM uitgezonden werd miste ik nu en dat vond ik heel erg. Als ik geweten had dat Hilversum 3 zulke shit was dan had ik niet aangedrongen natuurlijk. Maar het FM-geluid was beter, zei men. Een nieuwe transistorradio werd gekocht door mijn broer. Hij werd gebruikt met de doorzichtige plastic zak er nog omheen, want hij zou eens stoffig kunnen worden. Wat die radio kostte weet ik niet, maar die was niet goedkoop. We vonden het geluid van FM ‘scherp’ want we waren gewend aan het doffe middengolf geluid en het geluid van de speaker in de tv gaf ook een dof geluid.

Ik was intussen bezig een eigenwijze puber te worden. Nog eigenwijzer dan ik al was. Dat gaf problemen natuurlijk. Inmiddels was de radio van mijn broer deel van het huis gaan uitmaken. Het was een draagbare transistorradio en ik zat op mijn lievelingsplek voor het raam met het toestel voor me. Ik luisterde elke zaterdagmiddag naar de Top 40 met het gedrukte exemplaar voor me. Terwijl ik heel wat moeite deed om een gemiddelde puber te zijn en van popmuziek te houden was ik toch niet zo’n hele fan van de meeste plaatjes. Nu, veertig jaar later, vind ik de muziek wel mooi, maar toen niet echt. De wildere popmuziek kon ik niet echt waarderen. It’s all over now’ van de Stones nog wel. Popcorn vond ik ook leuk maar al dat geschreeuw van de eind zestiger jaren niet zo. Helaas was ik te jong om bewuster de Flower Power tijd mee te maken. Woodstock heb ik helaas ook gemist.

Een zijstraatje. Reeds jaren hadden we een koffergrammofoon, want die kon spelen zonder externe versterker, maar ik wilde geluid vastleggen en daar heb je een bandrecorder voor nodig. Er kwam Eindhovense degelijkheid (Philips) met 4 sporen in huis. Dat was een apparaat dat gemaakt was zoals nu alleen nog maar kluizen worden gemaakt heel degelijk. Vier maal anderhalf uur muziek op een 18 cm spoel. Aangesloten op de radio kon ik zo liedjes van de Arbeidsvitaminen opnemen.

Toen ik zelf wat geld ging verdienen werd het tijd om een eigen radio te kopen. In die periode waren Military Look radio’s heel populair. Grijsgroen van kleur met grote knoppen die oerdegelijk waren en alles heel functioneel. En ze waren heel duur. Een paar keer ben ik naar een winkel gereden voor prijsvergelijkingen, maar ik moest er ongeveer drie maanden voor werken en sparen was niet mijn beste eigenschap. Tegen de tijd dat ik er wel geld voor had waren ze niet meer populair en waren ze verdwenen uit de winkel. Maar een opportunist als ik kijkt verder en de beroemde radio van ITT Schaub Lorenz (Touring) kwam bij me in de kijker. Tweeweg luidsprekers en vijf Watt versterker. Wat een prachtig geluid gaf die!

Bij gebrek aan carrière aspiraties ben ik beroepsmilitair geworden. Dit was het enige waar ik ook echt geschikt voor was. Testen wezen uit dat ik geschikt was als specialist draagbare wapens en daar heb ik toen maar voor getekend. Bovendien verdiende ik goed want ik had nogal wat koopplannen. Auto’s, motoren, stereo en veel technisch spul moest er komen. Bij mijn stereo had ik een tuner-versterker van maar liefst 2×17 echte Watts van het merk Sansui. Via onze centrale antenne, waar we inmiddels op aangesloten waren, had ik een prachtig geluid over mijn Acoustic Research luidsprekers. Een Garrard platenspeler en een Akai spoelenrecorder maakte mijn set compleet.

Een tijdje had ik geen interesse in andere dingen, behalve in een mooie roodharige vrouw die ik had ontmoet. Even een dipje in mijn radioverhaal. Ik sla alle dingen maar over die niets met radio te maken hebben. Vlak voor ik die roodharige vrouw ontmoette had ik al een eigen huis. Goed in de verf, behangen, vloerbedekking en verder helemaal leeg behalve een bed en mijn stereo. Nu kon ik altijd radio luisteren en hoefde hij niet meer af als er tv gekeken moest worden.

Marten Coverack

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Plaatje maar weer – 40 (video) Ballen in een boom En dan is het eindelijk weer bijna Kerst... De donkere dagen komen er aan, dezelfde liedjes hoor je inmiddels op zo'n beetje alle radio's. “So this is Xmas and a happy New Year”. P...
Kicken op radio en zo (26) Radio en podcasting Nieuwe techniek ‘Dat zal zo’n vaart niet lopen. Dat waait wel weer over!’. De reactie van een hoge baas van o.a. Sony en Universal Music eind jaren negentig op een nieuw fenomee...
Kolder en Klodder – 53 (video) Trollenknots Satirische Kijk-op-Media, met de meest Subjectieve Mening van Hugo van Vlaenderen De Warmste Buurvrouw “Vrijwel droog, in de Brusselse politiek zwaar-bevolkt, vanuit Frankrij...
De Playa Papers – epiloog (audio) Enkel voor de 'die hard' verzamelaars! Een epiloog aan de ‘Playa Papers’. Ik had het niet ingecalculeerd, maar omdat meer ‘volgers’ van deze reeks met ongeveer dezelfde vragen kwamen heb ik alsnog besloten om er nog één...
Het vinylmoment van Manneke Pop – 47 (video) Bert De Coninck - Eveline Halverwege de jaren tachtig begon de NOS voor het eerst met live programma's vanuit de Tour de France. 'Radio Tour de France' was te horen op Hilversum 3, en begon iedere middag om...
Nostalgische column Hans Knot – 50 Terug naar de zomer van 1963 Het is altijd leuk om herinneringen bij elkaar te sprokkelen voor deze column. Ik neem je deze keer mee terug naar het jaar 1963. In juni werd bekend dat Fred van Amstel, echte naa...
Deel of print dit artikel
TVV Sound
Spotlight
TVV Sound

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Column
Plaatje maar weer (10)
JLB gaat (soms) naar zee (15)
Het vinylmoment van Manneke Pop – 9 (video)
Nostalgische column Hans Knot (13)
Kolder en Klodder (14)
Plaatje maar weer (9)
Sluiten