fbpx

RadioVisie

  • .
    Belgian Radio Day
    .

De beleidsnota Media tussen regels en haakjes

Botsen de nieuwe plannen van de minister op de bestaande realiteit? 

Vandaag in de commissie media

Kersvers is de op 2 oktober jongstleden benoemde minister van Media, Benjamin Dalle, in feite niet meer. Zijn kabinet is nog aan ’t opstarten, in een veelvoud van lopende, hangende of stilstaande zaken. Sven Gatz reed zijn rit uit, het vizier duidelijk al gericht op een andere omgeving, en sedertdien bleef het vooral stil. De beslissing voor de recente lokale aanvragen duurt alweer langer dan de erkenningen van netwerken destijds. 

Afgelopen vrijdag was er dan heuglijk nieuws: op 8 november diende minister Dalle zijn beleidsnota 2019-2024 in. Het is een document van zo’n dertig bladzijden, waarin goede voornemens, concrete plannen, en een paar aardbevingen zaten. De nota wordt vandaag, donderdag 14 november, vanaf 14:00 uur, besproken in de commissie media in het Vlaams Parlement. De vergadering is te volgen via vlaamsparlement.tv, en via Telenet (kanaal 42), Proximus TV (kanaal 175), of Orange (kanaal 80).  

Hieronder al een paar hoogtepunten van het beoogde radiobeleid, met duiding over wat de insteek in de praktijk zou kunnen betekenen. De afgelopen weken was hierover heel wat speculatie in de pers, of de soep uiteindelijk zo heet gegeten wordt als ze wordt opgediend valt echter nog af te wachten. 

1.De VRT Beheersovereenkomst

De huidige beheersovereenkomst van de VRT startte op 1 januari 2016, en loopt nog tot en met 31 december 2020. De openbare omroep zal dan ook kortelings starten met onderhandelingen over een nieuwe beheersovereenkomst. De politieke verhoudingen zijn ondertussen nogal gewijzigd, en dat zorgt nu al voor spanning. De discussie wordt publiek gevoerd, in talloze artikels en columns, die hierover al verschenen. 

Een aantal citaten over de VRT, uit de beleidsnota:

“De VRT moet meer dan ooit focussen op zijn publieke karakter en het versterken van de Vlaamse identiteit”

“De VRT moet alle Vlamingen informeren, inspireren en verbinden en zo de Vlaamse samenleving versterken. De opdracht inzake nieuws (nationaal én internationaal) informatie, educatie en een brede waaier aan cultuur en sport is prioritair voor de openbare omroep”

“We evalueren de maatschappelijke positie en de taakstelling van de VRT en leggen vernieuwde afspraken en concretere doelstellingen vast in een nieuwe beheersovereenkomst waarop meer nauwgezet zal worden toegezien”

“De VRT moet er zijn voor alle Vlamingen. Vanuit haar verbindende rol ligt de focus van de VRT op het versterken van de Vlaamse identiteit. De VRT zet in op een breed bereik van alle Vlaamse mediagebruikers. Daarbij is het behalen van een groot marktaandeel geen doel op zich”

“Het blijft een belangrijke taak van de openbare omroep om een verscheiden aanbod te brengen en onderscheidend te zijn met programma’s die niet door de private omroepen gebracht worden”

Tegenstelling tussen VRT en VAR

Uiteraard zullen er dan weer vragen komen bij dat publieke karakter van de VRT, dat door sommigen eerder als privaat worden gezien. Zo lag MNM al meermaals onder vuur, en zal dat ook zeker nu weer het geval zijn. Het publieke karakter van MNM staat immers ter discussie, misschien begint die reeds in tegenstellingen in de eigen omschrijvingen? 

In de nog lopende beheersovereenkomst 2016-2020 is de doelstelling van MNM als volgt omschreven (pagina 25): 

“MNM betrekt jongeren en moeilijker te bereiken doelgroepen bij de Vlaamse samenleving. MNM bouwt zowel online als offline aan een divers netwerk van mensen, die zich één voor één welkom en serieus genomen voelen. Bij MNM is het leven prettig, zijn problemen bespreekbaar en is de samenleving divers. Onder een sausje van ontspanning en entertainment worden ook sport en nieuws gebracht als toegangspoorten tot het samenleven”.

Bij de Var klinkt dat al totaal anders:

“MNM, de hit radio met véél meer!

