RadioVisie

  • .
    Amptec
    .

2006: Allemaal van analoog naar digitaal (1)

>> Nieuw! RadioVisie kan je nu ook volgen via Instagram en LinkedIn!

Op 15 juni besliste de Radiocommunicatie Conferentie 2006 (RRC-06) dat de Vlaamse digitale ether ruimte krijgt voor tientallen (nieuwe) digitale radio- en televisiezenders. Hiermee staat het licht definitief op groen voor een omschakeling van analoge naar digitale radio- en tv-programma’s. Een technische revolutie van immense omvang die we de komende jaren met z’n allen aan de lijve zullen ondervinden. In deze meerdelige reeks zetten we alles op een rijtje.

INLEIDING EN DOEL

Tussen 15 mei en de 15 juni 2006 hield de ITU in Genève haar “Regional Radio Conference” voor Europa, Afrika, het noordelijk deel van Azië en Iran. Het doel was om voor heel de zogenaamde “ITU region 1” tot een herverdeling te komen van de frequenties die gebruikt worden voor tv-uitzendingen. Met name de frequenties tussen 174 en 230 MHz en tussen 470 en 862 MHz; ook bekend als banden III, IV en V; of als kanalen 5 tot 12 en 21 tot 69. De conferentie kreeg dan ook de benaming “RRC06” mee. Het uiteindelijk frequentieplan dat hieruit voortkwam, kreeg – aangezien deze conferentie gehouden werd in Genève- de naam “GE06”.

Deze conferentie was nodig door de snel oprukkende digitalisering van radio- en tv-uitzendingen in een aantal Europese landen waar analoge tv-uitzendingen in PAL vervangen werden door digitale uitzendingen in DVB-T. Ook in België sturen de VRT en de RBTF hun tv-programma’s digitaal uit.

Het nieuwe verdrag is vooral van belang omdat digitale uitzendingen meestal in een andere netwerktopologie worden gebruikt dan analoge uitzendingen. Terwijl tv-signalen in PAL of SECAM gebeuren via één enkele zender die zo hoog mogelijk geplaatst wordt en een zo hoog mogelijk vermogen uitstraalt, werkt men voor digitale uitzendingen in veel gevallen met een “single frequency network”: meerdere zenders die allemaal synchroon hetzelfde signaal op dezelfde frequentie uitzenden. Deze wijziging heeft een grote invloed op de manier waarop een radio- of tv-netwerk opgebouwd wordt, en bijgevolg ook op de manier waarop frequenties kunnen gebruikt worden.

Daarnaast was het nodig om het frequentieplan voor digitale radio-uitzendingen in T-DAB opgesteld door de CEPT/ERO in 1995 te herzien. Omdat er nu eindelijk betaalbare DAB-radiotoestellen op de markt komen en omdat in diverse landen DAB eindelijk opgestart raakt, was het elf jaar oude frequentieplan (opgesteld in Wiesbaden) serieus aan herziening toe.

DE DOELSTELLING VAN RRC06

Een nieuw frequentieplan opzetten gebeurt niet “zomaar”. De RRC06 is het gevolg van de voorbereidende conferentie (RRC04) die twee jaar eerder ook in Genève gehouden werd. Samen met het werk van allerlei ITU-werkgroepen in de twee tussenliggende jaren en voorstellen van de regionale en nationale frequentie-organisaties, werd een reeks duidelijke doelstellingen opgesteld voor RRC06. Die zijn als volgt:

  • Het opstellen van een nieuw frequentieplan, rekening houdende met het feit dat alle PAL- en SECAM-uitzendingen binnen een beperkt aantal jaar zullen uitgeschakeld worden. RRC06 wordt daarbij gezien als “een nieuw begin” om de omroepwereld van een analoge naar een digitale wereld te leiden.

Wanneer het uitschakelen van de PAL-zenders precies zal gebeuren, wordt op regionaal vlak beslist. Voor Europa werd een tijdschema tussen 2010 en 2012 vooropgesteld. In andere regio’s (zoals de Arabische wereld of Afrika) zal dat later zijn.

