RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Een omroep monument: Dr. E.D. Spelberg

>> Nieuw! RadioVisie kan je nu ook volgen via Instagram en LinkedIn!

Er was een tijd dat in de Tweede en Eerste Kamer van het Nederlands Parlement voornamelijk zwart geklede en vaak conservatieve leden zaten en waarbij de man/vrouw verhouding nog een niet bespreekbaar punt was. Soms waren er kamerleden die met een dubbele pet in de volksvertegenwoordiging zaten, ook vanuit de omroepwereld.

Dit laatste is trouwens niét van toepassing op de persoon in dit artikel. Dat gaat over een omroepmedewerker die op een andere manier grote bekendheid kreeg. Op 6 juni 1968 overleed de 70-jarige dr. E.D. Spelberg in het rusthuis van de Nederlandse Protestanten Stichting ‘Braamhage’, in Soest. Hij was al enige tijd ziek en opgenomen om de laatste periode van zijn leven te worden ondersteund. Voordien, na zijn pensionering, woonde Evert Dirk Spelberg in het Gelderse Epe.

Mede-oprichter van de VPRO

Spelberg, studeerde in eerste instantie aan de landbouw-hogeschool in Wageningen. Hij stopte er op een bepaald, beïnvloed door personen in de vrijzinnige christelijke jeugdbeweging. Hij schakelde over op de studie Theologie aan de universiteiten van Utrecht en Leiden. Na zijn afstuderen werd hij eerst dominee in Egmond aan den Hoef en later in  Nijmegen.

Hij was ondertussen een van de oprichters van de toen nieuwe omroep VPRO, hij werd er tot predikant-secretaris benoemd. De Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep had ook een eigen weekblad, ‘Vrije Geluiden’, waarvan Spelberg de hoofdredacteur werd. Dit betekende tevens dat er wekelijks een stichtelijke rubriek voor de leden van de omroep van zijn pen in het blad verscheen.

Van zijn in Utrecht behaalde titel van drs. had hij geen volle tevredenheid en daarom besloot hij een proefschrift te schrijven, waarop hij uiteindelijk in 1945 zou promoveren aan de Rijksuniversiteit te Groningen. Het werk kreeg de titel ‘Een radiogemeente’ mee. Spelberg kwam in 1936 in vaste dienst van de VPRO, als predikant-secretaris, in feite directeur. Hij verzorgde vele uitzendingen, zoals morgen- en avondwijdingen en religieuze voordrachten. Zijn bekendste programma was de serie: ‘Gesprekken met luisteraars’.

Kindercrèche in VPRO-gebouw

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren de meeste omroepbestuurders zeer meegaand met de bezetter. Zo niet Spelberg en zijn vrouw Laurina Stokmans, die in de begintijd ook een vaste medewerker van de VPRO was. Nadat in 1941 de omroepverenigingen waren opgeheven en de Nederlandsche Omroep de uitzendingen overnam, werd in het VPRO-gebouw een crèche voor kinderen van NSB-omroepmedewerkers begonnen. Het pand was gevestigd aan de statige Gravelandseweg, het was de eerste villa die de VPRO aankocht.

De Spelbergs mochten boven de oude studio blijven wonen en dachten: ‘hier zal men wel geen onderduikers zoeken’. Dus namen ze een Joods jongetje in huis. Van 1945 tot 1947 was dr. Spelberg programmadirecteur van ‘Radio Nederland in de Overgangstijd’, waarna zijn herbenoeming volgde tot predikant-directeur van de VPRO-radio. In 1962 werd hij opgevolgd door ds. I. J. van Houte.

Hans Knot

* Boven: de foto van de vlag drukte de leiding van de VPRO in 1941 af in ‘Vrije Geluiden’ ten teken van de onafhankelijkheid die de VPRO in oorlogstijd voorstond.

Deze programmering van de VPRO is afkomstig uit een ingebonden jaargang 1941 van ‘Vrije Geluiden’ in het bezit van het archief van Freewave Nostalgie.

° Spelberg, Everhard Dirk (1898-1968)
° Video-documentaire ‘Spelberg is de VPRO, de VPRO is Spelberg’


Blikvangers op deze dag

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Zoeken naar de vlag van Veronica (audio)

Bladerend in mijn archieven van het jaar 1962 botste ik op berichten over de toen Lees verder

1974: Philips introduceert de computerterminal

Hans Knot blikt in zijn wekelijkse retro-column terug op de lotgevallen van de Nederlandse Postgiro.

Spanje: radio moest Nederlandstaligen hart onder de riem steken

Op 1 maart 1980 startte in Spanje een commercieel radioprogramma dat gericht was op de Lees verder

Realisten 81: de zeezender die nooit van start ging

In 1981 probeerde ene Hans Knoop met veel blufpoker over een zogenaamde zeezender aandacht te Lees verder

Zo keken we televisie in 1987 – 2 (video)

In 1987 stelden de kijk- en luisteronderzoeken nog niet echt veel voor.

Zo keken we televisie in 1987 (video)

In de periode tussen 9 tot en met 22 maart 1987 hield de dienst Kijk- Lees verder

Caroline North: verzegeld pakket, in geval van nood openen (video & audio)

In 1965 praatte de Nederlandse correspondent van de GPD met kapitein Kooger van de MV Lees verder

Radio Caroline North: één jaar later (audio & video)

Sinds de kerstperiode 2021 scant Hans Knot een enorme collectie krantenknipsels verzameld door één van Lees verder

Inschrijven
Abonneren op
guest

0 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
Don`t copy text!
0
Deel hier gerust uw gedachtenx