Maak deel uit van de leefwereld van jonge mensen: MNM is een pittige hit radio die wéét wat er gebeurt in de leefwereld van jonge mensen. On air zorgen dj’s voor een mix van de grootste hits van dit moment doorspekt met relevante items. Online zorgen influencers voor een groot platform om ervaringen uit te wisselen met een flinke brok engagement”

“De vinger aan de pols, ook met dat ietsje méér

MNM scoort uitstekend bij een jong publiek door frisse radio te maken met daarin maatschappelijk relevante items en acties, maar ook nieuws en achtergrond op maat van de luisteraar. Ook online is MNM aanwezig op alle populaire platformen waar de luisteraars zijn”

“De muzikale klemtoon ligt op bekende nummers uit de hitlijsten van vandaag aangevuld met de beste selectie fuifnummers uit de 90s, Nillies en Teens. De populaire muziekscène uit Vlaanderen staat ook in de spotlights. En dan zijn er nog de sterke programma’s en acties zoals De Grote Peter Van de Veire Ochtendshow, Planeet De Cock, Generation M, De Strafste School en Marathonradio”

Maatschappelijke relevantie? 

Dit verschil in omschrijvingen is enkel zo opvallend bij MNM. In het VRT-jaarverslag wordt vooral verwezen naar het avondprogramma ‘Generation M’ en ‘Urban Nice’ om het publieke karakter te benadrukken. Dit zijn echter programma’s die worden uitgezonden op het moment dat iedereen TV kijkt. Een spotje in ‘Generation M’ kost niet meer dan een goede honderd euro, een bedrag dat eerder naar reclame van een gemiddelde middenstander op een lokale radio zou verwijzen.

Het programma ‘Urban Nice’ is later geprogrammeerd en bereikt daardoor nog minder luisteraars. Het zijn zeker geen ultieme bewijzen van maatschappelijke relevantie van MNM, de diversiteit van het radiostation lijkt vooral op de daluren tot zijn recht te (moeten) komen. Op weekbasis worden zo’n 20% allochtone jongeren bereikt, het aantal per dag is niet vrijgegeven, dan vraagt men zich af of dit zo’n goed resultaat is. Wellicht bereikt een zender als Q evenveel, of zelfs meer allochtone jongeren.

In Nederland bestaat er wél zo’n radio voor moeilijk bereikbare jongeren: funx.nl  Dat is toch echt een omroep die iets anders programmeert dan Peter van de Veire in de ochtend. Als de overheid meer het publieke karakter wil benadrukken, dan kan men zich vragen stellen bij het werkelijke doel van MNM. Eén van de vragen zou kunnen zijn of deze jongerenzender niet vooral de taak heeft om Qmusic en NRJ zoveel mogelijk uit de markt te houden.

Non-Stop VRT?

Nu we het dan toch over maatschappelijk belang hebben, de VRT heeft inmiddels maar liefst zeven (7!) non-stop radio´s: Klara Continuo- MNM Hits – Studio Brussel Tijdloze – Studio Brussel Greatest Switch – MNM Urban Nice – MNM 90 & 00 – Ketnet Hits. 

De CEO van de VRT, Paul Lembrechts, stelde vorige week dan nog in de commissie media dat:

 “Door de ontwikkeling van DAB…./… er ook meer mogelijkheden ontstaan…/… de VRT heeft in de huidige overeenkomst de beperking dat zij geen extra aanbod mogen creëren…/… zoiets geldt niet voor de commerciële spelers…/… wij zullen vragen bij de nieuwe beheersovereenkomst om te zorgen… waar meer dynamiek mogelijk is…/… dat ook de VRT de mogelijkheid zou krijgen om daar een breder gamma, eventueel, te kunnen aanbieden” 

Paul Lembrechts pleitte dus voor méér radiokeuzes bij de VRT, en dat op een moment dat vakbonden juist beweren dat er misschien wel een zender zou moeten verdwijnen. Bovendien werd onlangs nog het decreet gewijzigd en moet de VRT-toestemming vragen aan de VRM voor het opstarten van nieuwe kanalen. Werd dit ook daadwerkelijk gedaan voor al deze non-stop kanalen?

Zo’n non-stopradio’s roepen eveneens vragen op, lokale omroepen zouden daarmee in elk geval nooit wegkomen. Bovendien zou toch ook de publieke omroep moeten weten dat er online al een zeer ruim aanbod is van de meest gevarieerde non-stop muziekkanalen. Het lijkt er echter meer op dat de VRT zich ook hier wil profileren als een commerciële partner, die koste wat kost DAB+ plaatsen wil bezetten, om op die manier anderen de kans niet meer te laten. Het dient gezegd dat ook DPGMedia daar niet vies van is. 