  • RRC06 is zeker geen “eindpunt”. Het zal als basis dienen voor een nieuwe radioconferentie die in het begin of midden van het volgende decennium zal worden gehouden.
  • Zowel in banden III, IV en V blijven enkel “terrestriële omroepuitzendingen” de enige die de status van “primaire dienst” behouden. Andere diensten zoals PMR -Personal Mobile Radio (lees: walkietalkies), Low-power toepassingen (bvb. draadloze microfoonverbindingen) of satellietomroepdiensten (tussen 620 en 790 MHz) mogen enkel nog indien ze geen storing veroorzaken aan de terrestriële omroepdiensten. Zowel in eigen land als in de buurlanden kan geen bescherming geëist worden van radio- en tv-zenders.

De enige uitzondering op deze regel is de dienst voor radio-astronomie die opereert tussen 608 en 614 MHz. Die is op zijn beurt beschermd van storingen door de omroepdienst. Dit komt overeen met UHF kanaal 38.

  • Voor band III komt er een standaardisatie naar een kanaalbreedte van 7 MHz. Dit is vooral een verandering voor Frankrijk dat voor haar analoge uitzendingen in SECAM gebruik maakt van een raster van 8 MHz. De kanaalbreedte van 7 kHz laat ook toe om een kanaal eventueel op te delen in vier frequentieblokken van 1,7 MHz voor T-DAB.
  • Alhoewel het plan vooral uitgaat van twee technologieën (T-DAB en DVB-T) en drie specifieke kanaalbreedtes (1,7 MHz voor T-DAB, 7 MHz voor DVB-T in band III, 8 MHz voor DVB-T in banden IV en V) is het op zich niet gebonden aan deze technologieën.

Zoals eerder vermeld is dit verdrag immers maar “een nieuw begin” voor de toekomst. Het is dus niet de bedoeling om het plan vast te pinnen aan een specifieke technologie.

Onder impuls van het CEPT/ERO is er een bepaling in het verdrag opgenomen dat een land de mogelijkheid biedt een allocatie voor T-DAB of DVB-H te gebruiken voor andere omroeptechnologieën, zolang twee voorwaarden voldaan zijn. Enerzijds mag de nieuwe dienst niet meer bandbreedte krijgen dan de oorspronkelijke allocatie, anderzijds mag niet meer storing veroorzaakt worden aan andere spectrumgebruikers dan de oorspronkelijke dienst.

Alhoewel dit een algemene bepaling is, in principe niet gebonden aan een bepaalde technologie; zijn er in het verdrag een aantal specifieke voorbeelden opgenomen:

  • Gebruik van een DVB-T aanwijzing voor DVB-H
  • Gebruik van een DVB-T aanwijzing in band III voor 4 * T-DAB
  • Gebruik van een DVB-T aanwijzing voor analoge PAL of SECAM uitzendingen

De bepaling “niet meer storing veroorzaken dan de oorspronkelijke aanwijzing” heeft echter wel grotere gevolgen. Deze “storing” wordt namelijk berekend in “spectrale dichtheid” en dat per elke 4 kHz radiospectrum. Twee praktische voorbeelden zijn:

  • Bij het gebruik van een DVB-T frequentieslot als T-DAB is het gebruikte spectrum van T-DAB (1,7 MHz) maar één vierde van het DVB-T slot van 7 MHz. Hierdoor is het vermogen van een DAB-zender vier keer meer “geconcentreerd” dan bij een DVB-T zender. Hierdoor moet het vermogen van de zender omlaag om niet meer storing te veroorzaken. Om alsnog een gelijkaardige bediening (veldsterkte) te verkrijgen, moet dit gecompenseerd worden door de zenders in het DAB-netwerk dichter bij elkaar te zetten.
  • Bij DVB-T is het vermogen van het radiosignaal helemaal gelijkmatig verdeeld over de 7 of 8 MHz bandbreedte van het kanaal. Bij analoge PAL-uitzendingen is dit niet het geval. Daar is het zendvermogen veel meer geconcentreerd op bepaalde spilfrequenties. Aangezien een PAL-zender die gebruik maakt van een DVB-T frequentie-allocatie niet meer storing mag veroorzaken dan een DVB-T zender, (per 4 kHz radiospectrum), moet het totale vermogen van een PAL-zender dus lager worden zodat de storing van de PAL-zenders op de piekfrequenties onder het niveau blijft van een vergelijkbare DVB-T zender.
  • Net zoals er in het verdrag clausules ingebouwd zijn om de keuze van technologie zoveel mogelijk vrij te laten zijn er ook mogelijkheden ingebouwd die wijzigingen en uitbreidingen van het verdrag heel gemakkelijk maken.

