Avonturen op de Vlaamse kabel (audio) En plots was er commerciële radio in Vlaanderen

Nog maar enkele maanden geleden was er de grote herverdeling van lokale licenties (nog niet helemaal afgelopen trouwens). Netwerkradio werd toegelaten, sommige lokale zenders kregen meerdere frequenties, soms ook grotere vermogens. Om de zoveel jaren gebeurt het. De hele niet-nationale handel gaat op de schop. Ook twee decennia geleden, in 1998 gebeurde het. Toen werd zelfs een compleet nieuwe manier om radiosignalen te ‘versturen’ geïntroduceerd… via de kabel. Het is niet eens zo lang geleden, maar toch alweer bijna vergeten. Tijd dus om het collectieve geheugen op te frissen aan de hand van een chronologisch overzicht. 

Ondanks het gesputter van Eric

Op 14 juli 1998, Dirk Van Mechelen was nog maar amper twee maand de nieuwe Vlaamse mediaminister, werd bij decreet de procedure vastgelegd voor de erkenning van landelijke, particuliere (lees: commerciële) radio-omroepen via de kabel in Vlaanderen. Zijn voorganger, Eric Van Rompuy van de toenmalige CVP, had dergelijke concurrentie voor de VRT radiostations altijd kordaat afgewezen en zag dus nu zijn ergste nachtmerrie bewaarheid worden.  Zelfs vanuit de oppositie hekelde Van Rompuy het decreet nog een hele tijd, maar hij moest uiteindelijk inbinden.


Lees verder onder de advertentie


Landelijke commerciële radio in Vlaanderen, via de kabel, was een feit. Peter Van Dam was op dat moment directeur van Radio Flandria dat via een Luxemburgse U-bochtconstructie op de Vlaamse kabel zat. Een easy-listening station met non-stop muziek. Iets later kwam daar nog een tweede kanaal bij: BOB oftewel Beste Oldies in België. Op woensdag 5 april 2000 werd bij het station, dat ondertussen al van de kabel was verdwenen, een curator aangesteld. De kabelpionier stierf een stille dood. 

Peter Van Dam in zijn Zaventemse kantoor, waar de reclameregie van Radio Flandria onderdak had gevonden. Onder: het complete verkoop en administratie team. 

Gust is officieel de eerste

De eerste echt officieel erkende kabelstations, met een Vlaamse licentie, waren S&SI van Gust De Coster, Radio Magdalena van Diederik Vanderveken en 4FM van Stefan Ackermmans, Jan Caerts, WimWeetjens en Dirk Guldemont. Ook Radio 538 uit Nederland was van de partij. Het station kon niet geweigerd worden omdat het al een Nederlandse toelating had. Binnen Europa heb je maar één licentie nodig van een bepaald land, waarna deze ook voor de andere lidstaten geldt. Vrij verkeer van goederen en diensten, heet dit.

Tussen 1999 en 2000 gingen deze stations één voor één de kabel op. S&Si startte op 14 februari 1999 met een hitformat. Initiatiefnemer Gust De Coster (ex-Radio 2 en ex-Donna) omschreef zijn zender graag als een Donna zonder woorden. S&SI werd later omgevormd tot Roxy. Radio Magdalena startte in juli 1999 met een oldies format (50’s en 60’s). Het radiostation, met thuisbasis in Zoersel, pakte het meteen groots aan en haalde onder andere Will Ferdy en Wiet Van Broeckhoven in huis. Later werd Magdalena hertekend als Radio 7 – Het sterrennet en nog later als Maeva (op 7). Om daarna nog eens Magdalena, Cool FM en Sweet FM te worden. 

Enkele weken later begon het Nederlandse Radio 538 met uitzendingen via de kabel, non-stop hits zonder onderbrekingen. De Nederlanders hadden echter snel door dat kabelradio in Vlaanderen niet leefbaar was en gingen op zoek naar lokale radio’s om mee samen te werken. Dat mislukte en Radio 538 verdween uit Vlaanderen. 

Boven: Gust Decoster. Eerst was er S&Si, daarna Roxy. Onder: het viertal dat 4FM startte: Wim Weetjens, Jan Caerts, Stefan Ackermans en Dirk Guldemont.


4FM startte als kabelradio op 2 september 2000. Stefan Ackermans (ex-Studio Brussel en TVTWEE), Wim Weetjens (ook al ex-StuBru), Dirk Guldemont (ex-Donna) en Jan Caerts (ex-Radio Contact) wonden er geen doekjes om. Meteen profileerde men zich als een compleet station met gepresenteerde programma’s, een ruime muziekkeuze én een eigen volledig uitgebouwde nieuwsdienst.



De start van 4FM (audio)



Een zware taak, want 4FM wilde een mix worden van Radio 2 en Donna. Regelrechte concurrentie voor de twee populairste stations van de VRT, werd beloofd. Plannen maken is 1, ze realiseren is 2. Vooral om ze gefinancierd te krijgen. Maar het viertal vond een partner in Think Media. Later, maar dan heeft men de etherlicentie al binnen, komt Think Media in opspraak door vermeend gesjoemel met aandelen en 4FM ging verder met een nieuwe investeerder, de Waalse groep Déficom. 