Het Vlaamse karakter van de VRT

Op dit ogenblik is over het Vlaamse karakter van de VRT het volgende afgesproken:

Extra aandacht voor Vlaamse muziekproductie

  • De VRT verbindt zich ertoe dat op Radio 1, Radio 2, Studio Brussel, MNM en Klara de Vlaamse muziekproducties minstens 25% van de totale muziektijd innemen.
  • Minstens 30% van de muziektijd op Radio 2 is Nederlandstalig.
  • Minstens 15% van de muziektijd op Radio 1 is Nederlandstalig.

De Vlaamse opdracht is blijkbaar tweeledig: enerzijds minstens 25% Vlaamse muziekproducties op alle omroepen, voor Radio 2 moet 30% van de muziek ook Nederlandstalig zijn, voor Radio 1 wordt dat nog 15%, en voor alle andere omroepen is er geen quotum specifiek voor Vlaamstalige muziek ingesteld. Zouden jongeren dan niet geconfronteerd moeten worden met Vlaamse muziek?

In Frankrijk is dat nochtans niet zo abnormaal, daar wordt aan elke omroep als norm opgelegd om 30% Franstalige muziek te draaien. De confrontatie met de eigen taal heeft er voor een enorme Franstalige boost in de muziek voor jongeren gezorgd. NRJ France heeft die norm prima overleefd. De formule van NRJ is zelfs geëxporteerd naar andere landen. In dat opzicht is een discussie over de Vlaamse identiteit van alle VRT-radio´s zeker niet uit te sluiten. 

De andere VRT-radio’s

En hoe zit het met het publieke karakter van de andere VRT-takken? Behoudens vergissing ontkoppelt Radio 2 op werkdagen nog drie uren: 06:00 tot 08:00 (Start je Dag), en 12:00 tot 13:00 uur (Middagpost). Dat is 12,5% of 66/528 uren (op 22 werkdagen). Op de totale uitzendduur (30 dagen) is dat 66/744, of 9%. Dat is niet veel voor een ‘regionale omroep’, of ‘elke provincie nieuws uit eigen regio’ zoals de VRT zelf schrijft.

De taken van de openbare omroep staan vaak ter discussie, ze zijn ook onvoldoende (of niet) omschreven in de beheersovereenkomst van de VRT. Bovendien wordt de beheerovereenkomst vaak zeer ruim geïnterpreteerd door de VRT: men durft wel eens de grenzen van de overeenkomst op te zoeken. In vage omschrijvingen komen er meestal interpretaties, discussies over welles/nietes. 

Een duidelijke taakomschrijving zou voor iedereen beter zijn, maar soms lijkt het toch of men zich in het verleden net achter een vaagheid wou verbergen om bredere interpretatie ‘toe te laten’. In elk geval heeft deze regering zich voorgenomen om komaf te maken met die vaagheid.

Het reclameplafond

In de beleidsnota van minister Dalle staat:

“De VRT stelt zich terughoudend op naar de advertentiemarkt. De Vlaamse regering maakt daarbij werk van aangepaste reclameplafonds, waarbij rekening gehouden wordt met de financiële stromen die de VAR binnenhaalt en hoe deze terugvloeien naar de openbare omroep en of de bredere Vlaamse mediasector. Deze afspraken moeten strikt worden gerespecteerd”

In de afgelopen legislatuur van Sven Gatz is nog maar eens gebleken dat de VRT toch wel heel creatief kan omgaan met het reclameplafond, en vooral met de excedenten. Vorig jaren bleek dat de kosten voor de VAR behoorlijk waren gestegen. Hun inkomsten zijn uiteindelijk ook indirecte inkomsten voor de VRT, aangezien de VAR-eigendom is van de VRT. Op de kabinetten circuleerde daarover bijvoorbeeld dit document.

De VRT is echter ook ‘een oude tante’ die zich weert in het Vlaamse omroepbestel. De openbare omroep liet daarom een ‘studie’ maken door Prof. Dr. Pieter Ballon (hoofddocent VUB en directeur SMIT), Prof. Dr. Bart Van Looy (Schrijver en conferencier), Prof. Dr. Tim Raats (Professor aan de VUB), Stephanie Tintel (Researcher en assistent bij SMIT), en ook Dirk Wauters (ex-CEO van de VRT) meewerkten. 

Het werkstuk ‘De economische meerwaarde van de VRT’ werd gepresenteerd als een wetenschappelijk verantwoorde studie.

In grote lijnen stelt het werkstuk dat als er een werkelijk lager reclameplafond zou zijn voor de VRT, dat de inkomsten dan niet naar andere commerciële radio zouden gaan. Dus géén Zero Sum Game, zoals ex-minister Gatz aangaf, toen erkenningen hun vergunning niet tijdig kregen.

