RadioVisie

  • .
    .

De omstreden ‘ochtendkuren’ van Radio 2: niets is wat het lijkt

>> Nieuw! RadioVisie kan je nu ook volgen via Instagram en LinkedIn!

Heeft de haast eeuwig onaantastbare Radio 2 zich in de voet geschoten? Het lijkt er wel op, want in minder dan 24 uur na de bekendmaking dat Peter Van de Veire vanaf januari de plek inneemt van de ontkoppelde provinciale ochtendprogramma’s is het kot te klein in Vlaanderen, vooral op de sociale media. De honkvaste Radio 2-luisteraar voelt zich bestolen en het is de vraag of Radio 2 die vernietigende perceptie nog zal weten te keren.

U kent vast de boutade: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het is niet de eerste keer dat ze bij de VRT-radio harakiri plegen op hun radiostations. Velen hebben nooit de regelrechte moord op Radio Donna in 2009 begrepen, zelfs al zat er op dat moment best wat sleur in dat – voor een openbare omroep in feite al veel te commerciële – product. Het verdwijnen van Donna creëerde een carte blanche voor Joe, dat vandaag een stevige nummer drie is in het Vlaamse radiolandschap.

Enkele jaren eerder, in 2005, had de VRT al eens bijna zijn vlaggenschip Radio 1 naar de dieperik geholpen. Een ’tabula rasa’ in de programmatie kostte de zender toen één derde van zijn luisteraars.

Eind jaren ’90 lag Radio 2 al eens op het kapblok, toen de aloude nog ‘gewestelijk’ gemaakte programma’s, elk met hun eigen karakter en hun eigen radio-iconen, werden vervangen door een horizontale programmering vanuit Brussel, met enkel nog de (pas in 1983 uitgevonden) ontkoppelde uren vanuit de provincies. Het kostte het boegbeeld van de VRT-radio toen ook een flink verlies van marktaandeel, al werd dat verlies toen nog integraal ingepikt door Donna, dat zelfs enkele jaren beduidend groter zou blijven dan Radio 2.

Het gestage einde van een alleenheerschappij

In de voorlopig enige Vlaamse luistercijfers van 2022 (januari-april) viel het ons al op dat, dankzij de gestage groei van DAB+, de exclusief digitale radioproducten – zelfs al zijn ze inhoudelijk eerder niche – stilaan een rol van betekenis beginnen te spelen. Ze zijn samen nu al goed voor meer dan 7 procent van het luistervolume. En dat zijn enkel de digitale radioproducten die zich inschreven in de CIM RAM. Zelfs met alle nevenproducten meegeteld kan de VRT-radio momenteel enkel nog dromen van de kaap van 60 procent. Twintig jaar geleden haalde de VRT-radio nog royaal 80 procent en meer.

Ook Radio 2 verliest intussen al enkele jaren stilletjes marktaandeel. Waar dat enkele jaren geleden nog steevast schommelde rond 32 à 33 procent, is dat nu eerder nog 28 à 29 procent. Het zijn en blijven weliswaar cijfers die redelijk uniek zijn in het Europese radiolandschap, zelfs al hebben ze het mede te danken aan een – in de sector als zeer onrechtvaardig ervaren – overbezetting van de FM-band.

De meid voor alle werk

We gaan hier niet de reacties herhalen van de notabelen – gouverneurs, burgemeesters, schepenen – die sinds woensdag volop de ronde doen. Noch willen we ons verlagen tot de huiveringwekkend vele ‘degoutante’ reacties op de sociale media waarbij Peter Van de Veire het ‘onder de gordel’ te verduren krijgt.

Wel citeer ik even Michel Follet, want hij legt al een beetje de vinger op de wonde: “Peter heeft een verleden bij MNM en StuBru, Siska kwam van StuBru…: er is geen eigen kweek meer. Mensen die Radio 2 ten volle ‘uitademen’. Radio 2 luisteraars krijgen zo het gevoel dat geen enkele presentator ‘oprecht’ Radio 2 uitstraalt, maar meid voor alle werk is. En dat was wél zo met hun presentatoren van de ontkoppeling. Altijd dicht bij jou dus.”

