fbpx

RadioVisie

  • .
    Spotlight
    .

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 16

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw bestaat neemt Hans Knot je mee in een meerdelige reeks die enkele bijzondere facetten van die unieke geschiedenis opnieuw belicht. In dit zestiende deel trekken we naar Zwitserland en naar Rusland.

Vonden de Russen een ander soort radio uit?

In deze serie gaan we terug naar de maand mei in 1959. Er heerste nogal wat ontevredenheid bij Humanistisch Verbond over het ontwerp van een radiowet dat eerder was gepresenteerd. Er bleek voor hen immers geen ruimte meer te zijn binnen het omroepbestel, terwijl voor diverse kerkgenootschappen er wel een plekje was voorbehouden. 

‘Wij zijn geen tweederangsburgers, maar wel degelijk mensen die een boodschap hebben te brengen’, klonk het onder andere tijdens een persconferentie in Assen. Er werd nadrukkelijk beklemtoond dat het zondagse radiopraatje goed werd beluisterd. Woordvoerder van het Humanistisch Verbond, de heer G. A. Coert uit Assen, had het over twee tot driehonderdduizend personen, een twintigtal brieven en zo’n tweehonderd nabestellingenvan de teksten. 

Sedert 1948 bood de VARA het Humanistisch Verbond ruimte in de rubriek ‘Geestelijk Leven’, waarna de toespraken werden afgedrukt in het ‘Woord van de week’. Ook de Wereldomroep en de AVTO waren genegen zendtijd af te staan, maar men wilde vooral een plaats in het omroepbestel, waar kerken ook over eigen zendtijd konden beschikken. In 1959 werd dat echter door de Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen geweigerd met als argument, dat het Verbond geen kerkgenootschap was.

Na hun congres van 12 april 1959, werd gestart met een grote actie onder het motto ‘Het woord van de week’. De actie culmineerde in een grootse intergewestelijke dag, die op Hemelvaartsdag in de aula te Emmen werd gehouden. De landelijke voorzitter en tevens oprichter van het Verbond, dr. J. P. van Praag (foto: Wikipedia), had het over ‘Nieuwe steden, nieuwe mensen’. 

Een andere spreker, de heer Hans Heyting uit het Drentse Borger, sprak over ‘Humor in de Drentse literatuur’. Het Humanistisch Verbond pakte dik uit want er was ook een optreden van een door het Emmer lyceum gevormd orkest. Er volgde een excursie naar de olievelden van Schoonebeek en er was aandacht voor de historische folklore van Drenthe. Zo’n zevenhonderd volgers van het Verbond trokken op Hemelvaartsdag 1959 naar Drenthe. Het Humanistisch Verbond telde toen ongeveer twaalfduizend volgelingen. 

Genève zet de toon

Heden ten dage zijn we helemaal niet verbaasd als er op televisie melding wordt gemaakt van een topontmoeting van alle grote wereldleiders. In 1959 was er weinig aandacht voor dergelijke zaken gezien er bijna  geen live verbindingen waren en berichten vaak dagen later werden aangeleverd per ampextape. De eerste berichtgeving over een ministerconferentie die wel de nodige aandacht vond plaats op 8 mei in Genève. 

‘Bijna tweeduizend journalisten, cineasten, fotografen, radio- en tv-reporters zijn naar Genève gestroomd, het grootste aantal dat deze conferentiestad ooit te verwerken kreeg. In alle talen van de wereld, van Duits tot Chinees, klinkt hun bewondering voor de fantastische organisatie, welke de V.N. en Zwitserse PTT voor hen hebben opgebouwd. Men struikelt over de faciliteiten. Honderden schrijfmachines, dozijnen telexen, zes televisiestudio’s in het ‘Huis van de Pers’, 25 radiostudio’s en 35 speciale lijnen voor radio en t.v.’

In  1959 was er in Nederland maar één televisienet dat slechts een paar uur per dag in de lucht was. De eerste week van de conferentie werden er zestig directe tv-uitzendingen verzorgd. Vertegenwoordigingen uit Frankrijk, Duistland en Amerika brachten in grote vrachtwagens hun eigen apparatuur mee. Zodra er in iets belangrijks gebeurde van belangrijkheid stonden tientallen wagens met satellietschotels gereed om rechtstreeks verslag te doen.

In een bliksemsnel werkend accreditatie-centrum werden de antecedenten van de tweeduizend reporters nagegaan. De Zwitserse politie hield daarbij een oogje in het zeil. Men was namelijk helemaal niet op extremistische grappenmakers gesteld. De Franse politie had extra bewaking aan de grens en alle inwoners van Genève moesten hun logees bij de politie aanmelden. Maar daar was men wel al één en ander gewend was, iedereen bleef kalm. 