De ‘studie’ van de VRT repte echter met geen woord over wat er zou gebeuren als de VRT-radio zich meer als publieke omroep zou opstellen, en minder marktaandeel zou hebben. Bovendien zou er misschien weinig veranderen als MNM zou geëxploiteerd worden door een ander mediabedrijf. De uitkomst van een studie, werkstuk of onderzoek wordt ook medebepaald door de uitgangspunten. 

Tenslotte wordt wel eens de loftrompet gestoken over de relatief hoge bestedingen aan radioreclame in Vlaanderen. In Wallonië zijn die zelfs nog hoger, naar verluidt omdat er veel naar Franse tv-zenders wordt gekeken. Zouden de hogere bestedingen hier dan een gevolg zijn van een bijna reclamevrije VRT tv? Het lijkt er alleszins op dat de overheid paal en perk wil stellen aan reclame plafonds ‘met dubbele bodem’, en dat een creatieve boekhouding wellicht tot het verleden zal behoren.

2.Het frequentieplan omver?

Op dit ogenblik wordt het frequentieplan nog steeds aangevochten bij de Raad van State. Bovendien is er nog altijd geen door alle partijen bekrachtigd samenwerkingsakkoord, en blijven er onderlinge storingen. Het was dan ook uitkijken naar de intenties hieromtrent van de nieuwe minister, Benjamin Dalle. In zijn beleidsplan is te lezen: 

“Ik zal erop toezien dat de drie (technische) samenwerkingsakkoorden inzake media met de Franse Gemeenschap en de federale overheid de nodige opvolging, nazorg of aanpassing krijgen waar nodig. Meer specifiek betreft dit het FM-samenwerkingsakkoord, het DAB+ zendmastenakkoord en het samenwerkingsakkoord met de Duitstalige Gemeenschap over Brussegem 95.2”

Misschien wil minister Dalle nog snel proberen zaken aan te passen, om op die manier betere kansen te behouden in de procedure tegen het frequentieplan? Het ziet er alleszins naar uit dat het akkoord ook in Wallonië nog niet definitief is, het frequentieplan is daar ook onderhevig aan een juridische procedure. Het zullen allemaal omstandigheden zijn die meebepalen of een krampachtige laatste ingreep succesvol zou zijn, of niet. 

3.Andere procedures

Er lopen nog procedures over alle netwerken, en over de belangrijkste lokale radio’s met een hoogvermogen. Minister Dalle reageert daarop toch een beetje ‘terughoudend’:

Ik zal de komende beleidsperiode geconfronteerd worden met een aantal uitlopers van de hertekening van het FM-radiolandschap en van een nieuwe erkenningsronde in 2017.Het betreft de opvolging van rechtsgeschillen die hun oorsprong vinden in de erkenningsrondes van 2017 tot 2019”

Waar zijn voorganger (Sven Gatz) nog resoluut stelde dat hij koste wat kost de continuïteit van de erkenningen wou verdedigen, houdt minister Dalle het eerder bij een vaststelling dat er nog een hoop ellende onderweg is. Volgend jaar weten de vier netwerken of ze verder kunnen uitzenden. Voorlopig laat de minister nog niet in zijn kaarten kijken.

4.Worden Joe, Q music en Nostalgie nogmaals verlengd?

Eind 2021 vervallen de tijdelijke verlengingen voor de landelijke omroeporganisaties op FM. Minister Dalle stelt daarover in zijn beleidsnota:

“Tenslotte komen ook de FM-erkenningen van de private landelijke radioomroeporganisaties te vervallen. Hiertoe zal een beleidskader gehanteerd worden dat ook rekening houdt met de transitie naar DAB+ en digitaal radioluisteren (zie OD A.3.4).”

De minister blijft hierover nogal vaag, al verbindt hij toch weer de FM-situatie met die van DAB+ en online. De Raad van State stelde eerder nochtans duidelijk dat een dergelijk verlengen, en blijven verlengen, niet eeuwig kan duren. Het lijkt er echter op dat Dalle dit toch zou durven proberen, ook al laat Europese regelgeving niet toe dat een eerste vergunning voor negen jaar uiteindelijk een… kwarteeuw zou worden. Het wordt dan eveneens een vraag of alle partijen zich hierbij zullen neerleggen.