Maar de wonde is veel ruimer dan enkel wat namen en cosmetica. Volgens mij zaten ze bij Radio 2 al jaren in de knoop met de ontkoppelingen in de ochtend. Ik zie daarbij twee grote fenomenen.

De provinciescores van Radio 2 uitgelegd

Het eerste fenomeen is de afnemende regionale gebondenheid van de Vlaming. Dat sterk identificeren met een eigen regio of provincie is traditioneel nog het sterkst in West-Vlaanderen en Limburg, het laagst in Vlaams-Brabant en tussen de twee in Antwerpen en Oost-Vlaanderen. Het is niet voor niets dat sterk regionaal georiënteerde kranten als de Krant van West-Vlaanderen en Het Belang van Limburg beter standhouden in de steeds meer eenheidsworst wordende Vlaamse pers. Maar West-Vlaanderen en Limburg zijn ook de dunst bevolkte provincies.

Voor Radio 2 betekent dat een zeer divers luisterbeeld. Zo scoort de zender historisch én verhoudingsgewijs – over de ganse dag gezien – het sterkst in West-Vlaanderen, gevolgd door Oost-Vlaanderen en Limburg. Vlaams-Brabant/Brussel staat op plaats vier, maar in de grootste provincie, Antwerpen, scoorde Radio 2 altijd al zijn laagste marktaandeel: pakweg een handvol procenten onder het landelijke gemiddelde. Ooit was het verschil tussen de beste en slechtst scorende provincie zelfs bijna 15 procent, vandaag is dat verschil in marktaandeel minder dan 7 procent.

Specifiek voor het provinciaal ontkoppelde ochtendblok van Radio 2 scoren West-Vlaanderen, Limburg en Oost-Vlaanderen in die volgorde boven het nationale gemiddelde en zitten Vlaams-Brabant/Brussel en Antwerpen onder dat nationale gemiddelde. Hier bedraagt het verschil tussen de beste en slechtste provincie 11 procent. Maar: als je dat vertaalt naar absoluut bereik, dan staat de provincie Antwerpen wel met kop en schouders op één, gevolgd door Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Vlaams-Brabant/Brussel en Limburg als hekkensluiter.

Als Radio 2 met deze Peter Van de Veire-zet pakweg vijf procent zou verliezen in de provincies met een hogere ‘identiteitsindex’, als zoiets al bestaat, maar in ruil één of twee procent zou winnen in de andere provincies (met minder identiteit maar veel meer inwoners), dan zou dat in totaal zelfs nog op winst kunnen neerkomen voor Radio 2.

Of samengevat: Radio 2 heeft inderdaad regionaal werk aan de winkel, maar dan vooral in de provincies waar die regionale identiteit minder belang heeft.

In 2015 had het afschaffen van de provinciaal ontkoppelde ‘Avondpost’ (16-18 uur) alvast geen zichtbare gevolgen in de luistercijfers van dat blok, hoewel dat toen ook niet zonder slag of stoot gebeurde. Anderzijds liggen de luisterintensiteit en de betrokkenheid in die namiddagshift beduidend lager dan in het ochtendblok. Het valt dus nog af te wachten of en hoeveel luisteraars echt hun rug zullen keren naar Radio 2 vanaf volgend jaar.

De queeste naar kwaliteit

Een tweede grote reden waarom Radio 2 die ochtendlijke ontkoppelingsuren liever kwijt dan rijk is moet je m.i. zoeken in de steeds groter wordende uitdaging om die uren in elke provincie voldoende kwalitatief in te blijven vullen. Ook hier is het beeld verschillend per provincie en het is wat delicaat om daar te veel in detail te gaan.