De stad telde toen al het respectabel aantal van 7.000 hotelbedden. Daarin dienden niet alleen de 500 gedelegeerden en de 2.000 persmensen te slapen maar ook een paar duizend toeristen. Voor al die inspanningen werd de gemeente Genève overigens wel beloond. Alleen al de 2.500 deelnemers en de toeschouwers van de conferentie waren naar schatting goed voor een kleine tien miljoen gulden bij hoteliers, restaurateurs en winkeliers. 

Striptease-cabarets brachten speciale en spectaculaire programma’s. Het Nieuwsblad van het Noorden had een verslaggever gestuurd die het als volgt omschreef: ‘Zo koesterde Genève –  stad met veel dure horloges en camera’s, veel Italiaanse sportwagens en Russische kaviaar, veel peau de suède en gladde gezichten – zich in zijn populaire ansichtkaarten decor van een blauw meer, jong groen en witte bergen en men ziet het de stad aan, dat het financieel de moeite loont een neutrale hoofdstad van de vrede te wezen.’ De Geneefse middenstand kon zijn hoop op een lange conferentie met een gerust hart koesteren.

De radio werd ‘uitgevonden’ door een Rus

Een dag later publiceerde de krant een vervolg in het rubriekje ‘Congres Varia’. Daaruit bleek dat de kameraden aan de andere kant van het ijzeren gordijn geen gebrek aan comfort hadden. Vertegenwoordigers uit de toenmalige Oostbloklanden waren in vele gevallen eleganter gehuisvest dan hun westelijke collega’s. Volgens de verslaggever hadden de Oost-Duitsers een voorbeeld gegeven van pompeus gedrag: 

‘Zij arriveerden in een speciale trein van glimmend blauw-en-wit geschilderde wagons, een aparte bagagewagen, waaruit aantrekkelijk-uitziende kisten en dozen kwamen, en de treinstellen werden getrokken door een rood-zwarte locomotief, waarvan iedere klinknagel glimmend was opgepoetst.’

Hun collega’s uit West-Duitsland, reisden met gewone treinen reisden en logeerden in een tweedeklas hotel. Over de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken van de Sovjet Unie wist de journalist te melden: ‘Andrei Gromyko is met zijn echtgenote en zijn delegatie per speciaal Russisch vliegtuig aangekomen. De minister zelf en de voornaamste leden van zijn staf verblijven in een prachtige aan het meer gelegen villa. Het echtpaar Gromyko heeft daarin een kamer op de tweede verdieping, die onder meer is voorzien van een televisietoestel en een radio-ontvanger voor alle golflengten.’

Daarnaast waren er nog twee andere televisietoestellen en vijf radiotoestellen ’s elders in de villa, die in totaal twaalf slaapkamers telde. De Russische delegatie viel duidelijk op want, zoals gebruikelijk had men eigen personeel meegenomen: koks, kamermeisjes en chauffeurs.  

Op 9 mei 1959, was er kritiek op sommige programma’s van Radio Moscow. Het Russische partij-dagblad Pravda (illustratie: Milanuncios.com) schreef in een hoofdartikel dat luisteraars en tv-kijkers in de Sovjet Unie soms banale programma’s kregen. Ze zouden afbreuk doen aan het nut van de communistische opvoeding. Sommige uitzendingen werden in de krant zwak en onvoldoende genoemd. 

De radio en televisie werd daarna vaker gebruikt voor het uitzenden van redevoeringen waarin een duidelijke boodschap kon worden overgebracht, dit ten koste van hoorspelen en toneelvoorstellingen. Het redactionele artikel in de Pravda schreef ook over het feit dat de radio werd uitgevonden door de grote landgenoot Alexander Stepanowitsj Popof. In de Sovjet-Unie werd op donderdag 7 mei geen Hemelvaart maar ‘Radiodag’ gevierd. 

Het was volgens de leiders die dag de 64ste verjaardag van de uitvinding van de radio-ontvanger. En hoe zat het dan met Marconi en al die andere namen die worden genoemd als de eerste bedenkers van ‘de radio’? 

° Bronnen: Nieuwsblad van het Noorden 1959 artikel Het Humanistisch Verbond 1946-1976 in Het Utrechts Archief.


Broadcast Partners
TVV Sound
Spotlight
Belgian Radio Day
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Retro
Het is vandaag 10 oktober… 1975 (audio)

Het is vandaag 9 oktober… 1986 (audio)

‘Pingels’ aan het begin van de FM-band (audio & video)

Het is vandaag 5 oktober… 2008 (audio)

Het is vandaag 4 oktober… 1993 (audio)

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 15 (video)

Sluiten