Mits er overeenkomst is tussen de betrokken buurlanden kunnen nieuwe frequenties of verandering van frequenties in een periode van twee tot drie maanden doorgevoerd worden. Dit maakt dat het in dienst stellen van extra frequenties – zeker van frequenties voor lokale bediening door middel van een aantal laag vermogen zenders – heel snel kan gebeuren.

  • Ten slotte is het ook interessant om te vermelden wat er “niet” werd opgenomen in de teksten van de RRC06-conferentie:
  • Band I (kanalen 2 t.e.m. 4: 47 tot 68 MHz).

Band I wordt in bepaalde landen nog altijd gebruikt voor analoge tv-uitzendingen. De VRT gebruikte tot enkele jaren geleden een zender op kanaal 2. De RTBF heeft nog een hoogvermogen zender in Luik op kanaal 3 en een aantal laagvermogen hulpzenders op kanaal 4.

Verwacht wordt dat deze zenders, samen met de andere PAL-zenders in band III en UHF binnen enkele jaren zullen uitgeschakeld worden. Welke andere diensten er voor in de plaats komen, is op dit moment nog niet duidelijk.

  • L-band: 1452 tot 1492 MHz.

Dit stuk radiospectrum werd door de CEPT/ERO-conferentie in Maastricht (2002) aangeduid voor terrestriële en satelliet-DAB-uitzendingen. Alhoewel er met de nieuwe frequenties voor T-DAB in band III die ter beschikking komen er waarschijnlijk een migratie gaat gebeuren van T-DAB netwerken naar L-band en naar band IV, blijven de afspraken over de L-band frequenties van toepassing.

  • DAB frequenties 13A tot 13F: (230 tot 240 MHz).

Door een afspraak binnen de CEPT/ERO werd het radiospectrum tussen 230 en 240 MHz aangeduid als een mogelijke uitbreiding voor T-DAB in band III. Deze 10 MHz vallen echter niet binnen de frequenties die door de ITU aangeduid werden voor omroep en maken geen deel uit van de RRC06- conferentie.

230 tot 240 MHz zijn internationaal gecoördineerd voor militair gebruik en maken in Europa deel uit van de “NAVO-band”. Afspraken over het eventueel gebruik van die frequenties voor T-DAB moeten gebeuren tussen de ministeries van defensie van de individuele landen en de NAVO.

Morgen: deel 2

Kristoff Bonne


Amptec

Blikvangers op deze dag

Je zou ook interesse kunnen hebben in...

2006: Allemaal van analoog naar digitaal (2)

Op 15 juni besliste de Radiocommunicatie Conferentie 2006 (RRC-06) dat de Vlaamse digitale ether ruimte Lees verder

2006: Allemaal van analoog naar digitaal (slot)

Op 15 juni besliste de Radiocommunicatie Conferentie 2006 (RRC-06) dat de Vlaamse digitale ether ruimte Lees verder

Peter Van de Veire neemt afscheid van MNM

Peter Van de Veire kondigde deze ochtend - donderdag 2 december - aan dat hij Lees verder

POTZ is er aan begonnen

Sinds dinsdagavond is Vlaanderen alweer een radiostation rijker via DAB+. Met POTZ wordt de digitale Lees verder

Stan Haag ‘voor eeuwig op wacht’ (véél audio)

Vandaag is het alweer twintig jaar geleden dat Stan Haag, radiolegende in Nederland én Vlaanderen, Lees verder

Nieuwe Caroline-zender heeft een Nederlandse geschiedenis

Er komt wat meer duidelijkheid over de herkomst van de nieuwe (tweedehands)zender van Radio Caroline, Lees verder

‘Ik heb het er echt helemaal mee gehad!’

Terug naar november en december 1979. 'Freewave', noem het de Nederlandse tegenhanger van het Vlaamse Lees verder

Radio Caroline knalt met sterkere AM-zender

Radio Caroline is sinds gisteravond laat op de middengolf (648 kHz) overgeschakeld op haar nieuwe Lees verder

Inschrijven
Abonneren op
guest

0 Reacties
Inline feedback
Bekijk alle reacties
Don`t copy text!
0
Deel hier gerust uw gedachtenx