Mosterd uit Nederland

Al snel werd echter duidelijk dat kabelradio in Vlaanderen, in tegenstelling tot Nederland, nooit echt succesvol kon worden. Het land waar men de mosterd vandaan had gehaald. Waar het bij de noorderburen de gewoonste zaak van de wereld was om de radio in de muur te pluggen, bleven Vlamingen liever op de traditionele manier luisteren.

Stuk voor stuk deden de kabelomroepen nochtans hun best om luisteraars aan zich te binden. Er kwamen affiche-campagnes, advertenties in dag- en weekbladen en sommigen (onder andere Flandria) adverteerden zelfs met een heuse reclamespot op commerciële en/of regionale tv-stations. Flandria gaf bij radiospelletjes ook… kabels weg. Radio 538 voelde als eerste nattigheid en wilde overstappen op ketenradio, maar dat werd ook niks, waarna men beslistte om de stekker er uit te trekken. 

Roxy genomineerd voor Award 

S&SI werd opgericht door VRT-icoon Gust De Coster en reclameman Christ Braems. Een hitformat zonder meer, sporadisch onderbroken door reclame. Maar Vlaanderen bleek geen boodschap te hebben aan Sylver, Milk Inc. of K3 zonder de Caren Meynens, Jan Bosmansen of Leen Demarés van de openbare hitzender tussendoor.


In april 2000 werd S&SI vervangen door Roxy, non-stop de beste rockmuziek aller tijden naar het voorbeeld van het Nederlandse Arrow Classic Rock. Om het geheel muzikaal geloofwaardig te maken kwamen concertorganisator Herman Schueremans en Luk Alloo het team versterken. De reacties op Roxy waren nu wel heel positief. Begin 2001 werd de kabelomroep genomineerd voor de prestigieuze ‘Prijs van de Radio Kritiek’ als allereerste commerciële radioprogramma ooit! 

C-Dance via de kabel heet Cable Dance

Eind 2001 kreeg de S&Si nv, de maatschappij die Roxy uitbaatte, nieuwe aandeelhouders en die beslisten het niet-rendabele station af te voeren. Met de jaarwisseling werd een vervangingsprogramma van non-stop kerstmuziek uitgezonden en op zaterdag 6 januari 2002 maakten de jingle bells en de maretakken plaats voor de pompende beats van C-Dance, dat onder de naam Cable-Dance non-stop begon uit te zenden op het inmiddels voormalige kanaal van S&SI/Roxy.

Die wissel kreeg echter nog een staartje omdat volgens het mediadecreet elke programmawijziging steeds moest worden aangevraagd bij het VCM.  In het geval van Roxy was dit niet gebeurd. C-Dance had de overname niet bevestigd. Tot een sanctie kwam het echter niet want midden 2003 trok ook Cable-Dance de kabel uit de muur. De meeste frequenties werden ingenomen door 927 Live (nu: Sporza).

Radio Magdalena is dan weer een heel ander verhaal. Tussen de kabelradio’s die, laat ons eerlijk zijn, tot dan toe vooral eenheidsworst brachten, kwam in 1998 een buitenbeentje piepen. Het station, met ervaren radiomaker Diederik Vanderveken als bezieler, verrastte Vlaanderen met een écht oldies formaat. Enkel muziek uit de jaren 50 , 60 en 70 passeerde de revue. 

Magdalena = Maeva = Cool FM = Sweet FM

Presentatoren werden voornamelijk gehaald bij de grote lokale radio’s maar ook bij de VRT. Piet Keuppens (ex-VRT Nachtradio) en Wiet Van Broeckhoven (ex-Radio 2) presenteerden er een programma. In 2000 werd besloten om het format te verbreden tot Radio 7 – Het Sterrennet -, met als bedoeling de Vlaamse artiesten een extra duwtje in de rug te geven. 

Kort na de Maeva-revival van mei 2001, werden de handen in mekaar geslagen om te starten met Radio Maeva op 7. Dat project stopte echter alweer vrij snel. ‘Omdat de ideeën  te ver uit elkaar lagen’, om de officiële reden te noemen. Radio Magdalena kwam terug met het oorspronkelijke oldies format. Ondertussen was men verder geëvolueerd tot een station met het ‘zeezendergevoel’. Zo waren er maandelijkse uitzendingen vanaf het voormalige Veronica-zendschip, de Norderney, dat op dat moment in Antwerpen lag. 

Er werden ook revival-dagen en meetings georganiseerd. En er was zelfs een dagelijkse zeezenderrubriek te horen. In 2003 verdween Magdalena dan toch en werd vervangen door Cool FM, dat ook een keten werd met diverse FM-frequenties. Nog even veranderde de naam in Sweet FM. Op 31 december 2003 was het echter helemaal gedaan en hield ook de laatste echte kabelradio ermee op. 

