fbpx

RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 20

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw bestaat neemt Hans Knot je mee in een meerdelige reeks die enkele bijzondere facetten van die unieke geschiedenis opnieuw belicht. In dit twintigste en voorlaatste deel maken we kennis met de allereerste… Amerikaanse zeezender. Al moeten we daarvoor eerst terug naar Europa en naar de machtsverhouding tussen het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, voor de Eerste Wereldoorlog.

Groot, groter, grootst. Om ter grootst!

In 1924, inmiddels 95 jaar geleden, berichtte het Amerikaanse Radio News over wat men zelf omschreef als Amerika’s eerste drijvende radiostation, aan boord van het reusachtige cruiseschip, de ISS Leviathan. De zender was niet officieel geregistreerd en beschikte bijgevolg ook niet over een licentie. Er werd gebruik gemaakt van een vergunning op experimentele basis onder de call letters WSN. Vanuit de US Shipping Board was er wel een verzoek gestuurd naar het Ministerie voor Handel waarin toestemming werd gevraagd om vanaf zee uitzendingen te mogen verzorgen.

De ontvangst van het signaal was veel beter dan men had verwacht. Tijdens een trip naar Europa – toen was dat vrij nieuw – werden diverse concerten verzorgd door de big band van de Leviathan, die was versterkt met speciaal uitgenodigde artiesten. De optredens werden rechtstreeks uitgezonden en ontvangen door verschillende andere schepen. Ook een station van de BBC kon het signaal van het concert oppikken. Er werd besloten tot heruitzending via een netwerk van BBC-zenders in Engeland. Tientallen luisteraars stuurden nadien brieven naar de ISS Leviathan.

Duitsland wil de grootste vloot

Het schip had in 1924 al een hele geschiedenis achter de rug. Voor de achtergronden moeten we terug naar 1871 en naar het Europese vasteland. Toen werd, door samenvoeging van diverse staten, het grote Duitse Rijk geformeerd. De Pruisische koning werd de eerste keizer. Wilhelm I streefde er samen met zijn kanselier Otto von Bismarck naar om van Duitsland een echte grootmacht te maken, ook inzake de scheepvaart. 

Na zijn dood in 1888, werd Wilhelm I opgevolgd door zijn kleinzoon, Wilhelm II. Diens grootmoeder, koningin Victoria van Engeland, was toen al bijna aan het einde van haar regeerperiode. De nieuwe keizer had groot ontzag voor haar en het Verenigd Koninkrijk. Toch wilde hij deze supermacht bestrijden door zelf een grote vloot uit te rusten.

Wilhelm II was vooral onder de indruk gekomen van de Teutonic. Hij wilde zo snel mogelijk ook een schip van dergelijke grootte. Het werd de ‘Kaiser Wilhelm der Grosse’, gebouwd door Norddeutscher Lloyd. In 1897 begon het zijn loopbaan. Het ging de geschiedenis in als het grootste, meest luxeuze en snelste ter wereld. Engeland was niet langer de leidende natie op scheepvaartgebied. Vele mooie en grote Duitse schepen zouden volgen. Vanaf 1901 verwierf Duitsland zelfs een overheersende positie en was er sprake van een totale dominantie.

Hamburg-Amerika Line

Eén van de Duitse ondernemingen die zich op de scheepvaart stortten, was de Hamburg-Amerika Line met kantoor te Hamburg, de HAPAG. Dit bedrijf liet fraaie schepen bouwen voor het transport van personen op lange afstand. Directeur Albert Ballin mikte tegelijk ook op omvang. Hij was van mening dat er schepen boven de 50.000 ton dienden te worden gebouwd. 

Het eerste van die omvang verliet de scheepswerven van Bremer-Vulkan in Hamburg, in mei 1912. Dezelfde maand dat de Titanic was vergaan. Intussen was de kiel al gebouwd voor een tweede groot schip van bijna 290 meter lengte — geregistreerd op 276.59 meter — op de werf van Blohm und Voss in Hamburg. Op 3 april 1913 werd dit schip ten doop gehouden. Oorspronkelijk zou het de naam ‘Europa’ voeren. Niet veel later werd gekozen voor SS ‘Imperator’. 

Toen de Prins van Beieren, Rupert, het schip eenmaal doopte, heette het opeens de SS ‘Vaterland’. Volgens de overlevering waren er meer dan veertigduizend mensen getuige van de tewaterlating. Op dat moment gold het schip als het grootste vaartuig ter wereld. Maar de voltooiing zou nog tijden duren want motoren, schoorstenen en het interieur waren nog niet aanwezig. Onderhand was de stemming tussen de regeringen in Engeland en Duitsland tot een dieptepunt gedaald.

Duizenden opvarenden

Op 29 april 1914 was de SS ‘Vaterland’ uiteindelijk geschikt om aan de internationale vaart te beginnen en werd het schip overgedragen aan de eigenaren van de Hamburg – Amerika Line. De machtigsten uit het Duitse Rijk boekten meteen een overtocht naar Amerika. Een grill-room, een theaterruimte, een concertzaal, een zwembad, een ‘social hall’, aan alles was gedacht. Het snoepje was de eetzaal voor de passagiers uit de eerste klasse. 

° Lees verder onder de foto

De SS ‘Vaterland’ bood ruimte aan ruim tweeduizend passagiers, waarvan liefst 752 met een accommodatie in die eerste klasse. Iedere kajuit had drie delen: een slaapkamer, een zitkamer en een marmeren bad. De bemanning telde ook nog eens 1.250 koppen. Het schip had en telegraafsysteem dat 24 uur per etmaal was bemand.

Vanuit Cuxhavn vertrok de SS ‘Vaterland’ op 14 mei 1914 voor haar eerste overtocht naar Amerika. Bij aankomst in Hoboken, New York, gebeurde er nog bijna een ongeluk doordat het omvangrijke schip de pier dreigde te rammen, gelukkig ging het nog net goed.

Dit grote schip had om onduidelijke redenen geen begeleiding gekregen van een sleepboot. Al was dit incident klein vergeleken met wat er op 28 juni 1914 gebeurde… Toen waren twee schoten in Serajevo voldoende om de Hongaars-Oostenrijkse prins Franz Ferdinand te vermoorden, de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog.



Je zou ook interesse kunnen hebben in...
Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 19

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 18

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 17 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 16

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 15 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 14 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 13

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 12 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw Lees verder

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in nederland
Het radiodagboek van 7 november – 310 (video)

Blad 319: Nostalgie, Middelkerke en DWDD (video)

Plaatje maar weer – 61 (video)

Het is vandaag 6 november… 1976 (audio)

Het radiodagboek van 6 november – 309 (video)

Neerlands blad met Hans, Jan en een oorlog (video)

Sluiten