De pre-historie van de hitparade (deel 1) Het begon allemaal boven 'two schooners of beer'

Leestijd: 3 minuten

In onze reeks ‘Dossiers’ voegen we vanaf vandaag opnieuw een uitgebreid essay toe. Op de laatste dag van 1999 maakte RadioVisie haar eigenzinnige keuze voor het ‘Radioprogramma van de Eeuw’ bekend. Het verzamelde redacteurengild liet het daar niet bij en koos ook nog voor onder meer het ‘belangrijkste programma-format van de eeuw’. Ze kwamen daarbij uit op een voor de hand liggend format: de hitparade.

De hitlijst: de oude Romeinen kenden het fenomeen uiteraard nog niet. Wel onderkenden ze – gelet op hun beruchte ‘brood en spelen’ – het belang van competitie als amusement. En daar ligt een zekere overeenkomst. Net als de Romeinse gladiatorengevechten is een hitparade uiteindelijk weinig anders dan een wedstrijd, in dit geval tussen artiesten en songs, om de gunst van het publiek.

Simpel, maar in al haar eenvoud wel verantwoordelijk voor het ontstaan van de popradio en de hele muziekindustrie die daar omheen, of meer precies daardoor, werd gevormd. Al gaat hun geschiedenis dan niet terug tot het begin van de jaartelling, toch hebben de hitlijsten intussen een respectabele leeftijd bereikt. Jean-Luc Bostyn, Hans Knot en Ger Tillekens voeren je mee terug in de tijd naar het begin bij het tijdschrift ‘Billboard’.

Op zoek naar wortels

In dit essay gaan we op zoek naar de oorsprong. Allereerst brengen we een bezoekje aan het land van Uncle Sam waar het idee ontstond, vervolgens gaan we naar het Nederland van 1947 waar het verschijnsel voor het eerst opdook in de Lage Landen!

Over de ‘uitvinding’ van de hitparade bestaat geen twijfel. Pophistorici zijn het erover eens dat die moet worden bijgeschreven op het conto van het Amerikaanse magazine ‘Billboard’, nog steeds ’s werelds meest toonaangevende muziekblad annex samensteller van tientallen hitlijsten in alle mogelijke genres en vormen.

Voor het ontstaan van ‘Billboard’ zelf moeten we intussen alweer twee eeuwen in onze jaartelling terug. Het idee om een ‘Amusement Monthly’ uit te geven ontstond namelijk aan het eind van de negentiende eeuw. De precieze locatie was Weilert’s Saloon in Cincinnati. Boven, zoals Amerikanen het noemen, ‘two schooners of beer’ werd geproost door initiatiefnemers William H. Donaldson en James F. Henninghan.

Ze heften menig glas, wensten elkaar heel veel succes en hoopten vooral dat het maandblad dat ze net hadden opgericht, een eclatant succes zou worden. Zelf werkte iedereen al langere tijd in het grafische vak. Ze hadden zich gespecialiseerd in het maken van gigantische aanplakbiljetten voor het circus, de kermis en allerhande festivals. Enorme posters die bedoeld waren om op duizenden ‘billboards’ te plakken. Toen bedachten ze dat dit soort informatie ook best gedrukt kon worden in een tijdschrift. Zo was hun idee. Op 1 november 1894 verscheen voor de eerste keer hun Billboard Advertising, a monthly resume of all that is new, bright and interesting on the boards’.

Enkel de datum bleef

Die ene datum is bekend. Binnen de huidige redactie van ‘Billboard’ is er echter niemand meer die een notitieboekje kan vinden waarin alle datums omtrent ontstaan en ontwikkeling van Billboards hit-charts nauwkeurig werden vastgelegd. Algemeen wordt echter 4 april 1914 aangenomen als de datum waarop voor het eerst een vaste pagina verschijnt die lijkt op wat nu een hitlijst wordt genoemd. Zij het in nog vage contouren.

De bewuste pagina heette ‘Popular Songs Heard in Vaudeville Theaters Last Week’. Daarin vonden de theater Tip 10 uit New-York, Chicago en San-Francisco een plaatsje. Uiteraard was er toen nog geen sprake van enige rangorde en kwam er ook nog niemand binnen ‘met stip’.

Morgen deel 2

Jean-Luc Bostyn, Hans Knot en Ger Tillekens

Deel dit artikel
Amptec
TVV Sound
Belgian Radio Day
Amptec
Broadcast Partners
Spotlight

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *