RadioVisie

  • .
    .

Costa Brava: steekspel om restanten van Radio Liberty

Aan de Spaanse Costa Brava is de voormalige site van Radio Liberty in Playa de Pals de inzet van een politiek steekspel tussen de gemeente en de regering in Madrid. De Spaanse overheid wil, als eigenaar van de site, de vroegere radiogebouwen laten slopen. De gemeente en een reeks verenigingen willen ze net rehabiliteren.

De gewezen site van Radio Liberty is een groot (natuur)domein van 333.500 vierkante meter, nabij het strand van Pals, zo’n 120 km ten noorden van Barcelona. Ze kwam afgelopen week opnieuw in het nieuws omdat de gemeenteraad van Pals een motie stemde tegen de geplande afbraak van de vroegere radiogebouwen.

een archiefbeeld op de radiosite in Pals

De radiosite, een restant uit de Koude Oorlog tussen de VS en de voormalige Sovjet-Unie, was ooit het geesteskind van de Amerikaanse kolonel wijlen S.Y. McGiffert. Ze werd opgericht ten tijde van de Amerikaanse president Eisenhouwer, die het op een akkoordje had gegooid met de Spaanse generaal Franco. De fascistische dictator redde op die manier ook een bijzonder waardevol natuurgebied uit de gretige handen van de ontluikende toeristische industrie aan de Costa Brava.

McGiffert, hoofdingenieur van Radio Liberty, en zijn teams kozen de plek aan zee als de best geschikte om een sterke kortegolfzender op de Sovjet-Unie te richten. Bij kortegolfuitzendingen is het immers belangrijk dat de weerkaatsing of afbuiging van het signaal in de ionosfeer zo optimaal mogelijk is. Om Moskou zo sterk mogelijk te kunnen bereiken – want de Russen deden er uiteraard alles aan om Westerse zenders te jammen – moest de zender zich idealiter op een afstand van ongeveer 3.000 km bevinden. Op die manier konden de Russen op bepaalde daguren – de zogenaamde ‘twilight zone’ – onmogelijk het signaal jammen (omdat het dan al donker was in Siberië, waar de zenders stonden).

Pals voldeed aan die voorwaarde, plus lag de locatie aan zee, wat het signaal nog meer ten goede kwam. Met een netwerk van acht enorme antennes, tussen 60 en 170 meter hoog op het strand van Pals, genereerde de zender een prima ontvangst in Oost-Europese steden als Sofia, Praag en Moskou. Het signaal bestond uit de combinatie van vier zenders van elk 250 kW, samen dus goed voor een miljoen Watt. Daarnaast waren er nog eens twee reservezenders van hetzelfde kaliber.

De bouw van het radiostation startte in 1958 en gebeurde in de grootste geheimhouding. Ook de omliggende bewoners hadden geen flauw idee wat de bedoeling was van al die antennes. De site werd volledig zelfvoorzienend gemaakt, met eigen generatoren. De eerste uitzending van Radio Liberty vanuit Pals vond plaats op 28 maart 1959 om 03:05 lokale tijd en startte met de woorden: “Govorit Radio Svoboda, Radio Liberty spreekt“. Het was de krachtigste faciliteit van Radio Liberty ter wereld en er werkten soms meer dan 100 mensen, die 24 uur per dag nieuws en informatie uitzonden naar luisteraars in de landen van de voormalige Sovjet-Unie.

De sloop van de antennes in 2006

Na de val van het communisme, eind jaren ’80, verloor de site stilaan haar strategisch belang. Toch bleef het station in dienst tot 25 mei 2001, toen de Amerikaanse regering de activiteiten van Radio Liberty in Pals vrij abrupt stopzette en het personeel naar huis stuurde. De antennes werden op 22 maart 2006 om 15:56 uur lokale tijd, vernietigd met zo’n twintig kilo explosieven (zie video). Het opruimen van de 700 ton staal duurde tot augustus 2006.

De gebouwen staan intussen al zo’n 20 jaar leeg en vielen al vaker ten prooi aan vandalen. Tijdens de corona-lockdown waren er om de haverklap clandestiene samenkomsten van jongeren, hoewel de site niet toegankelijk is voor het publiek. Net daardoor hebben de duinen achter het strand van Pals steeds hun ecologische waarde kunnen behouden.

Meerdere lokale organisaties lanceerden al eerder ideeën en denkpistes om de architecturaal meest waardevolle gebouwen op de radiosite openbaar ter beschikking te stellen als historische tentoonstellings- en onderzoeksruimten, universitaire onderzoekscentra, conferentiezalen of als tolkcentrum van het Natuurpark Montgrí, de Mèdes-eilanden en de Baix Ter. Door de bezoedelde politieke verhoudingen tussen Catalonië en Madrid kwam daar nog niks van in huis.

In 2019 maakte de Spaanse straatkunstenares Marina Capdevila als hommage aan Radio Liberty een enorm graffiti-kunstwerk op de daken van de gebouwen, een kunstwerk dat enkel vanuit de lucht te zien is (zie de foto’s hier).

Het plan om de gebouwen te slopen is afkomstig van het Spaanse ministerie voor Ecologische Transitie. Het feit dat de site zoveel vandalen aantrekt bedreigt immers ook het natuurpark waarin de gebouwen liggen. Het gemeentebestuur heeft nu de verschillende entiteiten uitgenodigd om samen een project op te zetten voor het behoud en de rehabilitatie van minstens een deel van de oude radio-installaties.

Het is de vraag of het initiatief alsnog kans op slagen heeft, want intussen loopt al een aanbesteding voor de sloop.

  • Het virtuele museum van Radio Liberty in Pals vind je hier.
  • foto boven: Wikipedia

Hieronder een document uit 2007 over de geschiedenis van Radio Liberty in Pals.


Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Shine 800 AM, een geostrategisch radioverhaal uit Bonaire

Het Nederlandse Antillen-eiland Bonaire is meer dan alleen Ferry Maat. Minder geweten is dat op Lees verder

Look who’s back: Radio Free Europe bekampt fake news in de EU

Drie decennia na de val van het IJzeren Gordijn is Radio Free Europe terug en Lees verder

Blad 814: Het Blad, Radio Klina & Radio Free Europe

• Met deze nieuwe tool ploegt u zich door onze meer dan 3.500 blad-berichten • Lees verder

Blad 729: 3D audio, Sublime, Radio Free Europe

Een podcast die klinkt alsof de spreker bij u in de huiskamer is. Nieuwe jingles Lees verder

Nieuwe Caroline-zender heeft een Nederlandse geschiedenis

Er komt wat meer duidelijkheid over de herkomst van de nieuwe (tweedehands)zender van Radio Caroline, Lees verder

Netflix laat Portugese jaren van Radio Free Europe herleven

Glória, de eerste origineel Portugese serie van Netflix, staat sinds 5 november op de streamingdienst. Lees verder

Leuven: skyline doet het zes maanden zonder iconische spits (video)

De skyline van Leuven ziet er komende maanden iets anders uit, want gisteren werd de Lees verder

Blad 955: Sint-Maartensdal, Spotify en Giel (video)

• Leuven: zendtoren Sint-Maartensdal komt woensdag naar beneden • Zweeds businessmodel waar muziek in zit Lees verder

Inschrijven
Abonneren op
guest
0 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
Don`t copy text!
0
Deel hier gerust uw gedachtenx
()
x