5.Lokale DAB+

Er is tenslotte ook heuglijk nieuws, daar lijkt het toch op, voor lokale DAB+:

“De landelijke radio-omroepen en de netwerkradio’s bieden hun programma’s reeds aan via DAB+, naast FM. Ik wil een haalbaar trajectplannen dat ook aan lokale radio’s de mogelijkheid geeft om de digitale transitie te maken”

Lokale DAB+ zou er dus kunnen komen, en dan zouden de kleinere spelers de aansluiting met de toekomst, én met het digitale tijdperk, niet langer moeten missen. Er is echter (nog) geen concrete tijdslijn, noch zijn er al mogelijke dekkingsgebieden. Hopelijk wordt er deze keer wel in kaart gebracht wat een economisch haalbaar gebied zou zijn. Niemand zit nog te wachten op minizendertjes met slechte ontvangst.

Het mediabedrijf Broadcast Partners maakte eerder haar slogan ‘We make radio happen’ ook al waar voor DAB+, en werkte een dekkingsplan uit met ongeveer dertig zendgebieden in Vlaanderen, waarop telkens twaalf programma’s (per mux) zouden worden uitgezonden. 

In Wallonië telt lokale DAB+ trouwens van meet af aan mee in de algemene uitwerking van de plannen van de bevoegde minister daar. Misschien kan minister Dalle daar eens gaan kijken hoe zoiets praktisch geregeld kan worden voor iedereen? Alleszins zal de minister nog veel duidelijkheid moeten verschaffen over zijn te voeren beleid. Voorlopig valt de discussie in de radiowereld zeker nog niet stil. (VO)


Belgian Radio Day
TVV Sound
Broadcast Partners
TVV Sound
TVV Sound
TVV Sound
Spotlight
Je zou ook interesse kunnen hebben in...
Tja, in tegenstelling tot wat we gisteren - weliswaar voorwaardelijk 'vertelden' - , is er
De uitreiking van de Belgodyssee-prijsuitreiking voor jonge journalisten van woensdag 11 december, lokte heel wat
Na Radio Magdalena heeft nu ook een tweede Vlaamse kabelradio haar vergunning te pakken. Met
De historie conserveren is de bedoeling van dit dagelijkse rubriekje waarin je alle opvallende gebeurtenissen
De openbare omroep gaat fors snoeien in zijn werkingsmiddelen. De besparingen moeten gebeuren op het
In de commissie media van het Vlaamse Parlement verklaarde minister Dirk Van Mechelen (foto) dat
Vlaamse reporter met de meest sonore stem doet het (prima) vanuit de VS Voel u
Rojin Ferho (Erasmushogeschool Brussel) en Arnaud Bruckner (IHECS) zijn dit jaar de winnaars van de

1
Reageer op dit artikel

avatar
1 Aantal reacties
0 Antwoorden op reacties
0 Volgers
 
Meest beantwoorde reactie
Artikel met de meeste reacties
1 Personen die reageerden
RVC Personen die recent reageerden
  Inschrijven  
Abonneren op
RVC
Gast
RVC

het is onze eigen keuze om radio te willen maken (of toch iets wat daar van ver op lijkt). Zolang private initiatieven niet verhinderd worden lijkt me elke kritiek op het bestaan van publieke radio’s volstrekt ridicuul. OK, het zou voor een investeerder leuk zijn om iets als die MNM te kunnen exploiteren, maar dan geef je wel iets van de gemeenschap (en waarvan de opbouw van de populariteit met belastinggeld werd bekostigd) aan een enkeling die er bruine broodjes mee kan bakken.
Bizar dat een radioliefhebber dat zit te bepleiten.
Wat ‘verdien’ je daar aan beste ?
We hebben al 40 jaar gevochten om vrij te mogen en te kunnen ‘uitzenden’, het liefste zonder betutteling ( vreemd dat diezelfde liefhebber openlijk naar quota zit te hengelen, die Franstalige criteria in het zuiden van België maken nochtans elke ‘leuke’ programmering verdomd moeilijk hoor, dan maar liever wat cloudcasten ipv FM) en andere regeltjes die de eigenheid van je project aan zitten te tasten.
Maar we hebben niet gevochten om de gemeenschap te gaan benadelen ten voordele van het familiefortuin van de Van Thillo’s of de De Mols.

Het was toch ‘Veronica blijft als U dat wil’ en niet ‘Veronica blijft en neemt lekker de plek in van de Tros’ ?

Meer in Actueel
RadioVisie’s DAB+ weekrapport (38)

VRRO reikt hand naar Benjamin Dalle

Blad 326: MNM, Nostalgie+, een Veronica-duo (audio)

Vilvoorde wil nieuw VRT-gebouw binnenhalen

DAB+ in Vlaanderen: aan goede bedoelingen geen gebrek

Lokale indeling DAB+ kan veel beter in Nederland

Sluiten