Wat ging er fout?

Kabelradio is in Vlaanderen een kort leven beschoren geweest. Hoe kwam dat? Waarschijnlijk heeft de Vlaming, hoewel een fervent radioluisteraar, het begrip kabelradio nooit echt begrepen. Zelden werd de moeite gedaan om de ontvanger op die kabel aan te sluiten. En, geen luisteraars betekende geen interesse van de adverteerders en geen reclame was geen budget. Ook de technische beperkingen lagen waarschijnlijk aan de basis van het geringe succes. Bij de goedkeuring van het decreet op kabelradio in 1998 was iedereen nog bijzonder euforisch. Helaas, het einde was er eentje in mineur.

Toch is deze fase in het Vlaamse radiolandschap uitermate belangrijk geweest want met de kabelstations werd aan het radiomonopolie van de VRT geknaagd door nieuwe commerciële collega’s. Ook al waren de projecten eerder kleinschalig, menigeen begon steeds luider te dromen van ‘echte’ landelijke commerciële etherlicenties.

Het pioniersgevoel

Alhoewel het kabelavontuur voor sommigen faliekant is afgelopen, werd het voor anderen het opstapje naar een commerciële etherlicentie. Nova FM (Gust De Coster), kreeg geen nationale FM-licentie. Magdalena besliste pas op het laatste nippertje om toch geen dossier in te dienen. 4FM werd dan weer wel bekroond met een vergunning. 

Kabelradio is de speeltuin gebleken waar naar hartelust kon geëxperimenteerd en geoefend kon worden. Of nu net de blijvers het meeste talent hebben, laten we in het midden, maar met de kabelradio heeft menig radioluisteraar en radiomaker toch een boeiende, interessante en leuke periode beleefd. Even was er weer dat pioniersgevoel.

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

Kroniek van een bewogen muzikaal 1963 Muziektijdschriften boordevol hitparades en lijstjes Terug naar 1963. Veel kans dat u toen nog niet geboren was. Het is dan ook... vijfenvijftig jaar geleden. Alhoewel heel wat moderne media nog in hun kinderschoenen stonden of zelfs...
De dag dat België de radio uitvond Van oorlog tot oorlog: de periode 1914 - 1940 Radio in de tuinen van Laken Op 28 maart 1914 begon de geschiedenis van de radio... in België. Al in 1913 bouwde de Italiaanse ingenieur Marzi (foto onder) een experimentele 'ra...
De dag dat België de radio uitvond (II) De jaren na de Tweede Wereldoorlog Intussen was het 1940 geworden. Op 10 mei vielen de Duitsers België binnen en werd het Omroepgebouw op het Flageyplein ontruimd toen jachtvliegtuigen hun bommen op nauwelijks enkel...
Toen radio de muziek uitvond Zeezenders stonden mee aan de wieg van de popbusiness Zeezenders, offshore radio, piraten. De begrippen zijn, ondanks het feit dat het fenomeen al enkele decennia niet meer bestaat, nog latent aanwezig. Niet enkel in deze mediakra...
Marina, het ‘foute’ zusje van Veronica Voortborduren op de restanten van 'Radi... De tweede helft van de 20ste eeuw kenmerkte zich door tal van innovaties op mediavlak, niet in het het minst waren de vele zeezenders daar een onderdeel van. Minstens een dubbel do...
Het Samoyede-project: Belgische verzetsradio BNRO: eerste uitzending na de bevrijding Aan het einde 1999, tegelijk ook het einde van de vorige eeuw, werd aan de redacteuren van RadioVisie gevraagd wat in die eeuw naar hun mening het belangrijkste, moedigste, op...
Deel of print dit artikel
TVV Sound
TVV Sound
Amptec
Spotlight

Eén gedachte over “Avonturen op de Vlaamse kabel (audio)

  • ma 9 jul 2018 om 09:43
    Permalink

    Ik vermoed dat kabelradio in Nederland een succes was/is omdat er heel wat te beleven was/is. Zo waren/zijn er tal van lokale/regionale/associatieve/… zenders te horen. In België bleef het bij het doorsturen van de nationale, de Hilversums, de WDR’s met misschien nog de twee nonstop kanalen van de distributie zelf plus dan nog op het eind van de jaren 90 de bovenvermelde (non-stop) initiatieven. Ik heb kabelradio tijdens de jaren 80 en 90 op enkele plaatsen gehoord en stelde vast dat de helft van de aangeboden radiozenders ook met heel wat stereoruis doorkwamen. Kabelradio in Vlaanderen was dus echt niet kwalitatief in orde.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer in Dossier
Wallonië: Radio- en tv-reclame in ruil voor aandelen
Van kabouter tot gigant
De dag dat België de radio uitvond
De dag dat België de radio uitvond (II)
De pre-historie van de hitparade
Hoe de radio het Witte Huis veroverde
Sluiten