Het komt er in grote lijnen op neer dat de stabiliteit en het kwaliteitsniveau van die provinciale teams steeds meer onder druk komt. Dat heeft enerzijds te maken met de ‘kwaliteit’ (of het toenemende gebrek daaraan) van de aangeboden contracten en anderzijds is er in de mediasector steeds meer verloop, omdat er nu eenmaal veel meer opportuniteiten zijn dan vroeger. Als je enige ambitie en talent hebt, dan blijf je niet al te lang hangen op zo’n regioredactie. Maar zo creëer je na verloop van tijd het imago dat het hooguit een leuke job is voor jobhoppers. En stagiairs, zonder enige ervaring in veldwerk, laat staan met de nodige achtergrondkennis van de lokale dossiers, moeten dan de gaten dichtrijden.

Het is een neerwaartse spiraal, een brain drain, die al twintig jaar gestaag haar werk doet en die je niet los kunt zien van de algemene evoluties in de Vlaamse media. Je merkt dat nog veel beter in de regionale katernen van de kranten, maar ook de VRT, en dan specifiek die provinciale invulling van Radio 2, ontsnapt er al lang niet meer aan. Alleen is er niemand die het luidop durft te zeggen.

Plus, laat ons eens heel eerlijk zijn: kwalitatief is de journalistiek die uit die vijf provinciale radiohuizen komt – ik druk me eufemistisch uit – bepaald niet van een uitzonderlijk niveau. In de meeste gevallen beperken die redacties zich tot wat er zo goed als kant en klaar binnenkomt: blutsen en builen (via instanties als politie, brandweer, parket), persberichten (overheden, verenigingen, bedrijven, PR-bureaus, sportclubs), Belga en hier een daar iets lichtvoetig uit de sociale media. Hap, slik, weg.

Als de berichten toch al eens afwijken van het saaie gemiddelde, dan zijn ze wellicht gratuit gepikt uit de kranten. Elke door DPG Media of Mediahuis uitgebuite freelancende regiojournalist met wat kilometers op de teller zal je uitgebreid kunnen getuigen hoe die regioredacties van Radio 2 totaal ongegeneerd roofbouw plegen op hun werk. Want op regionieuws kun je nauwelijks auteursrecht of exclusiviteit claimen, zelfs al heb je als reporter bloed, zweet en tranen gestoken in een verhaal.

Buitenkomen doen die redacties enkel op afspraak – alsof nieuws op afspraak werkt – en zelf komen ze nooit af met eigen originele nieuwsverhalen, met dingen die de kranten al niet eerder brachten of die niet via de traditionele nieuwsbronnen komen. Of nog straffer: dingen die je gewoon kunt googelen. Zoals recent de regionale zomerreeks ‘Mysteries in Vlaanderen’, wat was dat van een bedroevend niveau. Stuk voor stuk waren het verhalen die al tot op de draad versleten waren en die dus al lang geen mysterie meer waren. Je hoort me al komen: stagiairs, wellicht?

Wierook en tranen

Dat sommige gouverneurs en burgemeesters uitgerekend die redacties nu liggen te bewieroken als “uitermate professioneel” is weer typisch een uitspraak van de klok en klepel. Al is het wel juist dat die gouverneurs en burgemeesters zelf behoorlijk en zonder al te veel kritische analyse op hun wenken worden bediend door die regioredacties. Maar dat is daarom nog geen graadmeter van kwalitatieve journalistiek.

Samengevat: ik begrijp dus wel waarom Radio 2 intern de noodzaak aanvoelde tot deze ingreep. In feite is het heel onrechtvaardig om Peter Van de Veire nu met alle zonden te beladen, want hij heeft hier zelf hoegenaamd geen schuld aan. Het is Radio 2 dat strategisch besliste om een streep te trekken onder die ‘Start je Dag’-ontkoppelingen. Pas daarna kwam Peter Van de Veire in beeld als alternatief. Niet omgekeerd dus, al zal die omgekeerde perceptie ongetwijfeld de bovenhand houden.

Of had men de neerwaartse spiraal waarover sprake kunnen omkeren? Dat kun je enkel door veel geld over de balk te gooien. En dan bedoel ik echt veel meer dan wat Van de Veire kost. Dat geld heeft de VRT niet (meer) en het zou zichzelf trouwens nooit terugverdienen.

