fbpx

RadioVisie

  • .
    TVV Sound
    .

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 12 (video)

In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw bestaat neemt Hans Knot je mee, in een meerdelige reeks die enkele bijzondere facetten van die unieke geschiedenis opnieuw belicht. In dit twaalfde deel gaat het over de moeilijke verhouding tussen de radio-omroep in Duitsland en de ‘grammafoonplatenindustrie’, in 1931.

In het crisisjaar zocht iedereen naar centen

In deze aflevering nemen we een kijkje in het Duitsland van 1931. Nog lang niet iedereen bezat een radiotoestel. Die waren veel te duur voor een doorsneegezin. In de maand december van dat jaar leek één en ander goed mis te gaan. Vanuit de grammofoonindustrie kregen de bestaande omroepen plots een ultimatum. Er mochten niet langer grammofoonplaten worden gespeeld. 

Het zou inhouden dat de meest aantrekkelijke radio-uitzendingen zouden verdwijnen. Wan de radio was vooral synoniem voor ontspanning, om naar muziek te luisteren. Vooral amusementsmuziek en af en toe ook het meer klassieke werk, was heel populair. En dat liefst op alle momenten van de dag.  Het Algemeen Handelsblad schreef destijds een stuk over de Duitse plannen. Ik laat de schrijfwijze ongewijzigd, het verschil tussen het Nederlands van toen en nu, is daarbij opvallend. 

‘Over het algemeen wordt de radio door den luisteraar gebruikt om muziek te hooren; men zal algemeen toegeven dat van het muzikaal gedeelte van de omroepprogramma’s, de uitzendingen van grammofoonplaten, om meer dan een reden een zeer gewaardeerd deel vormen. In de eerste plaats om zuiver technische redenen’. 

‘De op de grammofoonplaat vastgelegde muziek werd onder technisch ideale omstandigheden opgenomen. De uitvoerende kunstenaar, die voor de microfoon der grammofoonondernemingen speelt, heeft gemeenlijk een zekere ervaring op dit gebied; hij oefent en herhaalt tot het resultaat onberispelijk is. Hij moet dit doen omdat de grammofoonplaat de muziek voor alle tijden vastlegt; hij kan dit doen wijl de grammofoonindustrie voor tijd en moeite voldoende geld over heeft’.

Niet blij met het verbod

Er waren inderdaad duidelijke verschillen tussen optredens en opnamen voor de grammofoonindustrie. Andermaal het Algemeen Handelsblad: ‘Bovendien zijn, bij de in de plaat gegrifte geluidstrillingen, de verschillen tusschen piano en forti bijlange na niet zoo groot als in werkelijkheid; en terwijl de direct voor de omroepmicrofoon gespeelde muziek al te vaak nog microfoontechnische fouten maakt, die tot een vervorming bij de weergeving leiden, is de grammofoonmuziek geschikt om een volkomen gelijkmatige weergeving te verkrijgen. Een weergeving die weliswaar afwijkt van de werkelijkheid, maar die den luisteraar volkomen bevredigt.’

Uiteraard was men bij de radiostations niet blij met het verbod, want de grammofoonplaat had ook toen al veel voordelen. Niemand, ook de omroep niet, kon goedkoper over muziek beschikken dan door het aanschaffen van grammofoonplaten. Niet alleen in Amerika, ook in Europa, was die industrie geëvolueerd tot dé amusementsindustrie bij uitstek. Het, enkele jaren eerder, samengaan van geluidsfilm- en grammofoonindustrie had die positie nog versterkt. Zij waren het die de beste uitvoerende kunstenaars contractueel aan zich verbonden.

Dat de strijd tussen radio en de grammofoonplatenindustrie in Europa niet eerder was begonnen, was te verklaren door het feit dat de omroep de grammofoonverkoop was gaan ondersteunen. Mede door de sterke uitbreiding van het aantal ‘grammofoonplatenconcerten’ en tevens omdat de muziekindustrie tevreden was met het nieuwe afzetgebied, was aan de concurrentie van de radio niet eerder voldoende aandacht besteed. 

1931 was uiteraard een crisisjaar in Duitsland, de afzet van grammofoonplaten was derhalve sterk achteruit gegaan. Men zocht in de platenindustrie naar middelen om de omzet te verhogen. Met onder meer het ultimatum aan de radiostations. Uiteindelijk kwam men tot een overeenkomst waarbij de omroepen auteursrechten ging betalen. De trotse eigenaars van een ontvangsttoestel, konden ongehinderd blijven luisteren naar hun favoriete muziek. 


TVV Sound
Spotlight
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw
In het jaar dat in Nederland gevierd wordt dat het medium radio er een eeuw

Reageer op dit artikel

avatar
  Inschrijven  
Abonneren op
Meer in Retro
Het is vandaag 15 september… 1995 (audio)

Het is vandaag 13 september… 1975 (audio)

Eén eeuw radio, 100 jaar geschiedenis – 11

Hallo. Ik ben Rob, maar u mag ook Marc zeggen (audio)

Chris Kershaw: onterecht onbekende jinglemaker (audio)

Hallo. Ik ben Paul vanaf de Firato voor Veronica (audio)

Sluiten