fbpx

RadioVisie

  • .
    Broadcast Partners
    .

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 15 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw bestaat neemt Hans Knot je mee in een meerdelige reeks die enkele bijzondere facetten van die unieke geschiedenis opnieuw belicht. In dit vijftiende deel staan Marsmannetjes op het punt om de Verenigde Staten te veroveren.

Eén radio-uitzending, miljoenen mensen in paniek

Oktober 1938. Een maand eerder was bekend gemaakt hoeveel ‘radio-ontvanginrichtingen’, zoals men destijds de radiotoestellen omschreef, Nederland telde. Er werd een cijfer van 708.681 genoemd, terwijl er ook nog eens 363.579 gezinnen waren aangesloten op de diverse radiodistributie-inrichtingen. Maar terwijl het in Nederland prima ging, kwamen er vanuit de Verenigde Staten zeer verontrustende berichten. 

Het Nieuwsblad van het Noorden kopte op 31 oktober 1938: ‘Paniekstemming door een radio-uitzending’, waarbij luisteraars waren flauw gevallen. Het hoorspel ‘War of the worlds’ van H. G. Wels, uitgezonden bij CBNS in een productie van Orson Welles, had een dag eerder overal in het land voor een nooit eerder geziene paniek gezorgd.

Dat had vooral te maken met het feit dat de fictieve plaatsnamen uit het boek voor de uitzending waren vervangen door de namen van bestaande Amerikaanse steden. Het leidde tot telefonische oproepen uit alle delen van de Verenigde Staten. Er waren zelfs speciale uitzendingen nodig om er op te wijzen, dat de uitzending slechts een hoorspel was en bijgevolg geheel verzonnen.

De krant vervolgde: ‘De luisteraars kregen in massa zenuwtoevallen, en uit sommige delen van het gebied van New-York werd gemeld, dat de bevolking door een paniek bevangen, haar huizen ontruimde. In sommige gevallen vertelden de mensen aan de politie en de dagbladen, dat zij de invasie hadden ‘gezien’. 

‘In delen van Atlanta, Georgia, dacht men dat het einde der wereld was aangebroken. Her en der kwamen mensen bijeen om te bidden. In de stad Indianapolis rende een vrouw een kerk binnen, schreeuwend “New-York is verwoest. Het is het einde der wereld. Wij kunnen beter naar huis gaan om te sterven. Ik heb het zo juist over de radio gehoord”. De dienst werd onmiddellijk gestaakt en de leden van deze kerkelijke gemeente naar huis gezonden’.

Het programma had eveneens paniek gezaaid in andere delen van de staat New-York, omdat een meteoor in botsing was gekomen met de aarde en veelarmige mannen met dodende stralen waren opgedoken. Honderden automobilisten dwaalden door de provincie, op zoek naar de zogenaamde ramp. Berichten over een gasaanval verspreidden zich zo snel dat dokters en verpleegsters hun diensten aanboden. Tal van mensen moesten in ziekenhuizen wegens zenuwaanvallen worden behandeld. Veel luisteraars in Canada overstelpten de dagbladredacties met panische telefoontjes.

Onderzoek en excuses

Op 1 november 1938 werd bekend dat een onderzoek zou worden ingesteld door federale autoriteiten in New York naar de impact van de radio-uitzending. Uit alle delen van het land kwamen nog steeds de meest fantastische verhalen binnen. Het was nauwelijks te geloven hoe de bevolking door een paniekgolf was aangegrepen. In Pittsburgh in Pennsylvania vond een man zijn vrouw met een flesje vergif in haar hand. 

Andermaal een citaat uit de krant het Nieuwsblad van het Noorden: ‘Zij riep uit: “Ik wil liever op deze wijze sterven, dan op die”. In Uniontown in Pennsylvania vielen bridgespelers op de knieën en begonnen te bidden. Te Asheville, in Noord-Carolina is een paniek uitgebroken in een kostschool voor jongens. Ook de leerlingen vreesden, dat het einde der wereld was gekomen en zij vochten om de telefoons, ten einde hun ouders op te bellen om te vragen hen weg te komen halen’.

‘Vijf jongens vielen flauw. In Concrete in Washington ontstond een storing in het elektrisch licht, zodat het uitging, juist op het ogenblik, dat via de radio werd aangekondigd, dat de monsters uit de lucht op de Verenigde Staten neerdaalden, zodat de paniek hier dubbel groot werd.’ 

Door de ernst van de incidenten overwogen diverse bevoegde instanties om in de toekomst strenge controle op radioprogramma’s in te stellen. De directie van Columbia Broadcasting verontschuldigde zich niet veel later en verzekerde iedereen dat men in de toekomst geen gesimuleerde radioreportages meer zou uitzenden, om publieke ontsteltenis te voorkomen.



TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Broadcast Partners
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Retro
Het is vandaag 2 oktober… 1982 (audio)

Het is vandaag 30 september… 1997 (audio)

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 14 (video)

Het is vandaag 21 september… 1992 (audio)

Het is vandaag 20 september… 1975 (audio)

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 13

Sluiten