Peter wacht alvast een enorme uitdaging. Hij zal om te beginnen voor zijn programma heel veel input nodig hebben uit die gekwelde regioredacties. Toch zal hij zich in de praktijk sowieso moeten beperken tot wat ‘cherry picking’. Bovendien is hij ook slim genoeg om te beseffen dat dit soort constructies op termijn onvermijdelijk tot (verdere) verschraling zal leiden op die regioredacties. Maar dat laatste zal zich in alle stilte, ver van de schijnwerpers, voltrekken. (RDS)


Blikvangers op deze dag

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Het radionajaar van 2022: Radio 2

Na het afschaffen van de ontkoppelde Avondpost trekt Radio 2 eind dit jaar ook een Lees verder

Radio 1, waar geen enkel programma nog waardig oud mag worden

Bij Radio 1 krijgen programma's nooit meer de kans om écht iconisch te worden. En Lees verder

Limburg vangt bot bij de VRT

Alle burgemeesters in de provincie mochten woensdag in Hasselt naar het waarom van de ingreep Lees verder

Minister Dalle breekt lans voor regionaal nieuws bij Radio2

De beslissing om het mes te zetten in de regionale programma’s van Radio2 blijft voor Lees verder

Kortrijk en Brugge vragen behoud provinciaal ochtendblok Radio2

In Kortrijk en Brugge nemen lokale politici het voortouw in het protest tegen het afschaffen Lees verder

Radio( )2 en het mysterie van de verdwenen spatie

Radio 2 schrijft zijn naam tegenwoordig als Radio2, dus zonder spatie. Het probleem is dat Lees verder

‘De Inspecteur’ blijft consumenten helpen

De VRT liet gisteren weten dat de Inspecteur verder mag inspecteren. Vanaf 2023 zal het Lees verder

Mag ‘De Inspecteur’ verder inspecteren?

De VRT wil momenteel enkel kwijt dat er nog geen beslissing is genomen en dat Lees verder

Meer over VRT Radio 2

Inschrijven
Abonneren op
guest

4 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
Maarten
Maarten
26 augustus 2022 - 10:04 10:04

Eigenlijk is er voor Radio2 maar 1 goed model te verzinnen en dat is zoals men in NL doet: de provincies verantwoordelijk maken voor de regionale omroep.
VRT heeft naast Radio2 nog meer dan voldoende andere (FM-)netten over om in hun opdracht te voorzien.
Zoals nu de regionale redacties al jaren stiefmoederlijk behandeld worden door “Brussel” mag het niet verbazen dat de kwaliteit hiervan ondermaats is.

Maarten
Maarten
26 augustus 2022 - 16:27 16:27
Antwoord aan  Rudy De Saedeleir

Ik denk dat het vooral dat laatste zal zijn: de VRT wil 0,0 macht afstaan en zal een (gedeeltelijke) overheveling van Radio2 naar de provincies met alle macht tegenhouden. En zolang de politiek geen zin heeft in dit gevecht, zal het dus niet gebeuren en zal de VRT dus met veel wegkomen.

De provincies zullen trouwens nooit verdwijnen, maar het klopt dat er voor sommige beleidsdomeinen naar een ander niveau toegewerkt wordt omdat dit efficiënter is.

Dit soort evoluties gaat eerder in slingerbewegingen, het zou mij niet verwonderen als binnen enkele jaren de provincies terug wat bevoegdheden bij krijgen en dat die regio’s eerder bevoegdheden van de huidige gemeentes op zich gaan nemen.

Wat ik al een hele tijd denk: als het met de regionale TV zenders nog een beetje verder bergaf gaat, is er misschien daar een synergie mee te verzinnen.

jaques
jaques
25 augustus 2022 - 13:23 13:23

We waren al blij dat we verlost waren van die eeuwige “Van de Veire” blabla bla op MnM, niks persoonlijk naar Peter hoor, maar nu krijgen we die terug op (brt) radio 2 waar we graag naar de gewestelijke berichten horen in de ochtend.. pffft

Laatst bewerkt 1 maand geleden door jaques
Don`t copy text!
4
0
Deel hier gerust uw gedachtenx