Een omroep monument: Dr. E.D. Spelberg Mede-oprichter van omroepvereniging VPRO

Leestijd: 3 minuten

Er was een tijd dat in de Tweede en Eerste Kamer van het Nederlands Parlement voornamelijk zwart geklede en vaak conservatieve leden zaten en waarbij de man/vrouw verhouding nog een niet bespreekbaar punt was. Soms waren er kamerleden die met een dubbele pet in de volksvertegenwoordiging zaten, ook vanuit de omroepwereld.

Dit laatste is trouwens niét van toepassing op de persoon in dit artikel. Dat gaat over een omroepmedewerker die op een andere manier grote bekendheid kreeg. Op 6 juni 1968 overleed de 70-jarige dr. E.D. Spelberg in het rusthuis van de Nederlandse Protestanten Stichting ‘Braamhage’, in Soest. Hij was al enige tijd ziek en opgenomen om de laatste periode van zijn leven te worden ondersteund. Voordien, na zijn pensionering, woonde Evert Dirk Spelberg in het Gelderse Epe.


Lees verder onder de advertentie


Mede-oprichter van de VPRO

Spelberg, studeerde in eerste instantie aan de landbouw-hogeschool in Wageningen. Hij stopte er op een bepaald, beïnvloed door personen in de vrijzinnige christelijke jeugdbeweging. Hij schakelde over op de studie Theologie aan de universiteiten van Utrecht en Leiden. Na zijn afstuderen werd hij eerst dominee in Egmond aan den Hoef en later in  Nijmegen.

Hij was ondertussen een van de oprichters van de toen nieuwe omroep VPRO, hij werd er tot predikant-secretaris benoemd. De Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep had ook een eigen weekblad, ‘Vrije Geluiden’, waarvan Spelberg de hoofdredacteur werd. Dit betekende tevens dat er wekelijks een stichtelijke rubriek voor de leden van de omroep van zijn pen in het blad verscheen.

Van zijn in Utrecht behaalde titel van drs. had hij geen volle tevredenheid en daarom besloot hij een proefschrift te schrijven, waarop hij uiteindelijk in 1945 zou promoveren aan de Rijksuniversiteit te Groningen. Het werk kreeg de titel ‘Een radiogemeente’ mee. Spelberg kwam in 1936 in vaste dienst van de VPRO, als predikant-secretaris, in feite directeur. Hij verzorgde vele uitzendingen, zoals morgen- en avondwijdingen en religieuze voordrachten. Zijn bekendste programma was de serie: ‘Gesprekken met luisteraars’.

Kindercrèche in VPRO-gebouw

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren de meeste omroepbestuurders zeer meegaand met de bezetter. Zo niet Spelberg en zijn vrouw Laurina Stokmans, die in de begintijd ook een vaste medewerker van de VPRO was. Nadat in 1941 de omroepverenigingen waren opgeheven en de Nederlandsche Omroep de uitzendingen overnam, werd in het VPRO-gebouw een crèche voor kinderen van NSB-omroepmedewerkers begonnen. Het pand was gevestigd aan de statige Gravelandseweg, het was de eerste villa die de VPRO aankocht.

De Spelbergs mochten boven de oude studio blijven wonen en dachten: ‘hier zal men wel geen onderduikers zoeken’. Dus namen ze een Joods jongetje in huis. Van 1945 tot 1947 was dr. Spelberg programmadirecteur van ‘Radio Nederland in de Overgangstijd’, waarna zijn herbenoeming volgde tot predikant-directeur van de VPRO-radio. In 1962 werd hij opgevolgd door ds. I. J. van Houte.



Hans Knot

* Boven: de foto van de vlag drukte de leiding van de VPRO in 1941 af in ‘Vrije Geluiden’ ten teken van de onafhankelijkheid die de VPRO in oorlogstijd voorstond.

Deze programmering van de VPRO is afkomstig uit een ingebonden jaargang 1941 van ‘Vrije Geluiden’ in het bezit van het archief van Freewave Nostalgie.

° Spelberg, Everhard Dirk (1898-1968)
° Video-documentaire ‘Spelberg is de VPRO, de VPRO is Spelberg’

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Het radiodagboek van 21 juli (202) Ook dit had vandaag in jouw geschiedenisboek moeten sta... De historie conserveren is de bedoeling van dit dagelijkse rubriekje waarin je alle opvallende gebeurtenissen uit de wereld van de vrije, de publieke, de commerciële en de zeezende...
2010: EUradio FM in Brussel? Ook VRT probeerde ooit een Europees radioproject Wordt in de hoofdstad de komst van een Engelstalig radiostation voorbereid? Mogelijk. We trokken op onderzoek, maar heel veel wijzer zijn we (nog) niet geworden. Wel zeker is het f...
Het radiodagboek van 20 juli (201) Ook dit had vandaag in jouw geschiedenisboek moeten sta... De historie conserveren is de bedoeling van dit dagelijkse rubriekje waarin je alle opvallende gebeurtenissen uit de wereld van de vrije, de publieke, de commerciële en de zeezende...
2006: Steven Dujardin directeur programmatie S.tv Werkte eerder voor o.a. Radio Gemini, Ra... In september komt er een nieuw kabel tv-station op de Vlaamse markt: S.televisie. De klok rond digitaal te bekijken via Telenet en dagelijks in een verkorte versie. Je za...
Het radiodagboek van 19 juli – 200 (video) Ook dit had vandaag in jouw geschiedenisb... De historie conserveren is de bedoeling van dit dagelijkse rubriekje waarin je alle opvallende gebeurtenissen uit de wereld van de vrije, de publieke, de commerciële en de zeezende...
2005: Nieuwe Donna in Diksmuide (video) Luisteraar krijgt relevante actuele hitradio Eerder al, op 24 juni waagden we ons aan een voorspelling van de nieuwe programmering van Radio Donna. Die werd uiteindelijk gisteren officieel voorgesteld in Izemberge (Diksmuide)...
Deel of print dit artikel
Amptec
TVV Sound
Amptec
TVV Sound
Amptec
Spotlight

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *