fbpx

RadioVisie

  • .
    Broadcast Partners
    .

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 17 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw bestaat neemt Hans Knot je mee in een meerdelige reeks die enkele bijzondere facetten van die unieke geschiedenis opnieuw belicht. Van dit zeventiende deel onthouden we vooral dat de Nederlandse publieke omroep in de eerste helft van de jaren 60 grote bewondering had voor hun Belgische collega’s.

Derde radionet kwam er eerst niet, maar uiteindelijk toch

Het is onmogelijk elk jaar in deze serie te belichten. Het leuke is dat er vele periodes bij zijn die ik niet eerder zelf behandelde, al schrijf ik dit jaar precies een halve eeuw artikelen in verband met ons geliefde medium. De aflevering gaat over 1962.

De eerste dag van de maand juni had vrijwel elke krant het over de serieuze plannen voor de opstart van een derde Hilversumse radioprogramma, naast het toenmalige Hilversum 1 en Hilversum 2. Al anderhalf jaar eerder was er een commissie samengesteld die moest onderzoeken of er ook in Nederland een radiostation kon worden opgericht voor een beperkte groep luisteraars, naar Engels voorbeeld.

De leden van het ‘Comité Derde Programma’ maakten hun rapport over aan de Staatssecretaris van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, met het verzoek dit aan de commissie radio- en televisiewetgeving voor te leggen. Het comité verklaarde zich uitdrukkelijk bereid, voor het geval een stichting – zoals in het rapport werd voorgesteld – , voor een zendmachtiging in aanmerking zou komen, de voorbereidende stappen te willen nemen en ieder daartoe noodzakelijk overleg te doen.

Net zonder omroepverenigingen

Het rapport had het over een opzet voor een derde programma via het FM-net door een organisatie die los zou staan van de bestaande omroepverenigingen. Het derde programma zou zich op vijf punten moeten onderscheiden op het gebied van kunst en wetenschap in een boeiende en radiofonisch verantwoorde vorm. Het derde net zou zich in principe tot de steeds groter wordende groep van cultureel geïnteresseerden uit alle lagen van de Nederlandse bevolking moeten richten, aan wie de in de toenmalige programma’s onvoldoende aandacht werd besteed.

Het station was niet gebonden aan enige richting van levensbeschouwing of politiek, maar had als doel de bestaande verschillen en controversen in hun zuivere vorm tot hun recht laten komen. Ook al zou de luisteraar zich niet voor alle programmaonderdelen interesseren, de zekerheid moest worden geboden dat iedere uitzending eenzelfde niveau zou halen. 

Het meest opmerkelijke was het feit dat het derde net alleen in de avonduren en op de zondagochtend te beluisteren zou zijn. Dat het allemaal anders zou lopen leerde ons de start van Hilversum 3, de zogenaamde popradio in het najaar van… 1965. Een station dat jarenlang nodig had om de ontwikkelingsstuipjes te overwinnen. 

Op zoek naar twee ‘bejaarde’ vrouwen

In datzelfde jaar 1962 kwam er ook nieuws vanuit de burelen van de KRO. In de zomermaanden, van half juni tot begin september, wilde de omroepvereniging op de zondagavonden van 20:00 tot 21:30 uur een nieuw radioprogramma uitzenden, waarbij telkens één Europees land zou worden belicht onder de titel: ‘Een avond in’. In deze uitzendingen wilde men een indruk schetsen van het karakter van twaalf Europese landen. Het werden programma’s van documentaire aard maar met een luchtige toon. 

Op de eerste dag van augustus werden zowel de radio als de televisie ingeschakeld voor speciale berichtgeving vanuit de Recherche in Amsterdam. Er werd immers intensief gezocht naar twee dames van ongeveer zestig jaar, die door een misverstand van een apotheek in de hoofdstad de verkeerde geneesmiddelen hadden gekregen. In plaats van het onschuldige Engels zout, werd hen vergif geleverd. 

Achteraf bleek dat de betrokken vrouwen er wel iets van hadden ingenomen,  maar een huisarts kon tijdig ingrijpen, zodat erger voorkomen werd. De opsporingsactie, ook in de gedrukte pers, was evenwel niet succesvol gebleken. De betrokkenen bleken weliswaar op de hoogte te zijn, maar waren er stellig van overtuigd, dat deze verontrustende berichten niet op hen sloegen. De Telegraaf meldde op 2 augustus ook de reden: ‘De oproepen en publicaties spraken van bejaarde of oude dames. En de betrokkenenachtten dit niet op hen van toepassing’.

En dit werpt dan meteen de vraag op: ‘Wie is oud?’ Laten we het houden op de tijd van toen. Voor een kind van tien is een jongen van twintig oud. Voor een jongen van twintig is dat een man van veertig, en voor een man van veertig iemand van zestig, enz. Oud was een zeer betrekkelijk begrip. Als ik in de fotokist van mijn ouders blader door een schat aan foto’s dan lijkt mijn moeder, toen ze nog geen 42 jaar was, veel ouder als een vrouw van die leeftijd anno 2019.

Een Amerikaans theater in Brussel

Een vierde onderwerp uit de maand augustus 1962 betrof de aankondiging van een project voor de Belgische omroep. Het grootse plan was in korte tijd op stapel gezet. Het ging om de bouw en inrichting van een hypermodern studiocomplex, waarvan de kosten ten minste op 180 miljoen gulden werd begroot. De helft van die reusachtige som financierde men uit de luister- en kijkgelden. Voor het restant werd er een lening uitgeschreven. 

In vijftien jaar diende het ambitieuze project te zijn voltooid. Het werk werd in etappes uitgevoerd, zodat het benauwende probleem van het tekort aan tv-studio’s al in 1965 een definitieve oplossing zou krijgen. De redacteur voor radio en televisie van de Telegraaf schreef toen: ‘Nederland heeft alle reden om de zuiderburen te benijden om zoveel besluitvaardigheid. De BRT is volkomen uit haar huidige behuizing gegroeid. Niet alleen omdat ze nog voor Nederland de verzorging van een omvangrijk televisieprogramma ter hand nam, maar ook omdat er een tweede en zelfs een derde radioprogramma aan het oorspronkelijke werden toegevoegd. En al deze uitzendingen vragen een dubbele inspanning, want ze vinden plaats in het Nederlands en in het Frans, na voorbereiding door geheel gescheiden staven.’

Bij de Belgische omroep werkten in 1962 al zo’n 1800 personen in zeer ongunstige omstandigheden. Dat was vooral merkbaar bij de televisie. Het toenmalige omroepgebouw was nooit bedoeld geweest voor beelduitzendingen, maar enkel voor radio. Zo waren er geen passende live studio’s.

Wel had men bepaalde lokalen zo goed en zo kwaad als maar kon, aangepast. Maar toch moest men elders in Brussel een voormalige filmstudio, alsook het Amerikaanse Theater huren. Dat grote gebouw was gevestigd op het voormalige terrein van de in 1958 in gehouden Wereldtentoonstelling.

Vlak daarvoor kocht de Belgische omroep een groot terrein te Schaarbeek. In 1965 was de voltooiing van het nieuwe complex zo goed als rond en konden er weer  goede radio- en televisieprogramma’s worden voorbereid en verzorgd. 


TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
Belgian Radio Day
TVV Sound
TVV Sound
Broadcast Partners
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Retro
(Ver)Meer Mi Amigo verhalen (foto-epiloog)

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 16

Het is vandaag 10 oktober… 1975 (audio)

Het is vandaag 9 oktober… 1986 (audio)

‘Pingels’ aan het begin van de FM-band (audio & video)

Het is vandaag 5 oktober… 2008 (audio)

Sluiten